Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

8
Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu
Share Button

Son yıllarda çok hızlı bir ivmeyle artış gösteren dijital medya dosyalarımızdan oluşan Dijital varlıklarımızı nasıl düzenleyeceğimiz, onları nasıl saklayacağımız, ihtiyacımız olunca onlara en hızlı şekilde nasıl ulaşacağımız konusu önem kazanmaya başladı. Bu yazımızda Dijital medya dosya yönetimi ve organizasyonu konusunu, bilgisayarımızdaki dijital medya dosyalarını etkin bir şekilde nasıl düzenleyeceğimizi (Macintosh veya Windows) anlatmaya gayret edeceğim. Dijital varlık denince; resim, video, web sitesi, sunum veya posterler gibi basılı medyalardan bahsediyoruz. Bu yazımızda öncelikle en yaygın medya dosya türü olan görüntüleri ele alacağız, ancak burada açıklayacağım kavramlar diğer medya türleri için de geçerlidir. Biz bu yazımızda Adobe Bridge uygulaması üzerinde duracağız.

Not: Bu yazı, bir kurumsal yapı için hazırlanmamıştır. Buradaki bilgiler büyük ölçekli dijital medya yönetimiyle çok alakalıdır ancak bir gazete, dergi ya da basımevi gibi çok karmaşık ve büyük boyutlarda ve adetlerde medyalar için değildir. Onlar için çok özel ve pahalı altyapılar gerekmektedir.

1. Başlangıç

Dijital medya düzenleme işlemine genel bakış

Aşağıdaki diyagram standart bir bilgisayar bünyesindeki ortam dosyalarının yönetimine genel bir bakışı ve kabaca bir iş akışına karşılık gelen süreci gösteriyor. Bu adımlar arasında gerçekte birçok detay mevcuttur.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Parantez içindeki sayılar, konunun öncelikle ele alındığı bölüm(leri) ifade etmektedir.

Yukarıdaki akış şeması, kırpma, renk düzeltme, keskinleştirme vb. medya dosyalarını düzenlemek için kullanılan işlemleri içermez. Bu konular bu yazımızı kapsamamaktadır.

Dijital ortam varlıkları oluşturma

Yakalama (Capturing) ve Oluşturma

Dijital medya sözlüğünde “varlık” terimi, görüntüler, ses kaynakları, videolar ve çizimler de dahil olmak üzere medya veri dosyalarını tanımlar. Yeni bir dijital medya projesi başlatırken ilk adım ortam varlıklarını yaratmak ya da yakalamaktır. Bu öğeler daha sonra yeni birşeyler yaratmak için çeşitli yollarla birleştirilebilir.

Medya varlıkları çeşitli şekillerde edinilebilir, ya siz bir fotoğraf çekerek, bir ses kaydı yaparak, video çekimi yaparak yeni bir varlık oluşturabilirsiniz ya da bir başkası tarafından daha önce yaratılan varlıkları yeniden kullanabilirsiniz. Örneğin, dijital makinenizle fotoğraf çekip makinenizin kartından bilgisayarınıza kopyalandığınızda bir görüntü elde edersiniz veya bu gibi dosyaları internetten indirerek, tarayarak veya başka bir projeden kopyalayarak da görüntüler elde edebilirsiniz.

Biz bu yazımızda öncelikle medya varlıklarını düzenleme üzerine yoğunlaşacağız. Dijital varlıkları ayrıntılı olarak nasıl oluşturulduğuna, onları edinme veya grafik düzenleme sürecine burada değinmeyeceğiz.

İçe aktarma işlemi (Importing)

Bilgisayarınızda bir klasörde ya da harici disklerinizde önceden yedeklediğiniz medya dosyalarınız varsa yazımınızın 2. bölümünde açıklandığı şekilde onları da bu sürece dahil edebileceksiniz.

Kataloglama işlevi gören bir yazılım kullanıyorsanız, muhtemelen ayrıca bazı yazılımlar için gereken bir adım olan Adobe Lightroom, Apple Aperture ve video düzenleme programları vb dosyaları da içe aktarmanız gerekir. Bilgisayarların işletim sistemleri ve Adobe Bridge de dahil olmak üzere diğer yazılımlar için bu adımı uygulamanız gerekmez.

2. Klasörler ve dosyalarla çalışma

Bilgisayarınızdaki dijital ortamdaki tüm görüntüler ve diğer ortamlar, klasörler ve dosyalar olarak düzenlenmiştir, bu nedenle klasör ve dosyalar ile etkili bir şekilde nasıl çalışacağınızı bilmek önemlidir. Macintosh ve Windows işletim sistemleri birbirinden farklıdır, ancak her ikisi de klasörleri ve dosyaları çeşitli şekillerde görüntülemenize, organize etmenize ve aramanıza izin verir.

Adobe Bridge, hem Macintosh hem de Windows ortamında kullanılabilen ve medya dosyalarının ve klasörlerinin taranmasını ve yönetimini sağlayan bir programdır. Adobe Bridge, medya tasarım uzmanları arasında çok popülerdir.

Bu bölüm, klasörler ve dosyalarla çalışma yollarını açıklayan üç alt bölüm içine ayrılmıştır:

3. Dijital Medya Dosya Yönetimi

Klasör Hiyerarşisi ve Organizasyonu

Klasörlerinizi ve dosyalarınızı nasıl organize edeceğinize karar vermeden önce dikkatlice düşünmelisiniz. Dosyaları rastgele klasörler içine dökmek yerine, işinize yarayacak bir klasör ve dosya hiyerarşi yapılandırması planlamanız gerekir, burada tek bir doğru yol yoktur.

