Okyar Atilla

Sinema filmeleri zor okunur ve anlatılır. İşte bu noktada size sinema sanatı üzerine emek vermeye ve çaba sarf etmeye devam eden tanıtmak istediğim değerli bir insan var: “Yalçın Savuran.”

Genel anlamda bir okuma sürecinde mekanların ve özellikle romanda geçen gerçek kişilerin izlerini sürmek farklı yollara girmeyi ve bu yollarda okumayı gerektiriyor. İşte Alma Mahler’e böyle gelindi.

Bir önceki yazıdan geldiğimiz nokta burası. Sanki sürekli renkli film banyo ediyormuşum gibi işi “cevap bekleyen sorular” kısmına getirdim. Ancak renkli film banyosu hakkında onlarca makale okuyup onlarca video izleyince insan kendini yıllardır renkli film banyosu yapıyormuş gibi hissediveriyor.

Dijitalde ağzımızdan düşürmediğimiz “piksel” ifadesinin filmdeki karşılığı “gren” dir. Yani görüntü, gümüş tuzlarından oluşan bu grenlerin ışığa göre kümeleşerek bir arada olmasıyla ortaya çıkar.

Yazıda ilgi çekici bulduğum orta format fotoğraf makinalarını çok kısaca anlatmaya çalıştım. Daha fazlasını merak eden okuyucularımız ilgi duydukları modelleri internette aratarak neredeyse sınırsız inceleme yazısı ve videoya erişmeleri mümkün.

Nikon, yakın zaman önce “NX Tether” adıyla bir programını kullanıcılara sundu. Bu program “NX Studio” ile birlikte basit anlamda bilgisayar bağlantısı ile fotoğraf çekim imkânı sunuyor. Ancak kullanmaya niyet ederseniz NX Tether’in 1.0.5 versiyonu olduğundan emin olun.

Fotoğrafta izleyiciye aktarmak istediğimiz duygu için renkler fotoğrafçının elindeki önemli unsurdur. Bunu birer cümle ile birkaç renk için anlatarak noktayı koyabiliriz:

Kırmızı enerji, savaş, tehlike, güç, ihtiras, aşk gibi duyguları harekete geçirmektedir.

Görsel algımızın üç boyutlu olmasını sağlayan bu iki görüntüyü birleştiren beyindir. Beyin, görüntülerdeki değişimin büyüklüğüne göre nesneyi konumlandırır. Eğer değişim çoksa nesne yakın, değişim yoksa nesne uzaktır.

Bugün yine 10 Kasım. Muhtemelen yine Anıtkabir ziyaretlerinde birçok yazı yazılıp, Atatürk’ün fikirleri ve işaret ettiği yol hakkında en ufak bilgisi olmayanların “Atam izindeyiz” dediği bir gün olacak. Ve görev savmanın dayanılmaz hafifliği ile hayata devam edilecek.

Cumhuriyetin 100’ncü yılı için kayda geçecek bir yazımız olmalıydı. Ancak ana fikir belli olsa da yazı içeriğine karar vermek oldukça zor olacaktı. İttihat ve Terakki’nin ortaya çıkmasıyla cumhuriyete giden yolda yürüyüş başlamıştı.

Atatürk’ün anılarında sürgüne gönderildiği Trablus’u anlattığı bir bölüm var. Mustafa Kemal, Trablus’da iken bir kere gizlice Selanik’e gelir. Uzun bir süre kalır ve gider. Bir daha Selanik’e hiçbir şekilde gidemez. Kendime dedim ki; "İlk Selanik seyahatinde Atatürk’ün evinden toprak alıyor ve Anıtkabir’e getiriyorsun!"...

Bu yazıyı, o zamanlar üyesi olduğum İFOD'un (İzmir Fotoğraf Sanatı Derneği) bir etkinlik akşamında yıllık geleneksel serginin konusu olan “Ritim” üzerine bir söyleşinin çağrıştırdığı fikir üzerine yazmaya karar verdim.

