LEE Filtre seti
Gerek blogumuzda gerekse editörü olduğum popüler fotoğraf forum sitelerinde, GND yani Dereceli Nötr Yoğunluklu filtreler hakkında rastladığım en yaygın soru; “Hangi marka Dereceli ND filtre almalıyım, sert geçişli mi (hard) veya yumuşak geçişli mi (soft), hangisi daha iyi?”. Eğer yalnızca birini alabiliyorsanız muhtemelen birçok fotoğrafçı size soft geçişli olan ND’leri önerecektir. Buna neden olarak da, ufuk çizgisinin net bir kontrast ile ayrışmadığı sahneleri çekerken çok işe yaradığını söyleyeceklerdir. Evet bu doğru, ama bu size bütün hikayeyi anlatmaz. Çünkü, seçeceğiniz filtre sahneye olduğu kadar kullanacağınız kameraya ve objektife de bağlıdır, hatta kullanacağınız diyafram değerine de.
Şimdi bu satırlarımı okuyan birçok kişi “Bu nasıl olur, Gradyan ND filtre seçiminin kameramla, kullandığım objektifle ve hatta çekim yaparken kullandığım diyafram değeri ile nasıl bir ilişkisi olabilir?” diye merak etmiştir. Sözü fazla uzatmadan konuya girelim. Bunu en kolay örnek fotoğraflarıyla anlatabilirim.
Aşağıdaki fotoğrafların hepsini yukarıda başlık fotoğrafında gördüğünüz LEE filtre setimde yer alan biri soft diğeri hard geçişli 3 duraklık Dereceli ND filtrelerim ile çektim. Filtrelerin üzerinde gördüğünüz “.9ND” ibaresi, 9 ara duraktan (9 tane 1/3 duraktan) oluşan 3 tam durak ND filtre anlamına gelir. “G” Gradyan yani geçişli anlamına geliyor. “H” hard yani sert geçişli, “S” soft yani yumuşak geçişli demek.
Direk RAW çıktısı olarak aldığım aşağıdaki fotoğraflarda filtre efektinin daha iyi anlaşılabilmesi için çekimleri boş bir gökyüzüne karşı yaptım ve objektifimin netleme halkasını sonsuz işareti üzerine getirdim. Yaptığım çekimlerde filtrenin geçiş noktası her fotoğrafta yatay olarak görüntünün tam merkezindedir. Şimdi bu fotoğraflara sırasıyla bir göz atalım:
İlginç bir şey farkettiniz mi? 200mm’lere gelindiğinde Soft GND çok az geçişe -degradeye- sahip görünüyor. Bu filtre geniş açılarda süper faydalı bir Dereceli ND filtre gibi davranırken 200mm’de basit ve neredeyse şeffaf bir cam gibi! Işığı biraz olsun kesmek dışında pek bir faydası kalmıyor.
Dereceli ND filtrelerimizi genellikle Manzara Fotoğrafçılığı çekimlerinde kullanıyoruz ve manzara çekimi yaparken en sık kullandığımız diyafram değeri f/11 oluyor. Bu nedenle yukarıdaki dört fotoğrafı aynı Diyafram değerinde, f/11’de çektim. Unutmayın, degradenin yani geçişin görünümü kullandığınız diyafram değeriyle de değişir. Şimdi aynı filtreler ile odak uzaklığı 70mm ile farklı diyafram değerlerinde çekilmiş aşağıdaki iki fotoğrafa bakın:
Yukarıdaki sonuçlardan da görebileceğiniz gibi, Dereceli ND filtrelerin etkisi önünüzdeki sahneden çok daha fazlasına bağlıdır. Odak uzaklığınız ve Diyafram açıklığınızın da bunda önemli etkileri vardır.
Şimdi, yukarıda değindiğimiz 16mm ve 200mm’lik uç noktalara ek olarak, yumuşak ve sert GND’lerin arada kalan en yaygın odak uzunluklarından bazılarında nasıl göründüğüne bir bakalım. Bu şekilde, hangi filtrenin diğerinden daha kullanışlı olduğu konusunda daha iyi bir fikriniz olacaktır. Bu çekimlerin tamamında diyafram değerinin yine f/11 olduğunu unutmayın:
Ben buradaki tüm örneklerimde filtrelerimin geçiş noktalarını gösterdim. Elbette, gerçek dünyada çekim yaptığınız bir sahnenin bu etkileri çok daha ince bir alanda göstereceğini unutmayın.
Geçişin boş ve parlak bir gökyüzü ile başladığı durumlar hariç, daha geniş odak uzunluklarında bile, bir Hard GND’nin görüntülerde fark edilebilir net bir ayrım çizgisine sahip olması beklenmemelidir.
