Ana Sayfa BLOG Minimalizm Üzerine Bir Deneme

Minimalizm Üzerine Bir Deneme

-

Bir sanat eserinin görsel güzelliği kaçınılmaz olsa da kişisel olarak kendime “Bu güzelliğin altında yatan amaç ve anlam nedir?” sorusunu soruyorum. Sanatçı benim ne anlamlandırmamı istiyor? Ve doğal olarak düşüncelerimi zorlayarak bilinç ve bilinçaltıma sorarak bulmaya çalışıyorum. Kaçınılmaz olan bir başka yan da aynı esere baktığım farklı zamanlardaki ruh halim, o anki duygularım, yakın zamanda ilgi duyduğum şeyler anlamlandırmamın da farklılaşmasına neden oluyor. Baktığım bir resim veya fotoğrafsa, kompozisyon ne kadar doluysa o kadar daha fazla düşünmek ve yorumlamak durumunda kalıyorum. Bu durumun aksine mümkün olduğu kadar az şeyle ortaya konulan sanat eseri, hayatın her alanında uygulamaları görülen bir akım –temel özelliği nesneleri ve ihtiyaçları en aza indirgemek olması nedeniyle – Minimalizm adı ile karşımıza çıkıyor.

Başlangıçta az sayıda sanatçının kendisini minimalist olarak tanımlamasına rağmen; minimalizm anlayış ve teknikleri çok farklılıklar göstererek uygulanmış ve çeşitlendirilmiştir.

Minimalizm üzerine bir deneme
BNW Minimalism Dergisinin 3. sayısından alınmıştır.

Minimalizm nasıl başladı

Minimalizm terimi görsel sanatlarda ilk kez David Burlyuk tarafından, John Graham’ın 1929 yılında New York’taki Dudensingh Gallery’de açtığı serginin kataloğunda kullanılmış ve 1960’larda -Stella’nın Black Paintings’iyle çakışan tarihlerde- yaygınlık kazanmıştır. Minimalist akımının başlangıcında sekiz sanatçının adı ön plana çıkar. Carl Andre, Sol LeWitt, Robert Morris, Donald Judd, Dan Flavin, Frank Stella, Daniel Buren ve Zaha Hadid. Sanatçılar eserlerini yaratırken temelde bir düzen içinde olan, tekrarları olan, malzemenin orijinal yapısının değiştirilmediği, gösterişsiz, sade ve nesnelerin nesne olarak ele alınmasına özen göstermişlerdir. Ve yukarıda adı geçen sanatçılar kavramların detay bir kısmını kendileri ile özleştirerek çalışmışlardır. Örneğin Flavin çalışmalarında ışığın nesne olarak algılanmasına yönelik eserler ortaya koymuştur.

Minimalizm üzerine bir deneme

Frank Stella bu grup içinde soyut sanattan minimalizme geçişte sürükleyici olması nedeniyle daha ön plana çıkmaktadır. Ayrıca farklı sanat dallarında minimal eser vermiş olması dikkat çekicidir. Ve “Kastura” isimli eseri en bilinenidir. Stella’yı diğer sanatçılardan farklı kılan en önemli unsur, onun sürekli bir arayış içinde olması, kendini tekrar etmemesidir.

Stella minimalist resme felsefik yaklaşımı iki soruyla ortaya koyar;

  1. Resmin ne olduğu
  2. Nasıl resim yapılacağı

Aslında bu iki soruyu resim yerine “fotoğraf” kelimesini koyarak sormaktayız.
Akabinde çalışmalarına yön verecek iki soru daha ortaya atacaktır;

  1. Nasıl bir mekân?
  2. Nasıl bir metot?

Bütün bunların sonucu Stella, kendi yolunun tanımını “What you see is what you see” diyerek yapacaktır. Bire bir tercümesinin yapamamama rağmen bu ifadeyi “Ne görüyorsan odur” diye yorumlayabilirim.