Meta veriler (aşağıda detaylandırılmıştır) görüntüleri veya diğer medya dosyalarını bulmanıza yardımcı olabilir, ancak düşünce tarzınıza ve çalışma şeklinize göre mantıklı bir dosyalama sisteminin olması hala önemlidir.

Görüntü dosyalarında, her yıla ve muhtemelen her yıl içinde aylara göre klasörler düzenlemek pek çok kişi için iyi bir yoldur. Örneğin, böyle bir sistemdeki bir görüntü şu şekilde olabilir:

2017 / Kasım / EtkinlikAdı_####

2017 yılı, Kasım Ayı içinde gerçekleşmiş bir EtkinlikAdı_ #### ve 4 basamaklı bir dosya numarası.

Yukarıda gösterildiği gibi bir format ile yedekleme ve arşivleme işlemi kolaylaştırılır, çünkü yedeklenmesi gereken dosyaların gruplarını daha kolay tanımlayabilir ve zamanla medya yedeklemelerinize daha kolay ekleyebilirsiniz.

Orijinalleri Türevlerinden Ayırmak

Orijinal dosyaları türevlerinden ayırmak önemlidir. Örneğin, bir web sitesi, broşür ve poster gibi çeşitli amaçlar için birden çok sıkıştırılmış, düşük çözünürlüklü ve genellikle JPEG olan türev dosyaları oluşturmak için tek bir RAW resim dosyası kullanabilirsiniz. Karışıklığı önlemek için bunları açık bir biçimde ayırmak iyi bir yöntemdir. İleriki bir zamanda bu görseli başka bir şekilde düzenlemek istediğinizde orijinal dosyaya ulaşmanızı kolaylaştırır.

Proje Klasörleri ve Dosyaları

Üzerinde çalıştığınız belirli bir proje, türev dosyaların birden çok sürümü de dahil olmak üzere birçok farklı dosya türü içerebilir. Bir proje için bir klasör bulundurmak, hemen hemen her zaman verimli çalışmak ve karışıklığı önlemek için gereklidir. Proje ne kadar karmaşık olursa, bu o kadar çok zor olur.

Klasörleri ve Dosyaları Adlandırma

  • Sizin için anlamlı olan ve amaçlarınıza hizmet eden dosya adlarını kullanın.
  • Dosya adlarında boşluklar veya özel karakterler kullanmayın.
  • Sizin için uygun olan tutarlı bir dosya adlandırma yaklaşımı kullanın. Örneğin; Tarih_Etkinlik_ ####.
  • Dosya adlandırma yaklaşımınız iyi çalışmıyorsa, dosyayı değiştirmeyi düşünün. Çok sayıda dosya adını değiştirmeniz gerekiyorsa, size yardımcı olabilecek yazılım araçları bulunur, aşağıdaki “Birden çok dosyaları yeniden adlandırma” konusuna göz atın.
  • Kullandığınız dosya adlandırma metodunuzun sizi aynı adı iki farklı öğeye verme olasılığından koruyacağına emin olun.

Birden Çok Dosyayı Yeniden Adlandırma

Dijital kameralar dosya adlarına anlamlı olmayacak isimler atarlar. Örneğin, Canon bir RAW dosyası için IMG_1820.CR2 veya bir JPEG dosya için IMG_3215.JPG gibi dosya adları kullanıyor. Bu dosyaları her zaman yeniden adlandırmanız önerilir. Bunu yapmak için ideal olarak en iyi zaman, fotoğraf makinenizin hafıza kartından bilgisayara aktardığınız zamandır.

Ancak, bazen daha önce içe aktardığınız veya bilgisayarınızda zaten bulunan dosyaları yeniden adlandırmak isteyebilirsiniz. Örneğin, sahilde çekmiş olduğunuz çok sayıda fotoğrafınız varsa, dosya adlarının hepsinin sonuna “plaj” olacak şekilde onları yeniden adlandırmak isteyebilirsiniz. Tüm bu dosyaların adlarını tek tek değiştirmek çok zaman alacaktır. Birden fazla dosya adını gruplar halinde değiştirme teknikleri aşağıda açıklanmaktadır.

ÖNEMLİ: Aşağıdaki dosya adlarını değiştirmek için kullanılan teknikler normalde dosyaları Adobe Lightroom veya Apple Aperture gibi bir kataloglama programına içe aktarmadan önce kullanılmalıdır. Bir kataloglama programı kullanıyorsanız ve dosyaları içe aktardıktan sonra bu dosyayı tekrar içe aktarmanız gerekecektir. Bu, Final Cut Pro ve Adobe Premiere gibi video düzenleme programlarında da bir sorundur.

Bir katalog programı kullanmıyorsanız, bunun için endişelenmeniz gerekmez.

Windows Explorer

Windows Explorer’da birden çok dosyayı yeniden adlandırmak için aşağıdakileri işlem adımlarını uygulayın:

  1. Yeniden adlandırmak istediğiniz dosyaları seçin. Bunu, yeniden adlandırmak istediğiniz ilk dosya adını seçerek, Shift tuşuna basılı tutarak, ardından yeniden adlandırmak istediğiniz son dosyayı seçerek yapabilirsiniz.
  2. F2’ye basın ve sonra dosyalardan biri için yeni bir ad girin. Seçilen tüm dosyalar artan sayıda dosya adına (Dosya adı (1), Dosya adı (2) vb.) eklenerek otomatik olarak yeniden adlandırılacaktır.

Bu yöntem iyi çalışır, ancak sınırları vardır. Daha fazla esneklik için bir üçüncü parti yardımcı programını veya Adobe Bridge uygulamasını kullanın.

