Fotoğrafın fotoğrafı

Bu sevdiğim fotoğraflarımdan birisidir. 2006 yılında Antalya’da çekmiştim. Marilyn Monroe posterini ve yanındaki pencereden evin içeride dolaşan bir yaşlı adamı görünce kendi kendime “burada fotoğraf var” demiştim. Aslında elimdeki makine ile çekmeyi düşündüğüm fotoğrafın imgesi zihnimdeydi artık. Nasıl bir kompozisyon olması gerektiğini çok iyi biliyordum. Antalya’ya her seyahatimde elimde fotoğraf makinası defalarca epey bekledim. Dördüncü seyahatimdi. Bu, konuyu ilk gördüğüm andan itibaren dört ay sonrası anlamına geliyor. Çünkü iş için her ay bir hafta Antalya’da olmak durumundaydım. Neyse, bu tutkunun peşinde yine nöbet pozisyonu aldığım bir gün  pencereyi açık görünce karşı kaldırımda yaklaşık kırk beş dakikalık beklemenin sonunda adam pencerede tam da hayal ettiğim pozisyonda oturdu ve sigarasını yaktı. Ve tek kare çektim.

Adamın oturduğu pencere doğu istikametine bakıyordu. Karşıdaki binanın, güneşli bir havada, sabah sert gölgeleri, öğleden sonra da ters gelen ışıkla renklerinde şaşmalar olacaktı. Güneşin olmadığı bir hava gerçek mekânı yansıtması açısından en iyisiydi.

Bilirsiniz, Marilyn Monroe’dan kısaca “MM” diye söz edilir. Ben de bundan esinlenerek fotoğrafın adını “M&M” koymuştum. Yani “Man and Marilyn”. Tam tamına 12 yıl sonra fotoğraf baskılarını adamın oğluna verdim. Adam daha da çökmüş ve hareket edemiyordu. Bu fotoğraf İFOD’un 30. Yıl sergisinde ve basılan kitabında yer aldı. Sergi sonrası fotoğrafı iş yerimde masamın tam karşısındaki duvara asmıştım.

Çalışma masamın sağındaki duvarın üst tarafına denk gelen kısımda boydan boya pencere yer almaktadır ve güney istikametine bakar. Bahardan yaza geçişte güneş gözüme gözüme girer. Güneş öğleden sonra da bir ara fotoğrafın asılı olduğu duvarda gezer. Ve ben pencere pervaz gölgelerinin hareketinden saatin kaç olduğunu tahmin oyununu kendi kendime oynarım.

Yaklaşık bir yıldan fazla süredir ilk defa ve bir kere ışığın duvardaki fotoğraf üzerine fotoğrafın çekildiği mekânda aradığım ışık şeklinde düştüğüne şahit oldum. Ve gerçek mekânda bunun hiçbir zaman mümkün olamayacağını anımsadığımda şaşkınlıkla ve hayretle fotoğrafı huşu içinde izlemeye devam ederken birkaç dakika sürecek bu anı kaçırmakta olduğumun ayırdına vardım ve fırladım. Elimdeki telefonla yine tek kare çektim.
Bu şanslı anı benimle birlikte yakalayıp çeken dostum Zafer Gazi’ye sağlam bir baskı kurarak “Bu fotoğraf benim, kullanamazsın” derken, o da “Bu çektiğim benimdir, hem üzerinde senin ismin de yazıyor. Kullanırım” tartışmaları şaka yollu sürdü.

İki fotoğrafa aynı anda bakınca kararsız kalıyorum. Birini tercih et deseler yapamayacağımı hissediyorum. Duvardaki kopya aslına ihanet edercesine “Ben daha iyiyim” demekten çekinmiyor. Fotoğrafın kendisi gerçeğin bir reprodüksiyonu¹ (gerçeğin yeniden üretilmesi) olmasına rağmen reprodüksiyonun reprodüksiyonu ve gözlerimi kapattığımda ise zihnimde oluşan sizin görmenize imkan olmayan diğer reprodüksiyonla birlikte üçlü durumu iyice karmaşıklaştırıyor.

Eğer ilginizi çeker ve kitaplarınız arasında olmasını isterseniz İFOD’un 30. Yıl albümünü ifod8630@gmail.com adresine başvurarak ya da www.ifod.com.tr adresinden irtibat bilgilerini alarak bedelini öğrenip temin edebilirsiniz.

Sevgi ve saygılarımla

¹ Camera Lucida, Roland Barthes