Çiçeklerin hepsi tarihte olduğu gibi sanatın her dalında sembol olarak ele alınmıştır. Zambak “Lillium” ailesinin yaklaşık 110 değişik türü olan ve soğanla yetişen bitkisidir. Kum zambağı da bu ailenin içinde yer alır.

Basitçe ışığın sıcaklık (Kelvin) değerinin renklerin doygunluğuna etki ettiğini söyledikten sonra devam edelim. Fotoğraf makinalarında "Beyaz Dengesi" ışığın kelvin değerine göre doğru renkleri veya başka bir ifade şekliyle renklerin dengesini elde etmek için fotoğrafçılara sunulan bir fırsat.

Unutturmamız gereken kültürlerimiz o kadar çok ki. Bunların yerel yönetimler tarafından gözetilmesi, desteklenmesi ve korunması gerek. Muğla Büyükşehir Belediyesi bu konuda çaba sarf ediyor.  Düzenlenen bu festival ve benzer festivaller bunun göstergesi. Benim için festivalin en güzel yanı notlarını alıp aklımın bir köşesinde tuttuğum delbekçi kadınlara rastlamış ve onları fotoğraflamış olmamdı.

Fotoğrafı konuşup yazarken bahsetmediğimiz ya da çok dikkatimizi vermediğimiz bir tarafında “Tarayıcılar” yer alıyor. Herhalde film kullanımının gündeme gelmediği teknoloji dünyasında bunu normal karşılamak gerekiyor.

Galileo'nun Olympus fotoğraf makinesi olsaydı; elde edeceği fotoğraflar ile Kopernik’e ve kiliseye karşı çok iyi bir ispat sağlayacaktı. İspatında kullandığı med-cezir olayını pekiştirecekti. Gökcisimlerinin hareketinden kaynaklanan ışık akışının boyundan ve pozlama süresinden dünyanın dönüş hızını da hesap edebilecekti.

Yatağa yüzükoyun bırakmıştım kendimi. Son okuduğum polisiye hikayeleri ile Selçuk Altun’un novellalarının olay örgülerini karşılaştırmak üzere kafamı yastığa gömmüş sabaha uzanacak uykusuz yolculuğuna başlamak üzereydim. Gözlerim kapalıydı, ışık da kapalıydı.

Bir fotoğrafa bakıp eleştirmemi isteseler ve ben de “kadraj sıkışık sola doğru biraz daha geniş alsaydın” diyerek yorum yaptıktan sonra fotoğrafçı “bir dakika abi” diyerek Photoshop’u açıp bu özelliği kullanarak kadrajı sola doğru genişletip tekrar bana sorsa “şimdi nasıl oldu?”.  “Şaaaaaaaaak”… Suratına patlattığım tokat sesiydi bu.

Fotoğrafçı bir fikri toplumsal gerçekçilik çerçevesi içinde ifade edemeyeceğini anladığında artık ortaya bu fikri ele alan kurgulanmış fotoğraflar çıkmaya başlayacaktır. Bu çalışmalarda varlık (nesne) deneysel olarak ele alınır. Artık böyle fotoğrafların elde edilmesi bir düzen bir planlanmış süreç içinde olacaktır.

Özdemir Asaf’la tanıştınız mı? Konuştunuz mu? Sohbet ettiniz mi? Ben tanıştım. Şiirlerindeki gibi az kelimeyle çooook uzun sohbet yaptık. Özdemir Asaf -bana göre- Türk şiirinin, hadi abartmadan ifade edeyim; dünya şiirinin en az kelime ile hikâye ve roman yazabilen en büyük filozof şairidir.

Manşette yer alan fotoğrafları 48 yıl arayla birbirine bağlayan değişmeyen iki duygu var: Çocukların bakışlarındaki saflık ve masumiyet. Onlar bizim geleceğimiz.