Macintosh

Mac’te dosyaların toplu olarak yeniden adlandırılması, tüm Mac’lerde bulunan Automator adlı bir Mac yardımcı programını kullanarak yapılabilir.

Automator, bir grup dosyada otomatik olarak gerçekleştirilecek eylem listelerini (iş akışı olarak adlandırılır) oluşturmanızı sağlar. Automator iş akışını kaydedebilir ve daha sonra yeniden kullanabilirsiniz.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Diğer Macintosh Yardımcı Programları

Automator size biraz korkutucu veya çok hantal geliyorsa, dosyaları yeniden adlandırma işlemini kolaylaştıran birkaç ücretsiz veya düşük maliyetli Macintosh yardımcı programı bulunuyor. “Mangler” adlı uygulama iyi olanlardan biridir ve Automator’dan daha esnek ve daha kolay çeşitli seçenekler içerir, bana Automator yetiyor.

Dosyaları Adobe Bridge ile yeniden adlandırma

Adobe Bridge ile, Araçlar > Toplu Yeniden Adlandırma’yı (Batch Rename) seçerek bir dosya topluluğunun adını değiştirebilirsiniz. Yeterli İngilizceniz varsa bu işlemi bir video dersinde şu adresten izleyebilirsiniz.

Görüntüleme ve Kataloglama

Şimdiye dek Microsoft Windows, Apple Macintosh ve Adobe Bridge kullanarak medya dosyalarıyla çalışma yöntemlerine baktık. Bunların hepsi dosyalarınızı doğrudan görüntülemenize ve bunlarla çalışmanızı sağlayan göz atma yazılımlarına örnektir. Herkes bu tür yazılımları kullanır ve çoğu insanın kullanması gereken şey bu kadarla sınırlıdır.

Bununla birlikte katalog veya veritabanı yazılım programlarının bazı amaçlar için, özellikle de fotoğraflar için bazı avantajları vardır.

Veritabanı veya katalog gerçek görüntüleri veya diğer medya dosyalarını içermez. Bunun yerine ayrı bir katalogda veya veritabanında bulunan bu dosyalar hakkında bilgiler içerir.

Katalog programları genellikle medya mensupları, özellikle de fotoğrafçılar tarafından kullanılmaktadır ancak pek çok profesyonel olmayan kişi de bunları kullanmaktadır. Örnekler arasında Adobe Lightroom ve Apple Aperture sayılabilir. Video düzenleme programları da, konsept olarak kataloglara benzer bir “proje” yaklaşımı kullanıyorlar.

Katalog veya veritabanı medya yazılımını kullanmanın bazı avantajları şunlardır:

  • Kataloglar, dosyaları tahribatsız bir şekilde düzenlemenize izin verir. Örneğin, Lightroom’da, kontrast, renk ayarlamaları, kırpma vb gibi düzenlemeleri orijinal görüntüyü etkilemeden veya herhangi bir biçimde bozmadan uygulayabilirsiniz.
  • Zararsız olduğu için katalog yazılımı denemeyi teşvik eder ve düzenlemeleri birçok görüntüye aynı anda hızlıca uygulamanıza izin verir.
  • Kataloglar, dosyaların “sanal kopyalarını” yaratmanıza izin verir; bu da en azından teorik olarak dosyaların çoğaltılmış sürümlerinin dağınıklığını azaltır.
  • Katalog yazılımı güçlü arama özelliklerine sahiptir ve belirlediğiniz kriterlere uyan sanal koleksiyon dosyaları oluşturmanıza olanak tanır.

Diğer taraftan, katalog yazılımının kurulumu zaman alır ve katalogun bütünlüğünü sağlamak için bakım gerektirir. Onlarla çalışmak için dosyalarınızı kataloga aktarmanız gerekir. Katalog yazılımı dışındaki dosyaları işlerken dikkatli olmalısınız çünkü bunu yaparsanız katalog, dosyaların bulunduğu yeri izleyemez; bu nedenle dosyaların kataloğa yeniden içe aktarılmasını gerektirir.

Birçok kişi, katalogların avantajlarının kurulum ve sürdürme zorluklarından çok daha fazla olduğunu düşünüyor, diğer insanlar tarayıcılarla çalışmayı hala tercih ediyor. Herkes için net doğru ya da yanlış bir cevap yoktur.

Video Dosyalarını Proje Dosyaları ile Yönetme:
Katalog Benzeri Bir Yaklaşım

Bu yazımızın odağı video değildir, çünkü video ayrı bir makale gerektirecek kadar detaylı bir konudur. Ancak, aynı sorunun çoğunun diğer medya türlerine olduğu gibi videolara da uygulanabileceğini belirtmek yardımcı olabilir.

Dosya yönetimi video ile birlikte özellikle önemlidir, çünkü tek bir video yüzlerce veya binlerce dosyadan oluşabilir. Video ile kataloga benzer bir yaklaşım neredeyse bir gerekliliktir ve Final Cut Pro, iMovie ve Adobe Premiere gibi video düzenleme yazılımları da buna dahildir.

Çoğu videolar farklı öğelerin birçoğunu birleştirir. Bir proje dosyası, video klipleri, ses dosyaları, fotoğrafları birleştiren ve onlara verdiğiniz talimatları uygulayan bir veritabanıdır. Tamamlanan video, proje dosyasından dışa aktarılan bir dosyaya derlenir. Tek bir proje dosyası farklı videolar oluşturmak için veya aynı videonun farklı sürümleri için kullanılabilir.

