Adnan Ataç usta ve iki yeni manifesto

Fotograf serüveni yarım asrı aşan usta fotografçı ve akademisyen Prof.Dr. Adnan Ataç’ın, son dönem çalışmalarında, görüneni yahut gösterileni değil, görünenin gerisinde olanı, bir bakıma görünmeyeni kelimenin tam anlamıyla bilimsel bir yaklaşımla ele aldığına ve sanatın (özelde fotografın) diliyle ortaya koyduğuna tanık oluyoruz.

Kısır döngüde olduğundan sürekli şikâyet edilen fotograf ortamında sayın Ataç kanaatimizce çok değerli bir meşale yakmıştır.

Ataç, olaylara ve olgulara, hayata, doğaya, bizatihi insanın kendisine bilimsel bir yaklaşımla bakmak gerektiğinin altını çizer. Akademik düzlemin gereği de budur zaten. Paylaştığı argüman, ne yaptığını bilmez halde gördüğü her şeyin rastgele fotografik kaydını yapanlara uyarı niteliğindedir. Yaklaşımını ortaya koyarken, düşündüğü ve yaptığı şeyi ayakları yere basar şekilde yaptığını, izlenime sunduğu görsel materyalle birlikte her defasında bir manifesto yayınlaması ve elbette ki manifestoların içeriği açık şekilde teyid eder.

Adnan Ataç’ın bir ömür biriktirdiği bilgi ve deneyiminin sonucu eriştiği yüksek olgunluk seviyesinde iken ortaya koyduğu tavrı ilk olarak “Doğada Dinamizm” başlığını taşıyan manifestoda gördük. Hatırlanacağı üzere, o çalışmaya ve söz konusu manifestoya dair bir yazı kaleme almış ve paylaşmıştık.

Bu önemli manifestoyu, ard arda yayınladığı “Sanal Yaşamlarda Sevgi Metaforu ‘Aşk’” ve “Varolmanın Diyalektik Çelişkisi” başlıklı iki yeni manifesto izledi.

Durmaksızın çalışan, üreten, yorumlayan ve paylaşan az sayıda insandan biri ve son dönem yeniden veya bir kez daha düşünmeyi öneren, sınırları zorlayan, kalıpları kırıp başka bir yaklaşım ortaya koyan ve sanat etkinliklerinde çıtayı oldukça yüksek bir noktaya taşıyan Ataç ustayı takdirle ve saygıyla karşılıyoruz.

Bu itibarla sözünü ettiğimiz yeni iki manifestoyu paylaşmak isteriz.

Sanal Yaşamlarda Sevgi Metaforu ‘Aşk’

Salt gerçekliğin bile her canlıya göre farklı algılandığı bu kaotik düzende, belki de kilit taşlarından birisi sevgi gizemi olmalı.

Ancak sevginin her an değişebilen duyguları ile görünenin çok ötesinde aşkın, acının, fedakarlığın, mutluluğun, saygının, ya da varolmanın derin karmaşası içindeki belirsizliğinin belirgin görüntülerle anlatımı amaçlanmıştır. Bu çalışmada metaforik bakış ile en güçlü tutkulardan birisi olan “aşk”ın duygusal izleri öncelikli olmuştur.

Her fotoğrafta görüntülenen anlar arasındaki zaman boyutu, önce ve sonra ilişkisi ile döngüseldir. Mekan boyutu, postmodern yaklaşımla öğeler arasında anlamlı olmayan düzenlemelerle sunulmuştur.

Sanal yaşamlardan kurgulanan imgeler tanımlanamayan bütünün, tanımlanan parçalarıdır. Hiçbir şey tek başına var olamayacağına göre, her şey kendisinden önce gelenin sonucu, her sonuç kendisinden sonrasının başlangıcıdır. Görüntüler içindeki duyusal birliktelikler, çelişkiler, yaratılmaya çalışılan düşler, diyalektik bir yapı bağlamında iki insan üzerinden tasarlanmıştır.

Unutulmamalıdır ki üretilen bütün ürünler gibi fotoğraf da hangi teknikle üretilirse üretilsin, gördüğümüzü sandığımızın zihinsel yorumundan başka bir şey değildir. Herkese göre farklı algılanır ve görecelidir.

Varolmanın Diyalektik Çelişkisi

İnsanın, maddi varlığının özünü oluşturan içsel değerlerinin çelişki ve çatışmalarını ancak diyalektik yaklaşımla ele almak gerekir.

Her sınır; ister bir biçimi, ister bir düşünceyi anlatsın hep çizgileri algılatır. Bu koşullandırıcı sınırlar yaşamda ne kadar yol gösterici olursa olsun, bir o kadar da ötesindeki bilinmezliğinin dayanılmaz heyecanını, coşkusunu, umudunu ve korkusunu barındırır. Ama hiç bir korku, her varoluşun aslında yeni yokoluşların öncüsü olduğu gerçeğini değiştiremez.

Kendi dünyası içinde ne kadar önemsense de her yaşam ancak kendine çizilen sınırlar içinde vardır. Ancak bütün sonradan eklenenlerinden arınıp, en yalın çıplaklığı ile varlığının ve kimliğinin farkında olmak, var olma mücadelesinin, kendine güvenin ve güçlü olmanın ta kendisi olmalı, doğanın ta kendisi gibi.

Bu çalışmada insanın, ne kadar başkalarından olduğunu sansa da en çok kendisi tarafından oluşturulan, ne kadar renkli ve çekici olursa olsun sınırlarında yaşamak zorunda olduğunu, ne var ki kaçınılmaz olanın, her zaman hayallerin, arayışların, farklı dünyaların ve yeni paradigmaların sınırlar ötesindeki bilinmezliklerde var olacağı anlatımı görsel düzenlemelerle sunulmuştur.

Sınırlar içinde varolmanın, farkında olma ya da olmama, uzlaşma ya da uzlaşmama, kabul ya da red çelişkilerinden yola çıkarak oluşan bu diyalektik yaklaşım, aslında özgürlük arayışından başka bir şey değildir.

Böylesine derinlikli bir düşünüş üzerine daha ne söylenir?!..

Ustayı saygıyla selamlıyoruz.

Tekin ERTUĞ