Eğer bir Uzakdoğu masajı yaptırmaya gittiyseniz burada çalan müzik de minimaldir. Belli nota ve ritmlerin durağana yakın yavaşlıkta tekrarıdır. Bu da dinleyiciyi psikolojik olarak etkileyerek transa geçebilmesine yani düşüncelerinden uzaklaşmasına destek olur. İşte Stella’nın “Benjamin Moore” ve “Black Series II” resimlerinde de baskın olarak bu vardır.

Minimalizm üzerine bir deneme

Minimalizmden bahsettiğimizde 1950’li yılların sonunda başlamış gibi görünse de Leonardo Da Vinci’nin “Simplicity is the ultimate sophistication – Sadelik, en üst düzey karmaşıklıktır” sözünü hatırlatmak istiyorum. Sabahattin Eyüboğlu ise yeni resim olarak adlandırdığı minimalizm için şunu der:

Yeni resim gökyüzü kadar manasız ve boş, fakat gökyüzü kadar derin ve zengindir. Maviliği seven bir adamın yeni resmi sevmemesine imkân yoktur. Fakat maviliği sevebilmek meseledir.

Sabahattin Eyüboğlu

Yine benim çok sevdiğim minimalist felsefi şair olarak benimsediğim Özdemir Asaf’ın tek satırlık bir şiiri:

Bütün renkler aynı hızla kirleniyordu, birinciliği beyaza verdiler

Özdemir Asaf

buna örnektir. Eminim 1950’lere kadar daha birçok sanatçı ve özellikle de felsefeci bu konuda yorumlar yapmıştır.

Minimalizm üzerine bir deneme
BNW Minimalism Dergisinin 3. sayısından alınmıştır.

Minimalizm heykelle yola başlamışken resme sıçramış ve tüm sanat dallarında uygulamaları görülmüştür. Japon Haiku şiirleri buna en güzel örneklerdendir. Bu beni neden şaşırtmıyor ki? Cevap çok basit; “Lean yani Yalın” kavramının esasları Japon TOYOTA tarafından ortaya atılmıştır ve bence sanattaki karşılığı da minimalizmdir.

Minimalizmin sanat eserindeki kavramları ise;

  • Basit geometrik formlar, kareler, dikdörtgenler, daireler ve bunların saf düz renklerle kullanımı
  • Duygulara ve öznelliğe yer verilmemesi
  • Gönderme ve metaforların olmaması
  • Nesnelerin “kavram” algısı oluşturacak tarzda ele alınması
  • Tekrarlanan şekiller. Burada dikkat edilmesi gereken bu şekillerin fotoğrafın “doku” öğesi olarak algılanmamasıdır.
  • Geniş alanlarda tek ya da birkaç güçlü ve etkili renk. Genelde bu tarzın bir model ile kullanılması yaygındır.
  • Geniş düzlükler (negatif hacim/alan). Gökyüzünde bir kuş, tarlada bir insan, sis içinde siluet bir ağaç gibi.
  • Boşlukların somut algılanmasının sağlanmaaı
  • Detay olmayan ve belirsizlik içeren kompozisyonlar
  • Kompozisyonda az sayıda nesne yer alması ve nesnelerin çok küçük yer kaplaması.

Minimalizm üzerine bir deneme
BNW Minimalism Dergisinin 3. sayısından alınmıştır.

Değişik internet sitelerinde minimal tarzı benimsemiş fotoğrafçıları takip ediyorum. Edindiğim izlenim, çoğunlukla binalara minimalizm tarzıyla (?) yaklaşılıyor. Yine fotoğrafın temel öğeleri olan “ritm” ve “doku” minimalist tarz olarak ele alınıyor. Bunlar benim için ciddi soru işaretidir. Ayrıca bazı söylemlerde “Minimal fotoğrafın bir şey anlatmasına gerek yoktur” denildiğini duyarak önünüze bir duvarın çatlamış boyaları olan görüntüsü konulabiliyor. Bu da benim için tartışma konusudur.

İlk paragrafta yazdığım gibi sanatın temel işlevini göz ardı edemeyiz. Minimalizmde Az, çok şey ifade etmelidir. Yani “Less is more”…

Sizin “minimalizm” konusundaki görüşleriniz nelerdir? Bu görüşlerinizle birlikte yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından bizimle paylaşır mısınız?