Bir video proje dosyası bir Lightroom kataloğuna benzemektedir; bu proje, birçok dosyanın “küçük resimlerini” içerdiğinden ve video klip düzenlenmesinin proje dosyasından ayrı olan genellikle düzenleme işlemiyle dokunulmamış orijinal dosyaları etkilemediği anlamına gelir.

Not: Bir farklılık, çoğu zaman birden fazla video projesinin aynı dosyaları referans aldığı unutulmamalıdır. Lightroom’da tüm projeleriniz için kullanacağınız tek bir kataloğunuz olması daha olasıdır.

Adobe Lightroom katalogları video dosyalarını içerebilir, ancak Lightroom’un video düzenleme yetenekleri sınırlıdır.

Diğer medya türlerini yönetme

Powerpoint sunumları, grafik tasarım ve Illustrator gibi illüstrasyon ve sayfa düzeni (InDesign ve Acrobat) gibi amaçlar için kullanılan çoğu medya yazılımı, Lightroom veya Aperture ile aynı şekilde kataloglar gerektirmez veya kullanmaz.

3. Meta Veriler (Metadata)

Metadata kavramları yazılımlardan bağımsız olarak heryerde aynıdır.

Birkaç meta veri türü vardır. Bazı meta veriler otomatik olarak oluşturulur, bazıları kullanıcılar tarafından atanır. Hem otomatik olarak üretilen hem de kullanıcı tarafından oluşturulan meta veriler medya ile çalışmak için önemlidir.

Önemli Meta veri türleri şunlardır:

  • Dosyalarla ilgili veriler (Ad, Format, Dosya boyutu, vb.)
  • Dosyanın yaratıcısı veya sahibi hakkındaki veriler
  • Pozlama verileri, Diyafram, Enstantane, ISO gibi kamera ayarları
  • Etiketler, anahtar kelimeler ve derecelendirmeler (örneğin 0 ila 5 yıldız) dahil olmak üzere atayabileceğiniz tanımlayıcı veriler.

Digital Varlık Yönetimi uzmanları Meta veri kavramını üç sınıfta açıklarlar:

  1. Otomatik olarak oluşturulan, dosya özellikleri ve kamera tarafından oluşturulan veriler
  2. Fotoğrafçı, telif hakkı, müşteri ve konum bilgisi dahil olmak üzere bir kerede birçok veriye uygulanan toplu giriş verileri
  3. Daha üst seviye Meta Veriler, anahtar kelimeler [etiketler] ve derecelendirmeler.

Terminoloji

Karışıklığın bir nedeni başlangıçta korkutucu görünebilen kısaltmaların kullanılmasıdır. Fotoğrafla ilgili meta verilerde, önemli kısaltmalar şunlardır:

EXIF (Değiştirilebilir resim dosyası formatı)
IPTC (Uluslararası Basın Telekomünikasyon Konseyi)
XMP (Genişletilebilir Meta Veri Platformu)

EXIF verileri kamera ayarlarını ve bir fotoğrafın çekildiği tarih ve saati içerir. Daha fazla bilgi için EXIF Verilerinin Kullanımı‘na göz atabilirsiniz.

IPTC aslen haber kuruluşları arasında veri alışverişinde bulunmak için geliştirilmiş bir standarttır. IPTC verileri, model yayınları da dahil olmak üzere görüntünün yaratıcısı, sahibi ve konusuyla ilgili bilgileri içerir.

XMP Adobe’ye göre “Adobe’nin Genişletilebilir Meta Veri Platformu (XMP), meta veri olarak bilinen bir dosyayla ilgili verileri dosyanın içine gömmenize izin veren bir etiketleme teknolojisidir”.

Yukarıdaki kısaltmaları bilmek yararlıdır, ancak bence onlar hakkında bunlardan çok fazlasına ihtiyacımız da yoktur. Daha önemlisi, dosyaları görüntülemek ve kullanmak için meta verileri nasıl oluşturup kullanacağınıza ilişkin temel bilgileri anlamaktır. Bu konular aşağıda ele alınmaktadır.

Meta Veri nerede saklanıyor?

Meta veriler genellikle resim dosyasında saklanır, ancak bir “XMP sidecar” dosyasında da saklanabilir. Meta verilerin dosyanın kendisinde olması iyi bir şey olmaya devam edecektir. Sidecar dosyaları meta verileri tutan ve ait oldukları resim dosyasıyla aynı klasöre yerleştirilmesi gereken dosyalardır. Yani bir yerde ismi orijinal dosya ismiyle aynı ve uzantısı xmp adlı bir dosya daha görürseniz, işte onlar bu dosyalardır. Örneğin; çekmiş olduğunuz RAW fotoğrafınızı Photoshop ile açıp, Camera RAW ile üzerinde değişiklikler yapıp kaydederseniz, aynı klasör içerisinde uzantısı xmp olan bir dosya daha yaratıldığını göreceksiniz. Orijinal RAW dosyanızda herhangi bir değişiklik olmayacaktır, ama Camera RAW’da yaptığınız değişiklikler bu dosyaya yazılacaktır, siz orijinal RAW dosyanızı tekrar açmaya çalıştığınızda, Camera RAW ekranında önceden yaptığınız değişiklikleri görürsünüz.

4. Kataloglarla Çalışma

Adobe Lightroom, görüntüler ve bir dereceye kadar video dosyaları için oldukça uygun bir kataloglama programıdır. Bu yazı öncelikle Lightroom’un Kütüphane modülünü kullanan teknikler üzerine odaklanmaktadır, Geliştirme (Develop) modülünü kullanan resim düzenleme konusu kapsamımızda değildir.

Diğer yazılım programlarında farklı kullanıcı arabirimleri vardır ancak kavramlar aşağı yukarı aynıdır.