100mm’lik bir Dereceli ND filtrenin geçiş alanı bir APS-C yani çarpanlı (Crop) sensörde, tam kare bir sensöre göre daha fazla sahneye yayılmış olarak daha büyük görünecektir. Bu, kademeli olarak filtrenin etkisini “yumuşak” hale getirir, tam hizalamayı önler ve tam kare kamera üzerindeki etkisine kıyasla belirgin şekilde farklı sonuçlar verir. Burada çözüm daha sert geçişli bir gradyan ND filtre seçmektir, örneğin 100mm ND Hard Grad yerine bir Very Hard yani Çok Sert olanını seçmektir. O nedenle, filtre seçerken kullanacağınız kameranın algılayıcı boyutunu da mutlaka göz önünde bulundurmak gerekir. Aksi durumda hayal kırıklığı yaşamanız sürpriz olmaz.
Tam kare karşılığı 20mm veya daha geniş ultra geniş açılı bir objektif ile çekim yapıyorsanız, Soft geçişli Dereceli ND filtre kullanmak genellikle en doğru seçimdir. Hard geçişli GND filtreler bu kadar geniş odak uzunluklarında keskin geçiş yaparlar ve yalnızca çok düz ve keskin ufuklar içeren sahnelerde iyi çalışırlar, aksi sahnelerde sahnenin bazı bölümlerini gereksiz şekilde karartırlar.
Dereceli Nötr Yoğunluk filtrelerinin tamamı Soft veya Hard geçişli şeklinde net olarak ikiye ayrılmazlar. Bazı kaliteli marka GND’lerin ara geçişli olanları da mevcuttur. Örneğin benim de kullandığım LEE markasının “Yumuşak”, “Orta Derece”, “Sert” ve “Çok Sert” geçişli Dereceli ND filtre çeşitleri bulunuyor. Ve bunların herbiri için ayrıca 1, 2 ve 3 tam duraklık versiyonları mevcut.
35mm’den 50mm’ye kadar olan odak uzunluğunda sert ve yumuşak geçişli GND’lerin her ikisi de kullanışlı olmayabilir, Hard olan biraz fazla sert ve Soft olan ise çok yumuşak geçişli olduğundan büyük bir etkisi olmaz. O nedenle, yukarıda bahsettiğim gibi bunların ikisi arasında kalan “Orta Derece” bir geçişli filtre gerçekten ideal olur. Ben bu açılarda çekim yaparken, gökyüzü açık renkli bir dağ, ağaç veya benzeri şeyler tarafından kırıldığında yumuşak geçişli bir GND kullanıyorum. Diğer birçok durumda, Hard GND setimi tercih ederim.
70mm’nin üzerindeki telefoto lenslerle çoğu durumda yumuşak geçişli bir gradyan ND filtre kullanmam, çünkü bu odak uzunluklarında yeterli bir etkiye sahip değildirler; hiç filtre kullanmamak gibi bir şey yani. Sert geçişli GND’ler 70mm ila 100mm aralığında oldukça iyi iş çıkarırlar.
100mm, f/8 ve 64 ISO’da çekilmiş aşağıdaki fotoğraflar bu durumlara iyi bir örnektir. Hepsi RAW çıktılardan alınmış. işlem görmemiş bu fotoğraflardan soldaki fotoğrafı herhangi bir filtre kullanmadan çektim. Pozlamayı gökyüzünden aldığımda 1/1000sn enstantane veriyordu, tam önümdeki yeşilliklerden aldığımda ise 1/60sn veriyordu. Yani gökyüzü ile yer arasında 4 duraklık bir dinamik aralık vardı. Bu durumda gökyüzünü yer ile aynı pozlama değerine getirmem için hangi dereceli ND filtremi kullanmalıydım sizce? Cevabınız 4 durak ise yanıldınız! Böyle durumlarda, yani gökyüzü ile yer arasında 4 duraklık bir pozlama farkı varsa, 1 durak eksik ND filtre kullanılmalıdır. Bunun sebebi genellikle gökyüzünün ön plandan 1 durak daha az pozlanması gerekliliğidir. Eğer 4 duraklık filtremi kullanacak olsaydım, bu durumda gökyüzünün parlak ışıklı efektinin ölmesi, bulutların etkilerinin azalması ve sonucun düz olması muhtemeldir.
Sağdaki fotoğrafta 3 duraklık LEE 0.9 Dereceli Soft geçişli ND filtre kullandım. Gördüğünüz gibi yine de Soft geçişli ND filtre kullanmamın fazla bir etkisi olmadı.