Güzel bir arkadaşlık kurmuştum. Bulunduğum küçük sahil kasabasında penceremden Sandras dağı manzarası eşliğinde radyonun klasik müzik programı kulağımın pasını silercesine J.S. Bach’ın eserlerini dinlerken bana arkadaşlık ediyordu.

İş hayatımın kısa bir döneminde Taipei-Taiwan’da bir fabrikada çalışma şansını yakalamıştım. Gördüğüm, tattığım her şeyin farklı ve ilginç geldiği bir dönemdi.

Başarılı kadınlardan bahsedip pembe bir yazı ortaya koyabilirdim. Ama bu tarih boyunca kadınların çektiği çileyi, uğradığı şiddeti anlatmayacaktı.

8 Mart 2023 dünya kadınlar günü kutlu olsun, kadınlar her zaman baş tacımız olsun…

Sabahattin Eyüboğlu’nun “Sanat Üzerine Denemeler” kitabı elimde. Bir yandan okumaya çalışıyorum. Gözüm televizyona kayıp aklımı çeliyor ve okuduklarım siliniveriyor. Altyazı “kayıp sayısı …… kişi” diye bir yandan akıyor. Nerede kalmıştım diye kitaba dönmeye çalışıyorum. En iyisi biri ile sohbet etmek.

6 Şubat 2023 tarihinden bu yana yaşadığımız deprem felaketinde çaresizlik içinde yaşanan can kayıplarımıza üzülürken 24 Şubat 2023 de küçük bir gazete haberi gözüme ilişti ve kayboldu. Bu haberi rüyamda tekrar okudum. İkinci dünya savaşının dramları arasında yer alan olay deprem nedeniyle gündemde yer bulamamıştı sanki.

İstasyonda toz kaldıran rüzgâr ağacın dallarını sallamıyor??? Taksiden indi valizini almadı ve taksi beklemeye devam ediyor?? Tamam bu anlaşılır. Ancak babası olduğu anlaşılan adamla (ancak bir replikte “adam “torunum” dedi) olan diyalogları neden görsel olarak vermez? Film çekiyorsun. Laftan çok görüntü olması gerekmez mi?

Bence “gölge” ile ait olduğu nesnenin “gizem” tarafına gönderme yapılması fotoğrafı ve kompozisyonu güçlendirecek bir davranış olacaktır. Bu aynı zamanda fotoğrafçının konuyu bilinçli olarak ele aldığının da işaretidir. Dolayısıyla her fotoğrafın anlam okumasını iyi yapmalıyız.

Bu yazı sadece görsel sanatlarda “Gölge”nin yeri hakkında fikir vermek için kaleme alınmıştır. Yazının sizi formatlamasına izin vermeyin. Doğru yol bunları önceden bilip, Bresson’un yaptığı gibi fotoğraf çekerken düşünmemektir.

Yeni yazılar, kaynak olan yazının devamı olabildiği gibi bazen tamamen farklı bir konuda yazmaya ışık tutar. Bu sürece okuyucularımızın yorumları da dahildir. İşte sevgili Kıvanç’ın “Decisive Moment/Karar Anı” yazısını okuduktan sonra “Bu pilav daha çok su kaldırır” deyip bilgilerimi, düşündüklerimi kısa bir okuma parçası olarak sunuyorum.

Acılar içindeyiz. Herkes elinden geldiği desteği her şeye rağmen sağlamak için çaba sarf ediyor. Televizyondaki programlar depreme kilitlenmiş vaziyette ardı ardına depremle ilgili bilim adamlarını ve ilgisiz adamları çıkarıp duruyorlar.

Dana Bayramı, Afro-Türklerin sürdürdüğü kültürel bir gelenektir. Mustafa Olpak bu bayramın Nijerya’da Yoruba kabilesinin geleneğiyle benzerlik gösterdiği ifade etmiştir. Dana Bayramı, doğaya duyulan şükranın gösterildiği Hıdırellez gibi baharı karşılama günüdür.