Lightroom dosyaları nasıl düzenler?

Aşağıdaki örnek, Lightroom dosyalarını (Macintosh Finder’da göründükleri gibi) organize etmenin bir yolunu göstermektedir.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Her Lightroom kataloğu, aşağıda Lightroom_Demo adlı bir klasörde gösterilen “.lrcat” uzantılı bir katalog dosyası ve “.lrdata” uzantılı bir önizleme dosyası içerir. Gerçek görüntü dosyaları katalog dosyalarından ayrıdır (yukarıdaki örnekte, resimler “Pictures” adlı bir klasörde bulunur).

Images klasörü (“Pictures”) ve Lightroom kataloğu, “Lightroom_Demo” adlı aynı klasördedir. Onların aynı klasöre girmeleri zorunlu değildir. Örneğin, katalog sabit diskinizde olabilir ve görüntüler harici bir sürücüde olabilir. Ancak bunları bir arada tutmak, özellikle dosyalarınızı yedeklerken karışıklığı önlemeye yardımcı olur.

Kullanıcı Arayüzüne Genel Bakış

Aşağıda Adobe Lightroom kullanıcı arayüzüne genel bir bakışı görüyorsunuz.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Kullanıcı arayüzü, panellerin ve arabirimin diğer öğelerinin yanı sıra içeriklerini de gösterme ve gizleme dahil olmak üzere çeşitli şekillerde değiştirilebilir.

Kullanıcı arayüzü, Kütüphane, Geliştirme, Harita, Kitap, Slayt Gösterisi, Yazdır, Web gibi modüllere ayrılmıştır. Amaçlarımız için en uygun modül, görüntüleri içe aktarıp düzenlediğimiz “Kütüphane” modülüdür.

Yukarıdaki, görüntü minik resimlerin ızgara şeklinde gösterimidir. Ana içerik alanında aynı anda tek bir görüntü gösteren bir Büyüteç Görünümü de vardır:

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Katalog ayarları ve katalog yedekleri

Lightroom’da bir seferde yalnızca bir katalog açabilirsiniz. Tüm görsellerinizi tek bir katalog altında toplayabilirsiniz, bu normal olarak bir sorun değildir. Katalog ayarlarını kontrol etmek için, Lightroom menüsü > Katalog Ayarları’nı seçin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Lightroom, kataloğunuzu Katalog Ayarları iletişim kutusundaki Yedekleme için katalog ayarlarına göre otomatik olarak yedekler. Yedekleme işlemi programdan çıkarken yapılır. Yedekleme işlemi bir zamana bağlanmışsa, Lightroom’dan çıktığınızda Kataloğu Yedekle iletişim kutusu görüntülenir.

Lightroom katalog yedekleme klasörünüzün konumunu değiştirmek isterseniz, bunu bu iletişim kutusunda yapabilirsiniz. NOT: BU İŞLEM SADECE KATALOGUNUZU YEDEKKLER, GÖRÜNTÜLERİNİZİ YEDEKLEMEZ!

Görselleri içe aktarma

Görüntüleri ve diğer medyaları bilgisayarınıza kaydettiğiniz veya içe aktardığınızda, bunları daha sonra kolayca erişebilecekleri şekilde içe aktarmalısınız. Görüntülerinizi ve/veya video dosyalarını kendi alanınızda, bilgisayarınızdaki diğer dosyalardan ayrı tutmak genellikle iyi bir fikirdir.

Genellikle, özellikle de bir Lightroom Kataloğu kullanarak düzenlediğiniz çok sayıda görseliniz ve/veya videonuz varsa, görüntüleri ve video dosyalarını yalnızca bu amaç için ayrılmış ayrı bir sabit sürücüde saklamak en iyisidir. Görüntüleri ayrı bir sürücüde kendi alanlarında tutmak, karışıklığı önlemeye yardımcı olur ve dosyaları yedeklemeyi kolaylaştırır.

Görüntüleri Lightroom’a aktarmak için, Dosya menüsünden Fotoğrafları ve Videoyu İçe Aktar’ı seçin veya İçe aktar düğmesini tıklayın.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

İçe Aktarım Kaynağı

İçe Aktar iletişim kutusunun sol panelinde, kaynağı nereden almak istediğinizi seçin. Genellikle bu bir medya hafıza kartı olacaktır, ancak sabit sürücüdeki bir klasörden de olabilir.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Kopyalama, Taşıma veya Ekleme

İletişim kutusunun üst kısmındaki bir alan, kataloğunuzu kopyalıyor, taşıyor veya eklemektesiniz.

  • DNG kopyala (Copy as DNG); RAW dosyalarını kopyalar ve bunları DNG formatına dönüştürür.
  • Kopyala (Copy); Dosyaları kopyalar
  • Taşı (Move); Dosyaları taşır
  • Ekle (Add); Dosyayı mevcut mevcut konumlarından taşımadan Kataloğa ekler.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

DNG olarak kopyala ve Kopyala genellikle en iyi seçeneklerdir. Fark nedir? DNG (dijital negatif) herhangi bir veri kaybetmeden tescilli RAW dosyalarını tescilli olmayan DNG formatında korur. Pek çok profesyonel, bunun yapılmasının iyi bir şey olduğuna inanır. JPEG gibi RAW dışındaki dosyaları alırsanız, dosyayı DNG’ye dönüştürmenize gerek yoktur.

Bu süreç sırasında bir sorun olması durumunda bunu yapmak risklidir.

RAW nedir?

