Kristal’e mektup var

Sevgili Kristal…

Yazılarımı özlemişsiniz. Yazdığınız mektup beni duygulandırdı. Beni seven ve yazılarımı arzulayanlara nasıl hayır diyebilirim ki…

Takdir edilmeyen emek sessizce kaybolur…

Sayın Tekin Ertuğ, fotoğrafa katkıları ve kişiliğiyle takdir ettiğim bir yazardır. Bu nedenle Foto İntelijansiya kitabını önemsedim. Başlangıçta kitabın en çok dikkatimi çeken yönü ismi oldu. Araştırmaya önce o noktadan başladım. Acaba İntelijansiya’nın anlamı neydi, kapsadığı konu ne idi? Yoğunlaştığım ilk nokta, şimdiye kadar karşılaşmadığım bu yabancı kelimenin anlamı idi.

İnsan ne arıyorsa onu bulur, ben de buldum. “Entelijansiya, “aydınlar topluluğu” anlamına gelen terim. Genellikle kültürel ve siyasal etkinliğe sahip entelektüel topluluk anlamında kullanılır” tanımı beni rahatlattı. Rusça kökenli bir kelime imiş ve batının kullandığı, bizim genelde karşımızdakini küçümsemekte kullandığımız ve doğru telaffuz edemediğimiz “entelektüel” kelimesinin eş anlamlısı imiş. Bilindiği gibi Entelektüel, derinlemesine düşünen, geniş bir bilgi birikimine sahip ve bu bilgileri toplumla paylaşan kişidir

Daha derinlere indiğimde, bu isimle yer alan; edebiyatseverlerin buluştuğu, kaliteli yazarların yer aldığı, kitap ve müzik ile ilgili herşeyi bulabileceğiniz hoş bir kaynak şeklinde bir blogun bulunduğunu da öğrendim.

Ayrıca son dönemde ülkemizin yetiştirdiği düşünür, analist ve dik duruş sergileyen bir değer olan Cemil Meriç sayesinde tanıştığımız bu terimin, ülkemizde intelijansiya şeklinde kullandığı bilgisine de eriştim.

Sosyolog Cemil Meriç’in aydınları, Mağaradakiler isimli kitabında: “İntelijansiya nedir? Bir ülkede hür düşünmek isteyen insan topluluğudur. İntelijansiyanın oluşumu sosyal bir süreçtir. Bu süreç çağdaş Avrupa’da Fransız Devrimi ile başlar. İntelijansiya, kendine mahsus sıkı bir ahlak anlayışı olan, belli bir dünya görüşüne inanan, belli bir yaşayış tarzı, belli alışkanlıkları bulunan bir topluluktur” olarak tanımladığını öğrendiğimde saygım arttı.

Kitabın isminin anlamını öğrendikten sonra, fotoğrafçı aydınlar için önemli bir kaynak olabileceğini düşünerek bu konuda kitaba dayalı düşüncelerimi dile getirmeyi düşündüm.

Birilerini yazarak düşüncelerini kalıcı hale getirip gelecek nesillere aktaranların da, düşüncelerinin ve rehberlik görüşlerinin yazılması ve yayın dünyasında yer alması gerektiğine inanırım. Bu amaçla İntelijansiya isimli eserin nüktelerinin bir makale olarak yayınlanması yararlı olacağını düşünüyorum.

Ülkemizde edebî alanda bu tür yazılara “Deneme” adı veriliyor. Bu kelimeyi niçin “Düşünceler” ya da “Yorumlar” olarak tanımlamadıklarını anlayamam… Çünkü; Deneme “üzerinde emin olunmayan, deneyerek doğruyu bulmayı” çağrıştıran bir anlama sahiptir.

Biz Fotoğrafçı Aydınların kaynak kitabına dönelim. Kitap özetle, hem fotoğraf sanatı dalında entelektüel yapı taşlarından yaşanmış örnekler sunuyor, hem de bu konuda emek veren kişilerin kısa bir biyografisi olmuş. Kişilerin emeklerinin kalıcılığını, takdirini ve gelecek nesillere örnek olmasını sağlamış.

Yapılan iyi işlerin gündeme getirilmesi, her zaman kişiyi ve başkalarını teşvik eder. Bu konuda güçlü atasözlerimiz de vardır. “Marifet iltifata tabidir.” Evet, çok doğru. İltifat ve takdir insanı en çok teşvik eden unsurlardan birisidir.