Kaynakça:

  • Minimalizm akımı kapsamında nesne anlayışının yeniden değerlendirilmesi, Attila Döl, Pelin Avşar, İdil Dergisi, 10.7816/idil-02-10-01
  • Stella’nın notaları, Saniye Ezgi Ercan
  • Minimalizm ve Frank Stella, (kaynak bilinmiyor.)
  • Minimalizm akımını başlatan sekiz sanatçı, (kaynak bilinmiyor.)
  • Minimalizm sunumu, Yener Torun, Kasım 2018, İFOD minimalizm atölyesi
  • Minimalist sanatta bir ressam ve bir besteci: Stella ve Glass, Ahu Köksal, Ankara üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 47, 1 (2007) 23-42
  • Minimalism Magazine web sitesi

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Okyar Atilla
Geçmişte bir ara mühendisti. Şimdi tam zamanlı yönetici, gerçek zamanlı fotoğrafçı. Gündem "Fotoğraf" ise akan suları durdurur. Seyahat denildiğinde kapının önündedir. Klasik müzik ve kitap olmazsa olmazıdır. İki sokak köpeği, muhtelif sayıda kedi ile sürekli temas halindedir. Hızını alamadı mı dağda bayırda bulduğu gerçek köpeklerle konuşur. Sürekli sorgular. Merak ettiği bir konu olursa elinden kimse alamaz. "Bilgi ve sevgi paylaştıkça çoğalır" ilişkilerinin ana fikridir.
avatar
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
akgun
Ziyaretçi
akgun

yine arthenos yine guzel bir makale…su anda servisteyim ise gidiyorum..trafikte yolun nasil gectigini anlamadim okurken…emegi gecenlere sonsuz tesekkurler

Neslihan
Ziyaretçi
Neslihan

Ofisimde kahvem ve poğaçam eşliğinde şöyle keyifle okudum. Sabah geldiğimde bilgisayarımda ilk ziyaret ettiğim adres sizinkisi. Hiç bir yazınızı kaçırmadım bana göre çok teknik olanlar dışında 🙂 Lütfen böyle devam edin. Fotoğrafı bu site sayesinde çok daha fazlasıyla sevdim. Çok şeyler öğreniyorum sayenizde. Emeklerinize sağlık. İyi günler

burçin
Ziyaretçi
burçin

less is more… sevdim bu sözü. minimalizm konusunda daha detaylı bir yazı bekliyoruz sizden veya sebahattin üstadtan benim en yakın takip ettiğim fotoğrafçılık türüdür. tşk

Sebahattin Demir
Yönetici

Bu güzel yazı için teşekkürler Okyar.

Yine bir fotoğrafçılık dalını, döndün dolaştın iş hayatına bağladın ya, daha ne diyeyim 🙂 Haklısın, yıllardır içimize sindirerek uygulamaya çalıştığımız “Yalın Filozofi” ile ne kadar imkansız görünen şeylerin basitçe çözülür hale geldiğini görünce şaşırmamak elde değil. Aslında felsefe çok basit; israfları yok et (azaltma, yok et), ölç ve tanımla. Ve bu döngüyü tüm zaman boyunca devamlı tekrarla. Tamam oldu artık bu kadarmış deme, çünkü her zaman geliştirilecek bir şeyler daha vardır.

Geçenlerde bizim fabrikada bir mühendis arkadaşımız ile konuşuyorduk. Fabrikada uyguladığımız “Yalınlaştırma” faaliyetlerinin çoğunun proje ekiplerinde yer aldığını, buradan öğrendiklerini evinde ve özel hayatında uygulamaya başladıktan sonra elde ettiği faydaları dakikalarca heyecanla anlattı. Evinde 5S uyguladığını, önceden ayın sonunu zor getirirken, artık birikim yapar hale nasıl geldiğinden bahsetti.

Sen özetlemişsin: LESS IS MORE…

Sevgiler.