RAW, kamera tarafından çekilen tüm bilgileri saklayan dijital görüntüler için bir formattır. Jpeg’den farklı olarak, RAW dosyaları sıkıştırılmaz. Fotoğraf düzenleme için iyi bir şey olan RAW dosyaları çok daha fazla veri içerir. Çoğu profesyonel fotoğrafçı RAW dosyaları ile çalışmayı tercih eder ve Lightroom bunun için ideal bir ortamdır.

Dosya İşleme ve Yeniden Adlandırma

Lightroom, görüntülediği önizlemelerin kalitesini seçmenizi ve seçebileceğiniz veya oluşturabileceğiniz şablonlara göre dosyaları yeniden adlandırmanızı sağlar.

Örneğin, Özel Ad + Orijinal dosya numarası, “2017_Kutlamalari-3428.DNG” gibi dosya adlarıyla sonuçlanabilir. Yandaki şekilde görüldüğü gibi; “2017_Kutlamalari”, sizin seçtiğiniz özel metindir; 3248, orijinal dosya adındaki numaradır.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

İçe Aktarma Sırasında Uygula

Bu işlem, gerekli olmayan ancak çok uygun olabilecek içe aktarma için meta veri ve anahtar kelimeler atamanıza olanak tanır. Bu örnekte, oluşturduğum bir şablondan meta verileri ve “2017_Kutlamaları” ve “SDM” anahtar kelimelerini uyguladık.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Hedef (Destination)

Hedef, içe aktarılan dosyaların depolanmasını istediğiniz yeri belirtir. Tipik olarak Lightroom’da, içe aktarılan dosyaların hepsinin, yıl veya yıl ve ay gibi birçok alt klasör içerebilen bir klasörde bulunmasını istersiniz. Bu kılavuzda kullanılan örnekte hedef klasör “Demo Pictures” klasörüdür.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

İçe Aktar’a tıkladığınızda dosyalar kopyalanacak veya hedefe taşınacak ve görüntüler Lightroom kataloğunuza eklenecektir.

İçe aktarma işlemi sırasında, içe aktarma ilerlemesini gösteren içe aktarma çubuğu görünür.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

İçe aktarma, görüntülerin sayısına ve boyutuna bağlı olarak biraz zaman alabilir. Dosyaları DNG formatına dönüştürmeyi seçerseniz, bu biraz daha zaman alacaktır.

Dosya yönetimi

Görüntüleri içe aktardıktan sonra İçe Aktar iletişim kutusu gider ve içe aktarılan görüntüler Kütüphane paneli kullanıcı arayüzünün sol panelinde görünür (daha önce içe aktardığınız diğer resimlerle birlikte). Sol paneldeki klasöre tıklamak, içe aktardığınız dosyaları görüntülemenizi ve bunlarla çalışmanızı sağlar.

Dosyaları ve Klasörleri Taşıma

Klasörleri veya dosyaları taşımanız veya yeniden düzenlemeniz gerekiyorsa, bunu Lightroom’un içinden yapabilirsiniz. Ve bunu zaten bu şekilde yapmalısınız, çünkü dosyaları Lightroom’un dışına taşırsanız, Lightroom onları izleyecektir ve bu dosyaları yeniden içe aktarmanız gerekecektir.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Bir dosyayı başka bir klasöre taşımak için küçük resmini tutup istediğiniz yere sürükleyebilirsiniz.

İşleminizi onaylamanız veya iptal etmeniz için bir pencere gelecektir:

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Bir dosyanın nerede olduğunu görmek istiyorsanız, dosyanın küçük resmine sağ tıklayın ve işletim sisteminizde konumunu bulmak için Bulucuda Göster’i (Show in Finder) seçin:

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Yeni Bir Klasör Oluşturmak

Yeni bir klasör oluşturmak için, sol panelin Klasörler bölümünün sağ üstündeki artı (+) işaretini tıklayın ve “Klasör Ekle”‘yi (Add Folder) seçin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Mevcut bir klasörün içinde bir alt klasör oluşturmak için, bir klasörü sağ tıklayın ve “İç Klasör Oluştur”u (Create Folder Inside) seçin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Dosyaları ve Klasörleri Yeniden Adlandırma

İdeal olarak, yukarıda açıklandığı gibi, içe aktarılan dosyaları yeniden adlandırmak en iyisidir.

Görselleri yeniden adlandırmak için, yeniden adlandırmak istediğiniz görüntüyü seçin, ardından Kütüphane menüsü > Yeniden adlandır’ı (Rename Photo) seçin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Bu, seçilen görüntüleri yeniden adlandırmanızı sağlayan bir iletişim kutusu getirir.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

“Tamam”ı tıkladığınızda, görüntüler yeniden adlandırılır. Dosyalara ait yeni adlar, Finder’da veya Windows Gezgini’nde de görüntülenir.

Bir klasörü yeniden adlandırmak için: Kütüphane modülünün sol panelindeki klasöre sağ tıklayın, Klasörü “Yeniden Adlandır”ı (Rename) seçin ve daha sonra “Kaydet” ile yeniden adlandırabilirsiniz.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Meta verilerle çalışma

Meta verileri, sağ panelin Meta Veri bölümüne bakarak görebilirsiniz:

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Bazı meta veriler (örneğin, pozlama bilgileri) değiştirilemez, ancak Başlık, Derecelendirme ve Etiket gibi bazı panel alanları değiştirilebilir.

Anahtar Kelimeler Atama

İsteğe bağlıdır, ancak görsellere anahtar kelimeler atamak iyi bir fikirdir. Bu şekilde görüntüleri daha sonra hızlı bir şekilde aramanızı ve bulmanızı sağlar.