A. Niyazi Sertkalaycı kapsamlı bir girişle, yakından tanıdığı yazarı olabildiğince güçlü ve kısa şekilde okuyucuya tanıtmış.

Gültekin Çizgen, İbrahim Zaman gibi bir fotoğraf otoritelerinin ve TFSF Başkanı Dr. Sefa Ulukan’ın düşünceleri, yazarın ve kitabın, Fotoğraf Sanatı için ne kadar önemli olduğunu vurguluyor.

Böylece okuyucunun kafasında yazar hakkında soru bırakılmamış, kitap anlaşılır olmuş.

Yazar ise kitabının girişinde; “Sanat, itirazı dillendirmenin önemli bir yoludur, en ince aracıdır. En az resim, heykel, sinema, tiyatro, edebiyat, müzik kadar fotoğraf da bireyi sanat ortamına taşıyıp bu ince aracı kullanmasını sağlayabilecek yeteneğe sahip çok önemli bir kulvardır” sözleriyle Fotoğraf Sanatçısı olmak isteyene yol haritası çizmektedir. Böylece “haz” için fotoğraf çekmektense, “amaç ve anlatı” için fotoğraf çekmenin sanat alanının girişi olduğunu ortaya koyuyor. Fotoğrafın “belge kabiliyetiyle” çok daha “kıymetli” olabildiğini eklemektedir.

“Mamafih fotoğraf ortamında yer alan ve büyük bir çoğunluğa tekabül eden bizler, fotoğrafın ne sanat boyutunu, ne de çok değerli belge boyutunu yeterince kavrayamadık, gereğince hayatta geçiremedik” diyerek bir özeleştiride bulunuyor. Bence çok haklı, sosyal medyanın beğeni rüzgarında savrularak, öze yönelmedik, sanat ve belge kulvarındaki yolu aramadık. Aslında gerçeği ve amacı atamadık, anlık hazların kurbanı olduk.

Bu anda aklıma Sebastiao Salgado’nun şu sözü aklıma geldi. “İnsanların fotoğraflarıma bakıp ışığı ya da ton paletini takdir etmelerini istemiyorum. Onların derinlere bakmalarını ve fotoğrafın neyi temsil ettiğini, çektiğim insanların ne tür insanlar olduğunu görmelerini istiyorum.”

Tekin Ertuğ hoca da kitabında yazarı anmadan bu görüşte olduğunu farklı kelimelerle açıklıyor. Evet, fotoğraf sanatçısı olmak istiyorsak, bu düşünceyi aklımızdan hiç çıkarmamamız gerekiyor.

Bu kapsamda Tekin hoca, anlam ifade eden fotoğraflara yönelen, kısaca “değer üreten” kişilere saygısını dile getiriyor. Toplumunun verimli kişiler karşısında takdirden yoksun sessizliğine karşı duruş sergilediğini görüyoruz. Aramızda zamanını heba etmeyen, popüler alana yönelmeyip değer üreten kişilerin bulunduğunu, bunların gereken ilgi ve desteği hak ettiğini dile getirirken, eli kalem tutan üstatların, fotoğraf sanatına katkısının olmasını da beklenti olarak dile getiriyor.

Övgüyü hak eden eserler çıkaran sanatçılara saygı göstermek sanat dünyamızın gelişmesine yol açacaktır. Sonuçta sanat üreten ve anlayan kişilerin toplumumuzda çoğalması, sorgulama, analiz etme, düşüncenin gelişip yeni ufuklar keşfetmesi, alternatif çözümler bulması gibi değer ifade eden bir gelişimin tetikleyicisi olacaktır.

Bu girişten sonra yazar kitabında alfabetik olarak bazı “değer üreten” isimlere yöneliyor.

Fotoğraf sanatında saygı duymak, bu sanat dalında iz bırakmak isteyenler için yaşanmış örneklerden esin kaynağı bulmak ve sanat alanında yeterlilik kazanmış bir bakış açısı ve kişiliğe kavuşmak hiç şüphesiz hepimizin önemsediği ve istediği bir vasıftır.

Ancak bu konuda yeterlilik kazanmanın bir yolu da Foto İntelijansiya kitabına sahip olmaktan geçiyor.

                                                                                                                         Mikdat Besni