Öner BÜYÜKYILDIZ
Ziyaretçi
Öner BÜYÜKYILDIZ

Minimalizm birçok sanat dalında kullanılıyor olsada, fotoğrafa daha bir yakışıyor sanırım.
Fakat somut olduğu sürece 🙂
Frank Stella’nın eserleri bana pek hitap etmedi açıkcası. Eğer minimalizm “mümkün olduğu kadar az şeyle ortaya konan sanat eseri” ise o kadar renk ve karmaşıklığın neresi minimalizm pek anlamadım açıkcası. Kendisi de demiş zaten; “ne görüyorsan odur” diye, ben bişey göremediğim için olacak ki pek bir anlam ifade etmedi benim için. Cehaletimi mazur görün lütfen 🙂
Bu soğuk kış sabahında keyif alarak okuduğum, içimi ısıtan bir yazı oldu. Çok teşekkür ederim Okyar bey. Ellerinize sağlık.

Öner BÜYÜKYILDIZ
Ziyaretçi
Öner BÜYÜKYILDIZ

NOT : Konu hakkındaki bilgi ve birikimim, sizin yazınızı okuduktan sonra, bu akıma öncülük eden ve yazınızda adı geçen sekiz sanatçının eserlerini, Google üzerinden kısaca izlemekten ibarettir sadece. Dolayısı ile yaptığım yorum tamamen eserlerin bana hitap edip etmemesi konusunda şahsi görüşüm olup, ilgili sanatçıları yada eserlerini eleştirmek haddim değildir. Herhangi bir yanlış anlaşılmaya sebep olmak istemem.
Selam ve saygılarımla.

Uğur S. Aktürk
Ziyaretçi
Uğur S. Aktürk

Okyar bey emeğinize sağlık güzel yazı. Minimalizm az çok şeydir ise o rengarenk karmaşık resim nasıl minimalist oluyor ben de anlamadım siz açıklarmısınız

Bunyamin
Ziyaretçi
Bunyamin

Disarisi buz gibi havada kar var. Simdi yine hafta sonuna is cikardiniz bana. Al eline makineni cik sokaga minimalist fotograf denemeleri yap… Cok kotusunuz..

Mehmet
Ziyaretçi

Çok yararlı ve lezzetli bir yazı olmuş Okyar Bey, dimağınıza sağlık.

Yine bu sitedeki her yazı gibi sizden de çok şey öğrendim, teşekkür ederim.

Sadece küçük bir düzeltme yapmak isterim. Leonardo da Vinci’ye atfedilen “Simplicity is the ultimate sophistication.” sözü aslında Amerikalı yazar William gaddis’e aittir.

ÖZEL MAKALE

Manuel veya Otomatik Odaklama. Manzaralar için hangisi ideal?

Manuel veya Otomatik Odaklama. Manzaralar için hangisi ideal?
Manzara fotoğrafçılığında genellikle daha yavaş hareket edebilme özgürlüğüne sahip oluruz, bu da bize kompozisyon ve kamera ayarlarında daha metodik bir çalışma ortamı sağlar. Manuel veya otomatik odaklama yöntemlerinden sizin için hangisi doğru?

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Üç Korner Bir Penaltı

Üç Korner Bir Penaltı

Geçtiğimiz hafta sonu eşimle birlikte sıkça yaptığımız şeyi tekrarladık; İzmir köylerinden birini seçip yola çıktık. Köydeki sabah kahvaltımızda köylülerin "Nereden geliyorsunuz, kimlerdensiniz ..." gibi sorularını cevaplarken kulağıma bir sesin gelmesiyle irkildim; "Üç korner bir penaltı".

POPÜLER İÇERİKLER

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Dijital kameralar hayatımıza girdiğinden beri megapiksel yarışı devam ederken, son birkaç yıldır özellikle kamera çözünürlüğü alanında büyük bir artış yaşandı, 41 Megapiksel kameralı telefonlardan...
Arthenos | Diyafram nedir, fotoğrafta diyafram ayarları nasıl yapılır, alan derinliği nedir, ISO nedir, perde hızı nedir, doğru pozlama nedir

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Lensin en keskin noktası nasıl bulunur?

Lensin En Keskin Noktası Nasıl Bulunur?