Görüntülere anahtar kelimeler uygulamak için görüntüleri seçin, ardından anahtar kelimeler panelini anahtar kelimeler ekleyerek ya da önerilen anahtar kelime listesinden anahtar kelimeleri tıklayarak ekleyin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Puan Atama, Derecelendirme

Resimlere 1 ile 5 yıldız arasında puan vererek yıldız atayabilirsiniz. Bunun için küçük resimleri seçip ardından atayacağınız puanın değerini klavyenizden girmek yeterlidir. Derecelendirme değeri yıldız adedi olarak, meta veri panelinde ve film şeridi bölümünde, küçük resimlerin altında görüntülenir.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Koleksiyonlar oluşturma

Lightroom’u kullanarak görüntüleri düzenlemenin bir başka harika yolu da koleksiyonlardır.

Lightroom’da koleksiyonlar “sanal”, yani koleksiyonun farklı konumlarda (klasörlerde) bulunabilecek görüntüleri gruplandırmanın bir yoludur. Tek bir görüntü birden fazla koleksiyonda olabilir, ancak yalnızca bir klasörde bulunur. Farklı koleksiyonlar için kopyalar oluşturmaya gerek yoktur.

Bir koleksiyon oluşturmak için küçük resimleri seçin, ardından sol panelin Koleksiyonlar bölümünden Koleksiyon oluştur’u seçin.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Ardından, koleksiyona bir ad verin ve Oluştur’u (Create) tıklayın.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Bir koleksiyon oluşturduktan sonra, ona kolayca erişebilirsiniz. İstediğiniz görseli sürükleyerek koleksiyona istediğiniz zaman ekleyebilirsiniz.

Görselleri bulmak için Filtrelemeyi kullanma

Izgara modunda, verdiğiniz kriterler ile eşleşen görselleri görmek için Filtre Çubuğu’nu kullanabilirsiniz.

Filtre Çubuğunu görüntülemek için, Görünüm Menüsü > Filtre Çubuğunu Göster’i seçin veya kısa yol tuşunu “\” kullanın.

Çubuktaki bir Filtre başlığına tıklayın (Metin, Özellik veya Meta Veri).

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Metin Seçme, anahtar kelimeler, dosya adları ve meta veriler dahil olmak üzere çeşitli alanlara göre arama yapmak için metin girmenizi sağlar. Aşağıdaki örnekte, “Guzel” içeren dosya isimlerini araştırdım.

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Filtre Barında sağlanan seçenekler değişik arama yetenekleri barındırır.

5. Dışa aktarma, Yedekleme ve Arşivleme

Dışa aktarma, genellikle farklı bir dosya biçimiyle orijinal bir kaynak dosyadan türev dosyaları oluşturmayı ifade eder. Örneğin, bir fotoğraf düzenleme programı ile bir TIFF veya Photoshop dosyası üzerinde çalışabilir ve bir JPEG olarak dışa aktarabilirsiniz. Türev dosyalarınızı kaynak dosyalardan ayrı tutmak önemlidir.

Dijital medya dosyalarını dışa aktarma

Adobe Lightroom gibi bir kataloglama programının büyük bir avantajı, kaliteden ödün vermeksizin sıkıştırılmamış dosyalarla çalışma yeteneğidir. Çıktının üretilme zamanı geldiğinde, düzenlenmiş dosyaların istediğiniz kadar sürümünü dışa aktarabilirsiniz.

Örneğin, bir videoda, bir basılı broşürde ve diğer amaçlarla kullanmak için Web’de kullanmak üzere bir fotoğraf ham dosyasını dışa aktarabilirsiniz.

Lightroom’dan dışa aktarma

Görüntüyü Lightroom’dan dışa aktarmak için Dosya > Dışa Aktar’ı (Export) seçin veya Kütüphane modülündeki sol panelin altındaki Dışa Aktar düğmesini tıkladığınızda Dışa Aktar iletişim kutusu gelir:

Dijital Medya Dosya Yönetimi ve Organizasyonu

Dışa aktarma iletişim kutusu, dışa aktarma konumu, dosya adları, dosya türü, sıkıştırma, resim boyutu, damgalama ve meta veri ayarları dahil olmak üzere çok sayıda seçenek sunar.

Lightroom ayrıca, işinizi dışa aktarmak için başka yollar ve formatlar sağlayan Print, Web ve Slideshow modüllerini de içerir.

Orijinaller ve türevleri

Orijinal dosyalar (fotoğrafta, genellikle Raw dosyaları) düzenleme işlemi tarafından bozulmaz, çünkü düzenlemeler dosyaların kendilerine yapılmaz.

Türev dosyaları, kataloglama programınızdan dışa aktardığınız dosyalardır. Bu dosyalar her zaman orijinal dosyalarınızdan ayrı tutulmalı ve orijinal dosyanın kaybolması veya bozulması gibi olağandışı durumlar dışında asla kataloğunuza veya veritabanınıza aktarılmamalıdır.

Bir Katalog programı kullanmıyorsanız ne olur?

Katalogsuz bir yazılımla, orijinal resimlerinizin yedek kopyalarını, çoğaltarak veya “Farklı Kaydet …” i kullanarak dosyanızın farklı bir adla kaydetmek için dikkatli olmanız gerekir.

Orijinal dosyalarınızı olabildiğince korumak için çok dikkatli olun. Gerekirse kopyaları diğer biçimlere kaydedin, ancak bunu yapmak için çok iyi bir nedeniniz olmadıkça orijinal dosyalarınızın üzerine yazmayın.

Photoshop veya Photoshop Elements gibi katmanları destekleyen bir fotoğraf düzenleme programı kullanıyorsanız, genellikle çok sayıda katmanı olan orijinal bir Photoshop dosyasını, sonlandırılabileceğiniz bir proje için birincil çalışma dosyanız olarak tutmak iyi bir fikirdir.