Ancak aynı sahneyi yine 3 duraklık LEE 0.9 Dereceli Hard geçişli ND filtre ile kullanarak çektiğimde nasıl bir değişiklik olduğunu görmek için aşağıdaki fotoğrafa göz atın. Böyle sahnelerde ve bu uzun odak uzunluklarında Hard geçişli GND filtreler gökyüzünü ve ön planı eşitlemek için oldukça değerlidir.
Yukarıdaki sahneyi 100mm yerine aynı kadrajda 16mm lensim ile çekmiş olsaydım, LEE 0.9 Dereceli Soft geçişli ND filtrem de yaklaşık olarak aynı işi yapardı.
Umarım bu makale filtreleri nasıl daha etkin kullanacağınızı, özellikle dereceli nötr yoğunluklu filtreleri daha iyi anlamanızı sağlamıştır.
Gördüğünüz gibi,
“Düz ufuklar için = Hard geçişli Dereceli ND,
Kırık ufuklar için = Soft geçişli Dereceli ND”
mantığı her zaman doğru değil, bu durum ancak geniş açılı mercek kullandığınız zaman doğrudur. 50mm’ye, özellikle de 100mm ve ötesine ulaştığınızda bu denklem değişir.
Uzun odak uzaklıklarında, kırık ufuklar içeren örneğin dağlık manzaralar için yumuşak geçişli GND yerine sert geçişli bir GND kullanmak çoğu zaman iyi bir yoldur.
Bu nedenle, her ikisine de aynı anda sahip olamayacaksanız, yalnızca bir tür GND satın almak istiyorsanız, çekmeyi planladığınız konu türlerinin yanında bundan daha fazlasını düşündüğünüzden emin olun. Genellikle hangi objektifle ve hangi odak uzaklıklarında çekim yapacağınız da vereceğiniz kararda aynı derecede önemli bir faktördür.
Sizin deneyimlerinizi de merak ediyorum, filtreler konusunda bilgi, deneyim ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından paylaşır mısınız?
Dayanamadım kameramı çıkardım, yan gözle baktı, gördü. "Ben amatör bir fotoğrafçıyım, sizin bir fotoğrafınızı çekmek…
Fotoğraf, uzun bir süre boyunca gerçeğin yüzey üzerindeki görüntüsü olarak nitelendirilmiştir. Hatta net bir biçimde…
Evet, zordur.İç mekan çekimlerinde filmle fotoğraf çekmek dijitale göre daha zordur. Bunun nedeni çok basit;…
Ara sıra evde kendi kendime flaş deneme çekimleri yaparken her ne kadar alaylı fotoğrafçı olarak…
Bu makalede, günümüz fotoğrafçılık trendlerini, kariyer fırsatlarını ve profesyonel gelişim yollarını ele alarak, hem görsel…
Tabii bu sadece temenni olarak kalmaktan öteye gidemiyor. Üstüne üstlük basın, sürekli taciz edilen ve…
Yorumlar
Güldürdünüz yine hocam :) :)
Nerden buluyorsunuz böyle ilginç konuları. Yıllardır nd filtre kullanıyorum bu bunun lense ve makineye bağlı olabileceğini düşünmemiştim. Emeklerinize sağlık. bu çok güzel konu ve yazı için tebrik ediyorum sizi. Saygı ve selamlarımla
Emre bey,
Ben de yıllardır kullanırım ama ND filtre deyip geçmemek lazım; doğru zamanda kullanılan doğru bir ND gerçekten fark yaratıyormuş, bunu görüyorsunuz.
Saygılar.
Tebrikler cok guzel bir yazi olmus. Azminize hayranim cok ilginc ve merak uyandiran konular buluyorsunuz. Selam
Teşekkür ediyorum Burak bey,
Bol bol okuyorum, araştırıyorum. Okuduklarım arasından ilginç olanlar hakkında denemeler yapıyorum. Kendi bilgilerim ve deneyimlerimle harmanlayıp, sizlerle paylaşıyorum.
Böyle güzel yorumlar alınca da mutlu oluyorum, eksik olmayın.
Saygılar.
Bu gün yeni bir şey daha öğrendim. Mutlu hissediyorum ;)
Hatırı sayılır para döktüm (öyle böyle değil gerçekten benim için iyi paraydı) bir dairesel ND bir de polarize filtre aldım. Benim dışımda herkes böyle filtreler ile harika fotoğraflar çekmişken benimkilere bakmıyordum bile :( Dereceli ND filtre kullanmak aklıma gelmedi hatta böyle bir filtre bilmiyordum :) Benimkileri Mark 4 kameram için almıştım ama lensler hiç aklıma gelmemişti.
