Engin İç Dünyayı Anlatmak

Merhaba Kristal.

Fotoğrafa bakar mısınız? Bir kahvehanede, insanlar vakit geçirmeye çalışıyorlar. Yakın planda güçlü şekilde yer almış ilk dört kişi, satranç oyununa kapılmışlar ve dış dünyayla bağlantılarını koparmışlar. Rakibini yenip, zafer yaşamanın derdindeler.

Soldan üçüncü ezanı bekleyen kişi seyirci ama o da kendini oyuna vermiş, heyecanla ataklara ve rakibinin karşılamasına dalmış.

Seyircinin tam karşısında yer alan kişi ise yüzü görünmediği halde çok iyi anlatılmış. Onun hiç umurunda değil satranç karşılaşması. Kim yenmiş kim yenilmiş, ilgilenmiyor. O daha çok havadisleri merak ediyor, elindeki gazeteye gömülmüş.

İnsanlara hissettirilmeden fotoğraf çekilmiş ki; dış dünyaya kapalı altı kişinin ruh hali, doğal şekilde fotoğrafa yansımış.

Biz fotoğrafın çekildiği mekânda, yakın planda önce bunları görüyoruz. İsterseniz biraz uzaklaşalım, ortamın sınırlayan pencereden dışarıya doğru bakalım orada neler yaşanıyor: Fonda cami var, avludaki musalla taşında ise bir tabut. Cenazenin ayakucunda da yasını tutan bir genç, merhumun çocuğu olmalı, başkaları olmadığına göre kimsesiz… Evlat, tabutun baş tarafına doğru bakıyor, bir film şeridi geçiyor olmalı hayal gözlerinin önünden… Yaşananlar, yaptıkları, katkıları ve yokluğunun getireceği sıkıntılar…

Fotoğrafçı öyle bir görüntüyü kadrajlamış ki, cenazenin ayakucunda duran gencin iç dünyasında oluşan depremi ve iliklerine kadar hissettiği yaşama dair olguyu, dış dünyada hemen yanı başındakilerin hiç farkında olmadıklarını olanca gücüyle aktarmakta.

Fotoğrafçının kadrajı böyle olmasaydı, varoluşun yaşadığı bu zıtlığı anlayamazdık. Nasıl anlardık, oradakiler anlayamamış ki!

Fotoğrafçı bakmamış, görmüş! Yakın plandaki umursamazlığı ve dışarıdaki yası, güçlü bir zıtlık olarak bir araya getirmiş. Çoğu fotoğrafçı sadece yakın planı görür, kontrast deyince ışık ve loşluğun ya da renklerin zıtlığını öne çıkarmaya çalışır ama ruhlar aleminde yaşanan duygusal kontrastın yakalanması, kendini yetiştirebilen çok az fotoğrafçının tekelindedir.

Urla Fotoğraf Gönüllüleri Derneğinin çevrimiçi etkinliğinde izledim, fotoğraf dünyamızın Yusuf Abisini… Hepimiz yararlandık, sağ olsunlar. Etkinliğe yurtdışından katılan Mario Cioni’nin “Herkese iyi akşamlar. Dili anlamıyorum ama fotoğrafları görmek için buradayım” diye mesaj bırakması, Yusuf Tuvi isminin uluslararası bir marka olduğunu tescil ediyordu.

Yusuf Tuvi, “Varlık ve yaşam nedir? Bunu dışa vurmak gerekir, insan olmadan veremezsiniz!” derken amacını anlatıyordu.

İyi fotoğrafa ulaşma yolundaki deneyimlerini tüm berraklığıyla paylaştı. Robert Capa’nın “Fotoğrafınız yeterince iyi değilse, yeterince yakın değilsinizdir” sözünü kendisine rehber edindiğini, feyz alabileceği fotoğrafçılara dokunabilmesiyle, iyi olanı takdir eden ve dostluk kuran tavrıyla, yabancı ülkelerde fotoğraf sergisi gezileriyle, kitaplarla kendini yetiştirdiğini öğrendik.

Işığın ve kompozisyonun en güzel olduğu anı yakalamak için New York’ta yarım gün bekleyerek ulaştığı tek kareyi izletti bizlere. Bir tek kareye verilen emeği ve sonuçta ulaştığı kıymeti, anlatabiliyor muyum acaba?

“Fotoğrafınıza karşı gaddar olacaksınız, azıcık kötü tarafı varsa sileceksiniz” diyerek ‘özen’ göstermenin sınırlarını açıkladı.

Başyapıtların hiç birisine benzemeyen başyapıtlar… İnsan ve mekânın buluştuğu karelerde; dikey ve yatayların kadraja paralel olması, geometrik unsurlardaki düzgünlük, simetri, çerçevelemede yalnızca gerekli unsurların yer aldığı sadelik, derinlik, insanlarda mümkün olduğunca çakışmadan kaçınılması… İnsana cesaret ve samimiyetle yaklaşımı… Teknolojik değişimlere direnmeyen, insanda ifadeye, fonun anlatıma katkısına önem veren, heyecanını ve tutkusunu hiç yitirmemiş, bir koca çınar olmanın sırlarını veriyordu.

Selam çoğunlukla sessizliğe bürünen, duygunun doruklaştığı iç dünyayı anlayanlara gitsin…

Mikdat Besni