Yedekleme ve Arşivleme

Hepimiz veri dosyalarını yedeklemenin iyi bir şey olduğunu biliriz. Bu medya dosyaları ile çalışan herkes için çok önemlidir.

Yedekleme için ipuçları

Lightroom veya benzer bir katalog programı kullanıyorsanız, mümkün olan her durumda sadece bir katalog kullanın. Bu, dosyalarınızı yönetmenizi kolaylaştırır.

Kataloğunuzu senkronize halde tutmak için katalog dosyanızı görüntü dosyalarınızla aynı klasörde tutmanıza yardımcı olur. Bir video projesi yapıyorsanız video proje dosyanızı videonuzla aynı klasörde tutmak iyi bir yöntemdir.

Klasörleri iyi organize edin. Klasörlerin tarihe göre sıralı olarak düzenlendiği bir sistemi kullanmak, neyin ve ne zaman yedekleneceğini bilmeyi kolaylaştırır. Çok sayıda resim klasörünüz olsa bile, tüm klasörlerinizi tek bir büyük klasörün içinde saklayın. Medya dosyalarınızı diğer dosya türlerinden ayırın.

Yedeklemek için bir plan oluşturun. Dosyalarınızı ne zaman ve ne sıklıkla yedekleyeceğinize, hangi dosyaları yedeklemeniz gerektiğine karar verin ve tutarlı bir şekilde yedekleme için bir program ve prosedürler geliştirin.

Yedeklemeyi birden fazla ortamda saklayın. Örneğin, ofiste yedeklemeye ek olarak evde de yedeklemeyi düşünün. Çevrimiçi olarak yedeklemeye veya sabit disklere yedeklemeye ek olarak DVD kullanmayı düşünün.

Yedeklemeden önce bilgisayarınızdaki çöp kutusunu boşaltın.

Hangi sabit sürücünün birincil sabit sürücünüz olduğuna karar verin ve dosyaları birincil sürücünüze yedeklemeyin.

Video kaynağı dosyalarını bilgisayarınızın dahili sabit sürücüsüne kaydetmeyin. Özellikle videolarda harici bir sabit diske kaydetmek önemlidir.

Taşınabilir sürücülerle bir güç kaynağı kullanın. Güç kaynağı gerektirmeyen sürücüler için bile, varsa, isteğe bağlı bir güç kaynağı kullanmak daha güvenlidir.

Yedekleme yazılımı kullanın.

İşletim sisteminizi bir konumdan diğerine kopyalamak için kullanmak yerine yedekleme için tasarlanan yazılımı kullanmak her zaman en iyisidir. Bunun birkaç nedeni vardır. Diğer şeylerin yanı sıra, yedekleme yazılımı, kaynak ve hedef kopyaların aynı olduğunu doğrular ve verilerin yedekleme sırasında bozulmadığını görmek için kontroller yapar. Yedekleme yazılımı ayrıca yedekleme işlemi üzerinde size daha fazla kontrol sağlayan seçenekler sunar.

Arşivleme

Arşivleme elbette ki yedekleme ile benzerdir, ancak farklı bir amaca hizmet eder: yedeklemeler günlük çalışmalarınız içindir, arşivleme ise geleceğe yöneliktir.

Arşivleme amacıyla, dosyaların en yeni ve iyi sürümlerini kaydedin. Örneğin, JPEG’lerden ziyade tam kaliteli TIFF dosyalarını dışa aktarın. Bir fotoğrafçıysanız, DNG dosyalarını arşiv amaçlı tutabilirsiniz.

Gelecekte kullanımda olması muhtemel medya ve dosya formatlarını kullanın. Bu konuyu zaman zaman tekrar gözden geçirin. On yıl önce bir CD sürücüsünde bir şey arşivlediyseniz, bugün ona erişmek zor olabilir!

Çok değişik konuları içerisinde barındıran bu karmaşık konuyu elimden geldiğince özetlemeye çalıştım. Bunlar benim deneyimlerim ve bilgilerim doğrultusunda yazdığım şeylerdi, sizin daha uygun ve pratik çözümleriniz olabilir. Bunları “Yorumlar” kısmından benimle paylaşın.

Yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim.

Yazılanların ilgisini çekecek birini tanıyorsanız lütfen "Paylaş" kısmından onlara iletin.


Sizlerden gelecek yorumları çok önemsiyorum.
Lütfen aşağıdaki "Yorumlar" kısmından benimle paylaşın.


Yeni içeriklerden ilk siz haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Mühendis ama Tıp meraklısı. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine, kişiye saygıya önem verir. Bildiklerini anlatmaktan mutluluk duyar.

8
Yorumlar

avatar
2 Yorum konuları
6 Cevaplar
2 Takipçiler
 
En çok tepki verilen yorum
En yeni yorum dizisi
3 Yorum yazarları
Ömer ÇalışkanSebahattin Demirtolga i. Son yorum yazarları
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
tolga i.
Ziyaretçi
tolga i.

Yine çok güzel anlatılmış faydalı bir konu daha. Çok güzel konular buluyorsunuz. Şimdiye kadar blogunuzda okuduğum hiç bir konuda ilgimi çekmedi diyemiyorum. Bir sonraki ne olacak diye merakla bekliyorum. Emeğinize sağlık teşekkürler ve tebrikler.

Ömer Çalışkan
Ziyaretçi
Ömer Çalışkan

Sayın Demir, kameramıza kaydettiğimiz kişisel ayarlar, kameradaki bellek kartını formatladığımızda silinir mi?