Sizin yazılarınızı okumak gerçekten iyi bir fikir mi diye düşünmeye başladım! İlk fırsatta bir dereceli ND filtre edinmem gerek ;) Yine para harcayacağız :( :( :(
Şaka yapıyorum, lütfen yazmaya devam edin...
Blogumuzu sizin gibi yakından takip eden dostlarımız mutlu olunca bizler de mutlu oluyoruz Neslihan hanım. Eğer Dereceli ND filtre almayı cidden düşünüyorsanız, denemeden almayın derim. Yoksa Mark 4'ünüze ve (hangisi olduğunu benim bilmediğim) lenslerinize haksızlık etmiş olabilirsiniz.
Saygılar.
Çok ilginç bir konu, örneklerle desteklenmiş çok güzel bir anlatım olmuş. Teşekkür ederiz Sebahattin bey.
Kaliteli filtre setlerinin fiyatlarını da göz önünde bulundurunca, almayı düşünenler için doğru karar vermeleri açısından çok faydalı olacağına eminim.
Diğer yazınızı da sabırsızlıkla beklemekteyim.
Selam ve saygılarımla.
Eksik olmayın Öner bey,
Sizin de vurguladığınız gibi, kaliteli filtre seti neredeyse kaliteli bir gövde fiyatına eşdeğer. Bu kadar para vermeyi göze alınca yanlış seçim yapmak çok can sıkıcı olur.
Konuyla ilgili yazılarım yakında...
Saygılar.
yazınızı şimdi okudum.öncelikle tebrik ederim yine çok iyi bier anlatım ve yerinde örneklerle dolu dolu olmuş. bir filtre deyip geçmemli bunu anladim yazidan. sizden çok şey öğreniyoruz hakınızı helal edin hocam... hayırlı akşamlar
Teşekkür ederim Emrullah bey.
Bir hakkım olduğunu düşünmüyorum, ama yine de helal olsun :)
Saygılar.
Gelecek yazınızı merakla bekleyeceğim
Ben bir filtre hastasıyım :-)
Bu yazılar benim için çok önemli
Saygılarımla
Gelecek yazım yakında Süleyman bey.
İzlemeye devam edin...
Saygılar
Sebahatin bey merhaba
Ben de zamanında çok ucuz bir ND ve GND filtresi satın alma hatasını yaptım. Bu yazınızı o zamann okudaydım bu hatayı kesin yapmazdım. Neden bana göre çok pahalı bir canon lensimin önüne böle ucuz bir plastik parçası koymak istemiştim acaba? Çok degrli bilgiler veriyosunuz tşkler
Sağolun Rıza bey,
Asıl biz takibiniz ve desteğiniz için teşekkür ederiz.
Saygılar
Bütün yazılarınızı okuduğumu sanıyordum. Az önce mail temizliği yaparken gördüm gönderinizi. Bu yazınızı kaçırmışım hemen okudun. Başlangıç fıkrası bayram bayram çok güldürdü beni :) Değişik bir anlatım tarzınız varr eğlenceli ve öğretici. Nd filtreler konusunda bu bilgileri hiç bir yerde okumamıştım ilginç geldi bana. Sizi izlemeye devam ediyorum :) :) Takiptesiniz ;)
Eksik olmayın Bülent bey.
Takip ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
Saygılar
Iyi gunler Sabahattin bey,
52 mm capindaki Lensime 67mm olan ND filitreyi 52-55, 55-58, 58-62, 62-67 mm dort adet filitre adaptorleri ile kullanmamin bir sakincasi olur mu?
52 mm lense neden 67mm filitre aldin derseniz, elimde 67 mm ikinci bir lens de var.
Simdiden tesekkur ederim.
Reşit bey merhaba,
Böyle bir kombinasyon hiç denemedim.
Filtre kullanımı bakımından bir sıkıntı olmaz, ama her bir adaptör objektif önünde bir kalınlık demek. 4 adaptör ise baya bir kalınlık anlamına gelir. 52mm çaplı objektifinizi bu 4 adaptör ile kullanırken, köşelerde kararma görmeniz çok kuvvetli bir ihtimal, özellikle lensin geniş açılarında. En doğrusu 52-67 çevirici almak olurdu sanırım.
Deneyip sonucu buradan bize de bildirir misiniz, merak ettim bende :)
Saygılar.
Sebahattin hocam yakın bir zamanda ND filtre alacağım. Kendinden polarize filtreli kaliteli bir filitre tutucu almayı düşünüyorum. Bunlar 1500 TL ve üzeri tutuyor. Tabi bir de ND filitreler var. İlave filtrelere de para harcayacak olunca insan ister istemez bir nefes alıp duraksıyor. Bir konuda tecrübelerinizden yararlanarak fikrinizi almak istiyorum. Manzara fotoğrafı tutkunuyum. Fotoğraflarımın %90'ı manzara ve mimari. Tam kare bir makine kullanıyorum. 16-35mm f/4, 24-105mm f/4 ve 70-200mm f/2.8 lenslerim var. Geri dönüp baktığımda manzara fotoğraflarımın büyük çoğunluğunu 16-35mm ile çekmişim. Fakat 70-200mm ile çektiklerim de az değil. Uzun pozlamayı seviyorum. Bu yüzden 10 stop bir ND alacağım. Benim yerimde olsanız bir tane daha tam ND alır mıydınız? Diğer geçişli ND filtrelerden hangileri sizin için öncelikli olurdu? Cevabınız benim için altın değerinde olacak hocam. Şimdiden çok teşekkür ederim.
Özgün Emre bey merhaba,
Kendinden polarize filtreli bir filtre tutucu konusunu bir daha düşünmekte fayda var. Çünkü, Polarize filtreye her zaman ihtiyacınız olmayacaktır, daha doğrusu onun gerekeceği yerler her zaman olmayabilir. Bu durumda ND filtre kullanmak istediğinizde ister istemez Polarize de olacak lensin önünde. Bu her zaman iyi bir şey değil.
Alacağınız filtre tutucunun 3 adet filtre takılabiliyor olması avantajlı oluyor.
Filtre tutucunun yanında 10 duraklık ND filtre fikri OK. Ancak öyle durumlar ile karşılaştım ki, bazen 10 durak bile yeterli olmuyor istediğim efekti bulmak için.
Daha çok 16-35mm objektifinizi kullandığınızı düşünürsek, eğer bütçe de uygunsa 2 duraklık (.9) Yumuşak Geçişli ND filtre iyi olabilir. Parlak gökyüzü ve yumuşak geçişli ufuklar için iyidir.
Umarım faydalı olmuşumdur.
Saygılar.
Sebahattin hocam 2 duraklık (0.9) yazmışsınız. Ben sizin de makalenizden 3 stop tercih ettiğinizi anlıyorum ve 3 stop filtrelere yöneliyorum şimdilik. Teşekkur ederim. Ayrıca filtre tutucu olarak Nisi v5 pro düşünüyorum. Polarizesi çıkartılabiliyor. Polarize filtreyi kaliteli almak istediğim için polarize filitreli yazmıştım. Bir tane daha düz ND almak istesem 15 stop mu doğru olur yoksa 6 stop alıp arka arkaya takabilir miyim?
Çok haklısınız. Yurtdışında tatildeyim. Sanırım tatil modundan :) 3 durak demek istemiştim. Polarizesi çıkartılabilen tutucu iyi fikir.
ND filtreleri arka arkaya takabilirsiniz. 10 duraklık ND yanına bir tane daha ND almak istesem 15 durak almak istemezdim sanırım, 6 durak tercih ederdim. Düşünsenize normal pozlamada 1/500sn'lik sahneyi 10 durak ile 2sn pozlarken, 6 duraklık ilave ile 2 dakikaya çıkarabilirsiniz. Bir de polarize varsa 2 durak daha demek. İşte o nedenle 3 filtre takılabilen tutucu iyi fikir demiştim :)
Saygılar.
Emre Bey, Nisi'nin yeni V6 modeli filtre kızağı (tutucu) piyasaya çıktı; bilginize...
Evet takip ediyorum. Çok pahallı ama bir yandan da işime geldi. Eskisinin fiyatı düştü biraz. Teşekkur ederim.
Nisi'leri nasıl temin edeceksiniz? Ben de Nisi filtre takımı almak istiyorum ve bildiğim kadarıyla ülkemizde sadece 1 mağazada satılıyor (fiyatları da yurt dışına göre hayli yüksek). Saygılar...
Eskişehir'de Foto Zeynep getiriyor. Sitesinden bulabilirsiniz. Istanbul'da araştırmadım ama Hayyam Pasajında bulunur diye tahmin ediyorum. Bir arkadaşım yıl sonuna doğru yurtdışına çıkacak. Ondan rica ettim. İlla Nisi olacak diye kesin bir şartım yok. Yıl sonuna kadar biraz daha araştıracağım. Kafama yatan başka bir filtre olursa onu da alabilirim. Şimdilik Nisi V5 Pro Advance Kit düşünüyorum. Saygılar...
Emre Bey, yanıtınız için teşekkür ederim. İnşallah kısa sürede Nisi'lerinize kavuşursunuz. Darısı başıma :)