Hangi ND Filtre? Bu Lensinize ve Kameranıza bağlı desem?

Temel, gittiği fotoğrafçıya; "Pen pir fotoğraf çektirmek isteyrum. Lakin vesukaluk olmayacak!" demiş. Fotoğrafçı da;  "Olur efendim!" demiş "24 çarpı 18'e ne dersiniz? " "432 eder derum de..." demiş Temel "Haçan punin konimuzlan ne alakasi var anlamadum!” Şimdi benim için de "Ne diyor bu adam?" diyorsunuzdur. Öyle ya, ND filtre seçiminin lens ve kamerayla ne alakası var değil mi? O zaman okumaya devam edin...

_

Gerek blogumda gerekse editörü olduğum popüler bir Fotoğraf Forum sitesinde, GND yani Dereceli Nötr Yoğunluklu filtreler hakkında rastladığım en yaygın soru; “Hangi marka Dereceli ND filtre almalıyım, sert geçişli mi (hard) veya yumuşak geçişli mi (soft), hangisi daha iyi?”. Eğer yalnızca birini alabiliyorsanız muhtemelen birçok fotoğrafçı size soft geçişli olan ND’leri önerecektir. Buna neden olarak da, ufuk çizgisinin net bir kontrast ile ayrışmadığı sahneleri çekerken çok işe yaradığını söyleyeceklerdir. Evet bu doğru, ama bu size bütün hikayeyi anlatmaz. Çünkü, seçeceğiniz filtre sahneye olduğu kadar kullanacağınız kameraya ve objektife de bağlıdır, hatta kullanacağınız diyafram değerine de.

Şimdi bu satırlarımı okuyan birçok kişi “Bu nasıl olur, Gradyan ND filtre seçiminin kameramla, kullandığım objektifle ve hatta çekim yaparken kullandığım diyafram değeri ile nasıl bir ilişkisi olabilir?” diye merak etmiştir. Sözü fazla uzatmadan konuya girelim. Bunu en kolay örnek fotoğraflarıyla anlatabilirim.

Aşağıdaki fotoğrafların hepsini yukarıda solda gördüğünüz LEE filtre setimde yer alan biri soft diğeri hard geçişli 3 duraklık Dereceli ND filtrelerim ile çektim. Filtrelerin üzerinde gördüğünüz “.9ND” ibaresi, 9 ara duraktan (9 tane 1/3 duraktan) oluşan 3 tam durak ND filtre anlamına gelir. “G” Gradyan yani geçişli anlamına geliyor. “H” hard yani sert geçişli, “S” soft yani yumuşak geçişli demek. 

Örnek fotoğraflar

Direk RAW çıktısı olarak aldığım aşağıdaki fotoğraflarda filtre efektinin daha iyi anlaşılabilmesi için çekimleri boş bir gökyüzüne karşı yaptım ve objektifimin netleme halkasını sonsuz işareti üzerine getirdim. Yaptığım çekimlerde filtrenin geçiş noktası her fotoğrafta yatay olarak görüntünün tam merkezindedir. Şimdi bu fotoğraflara sırasıyla bir göz atalım:

Hard GND, 16mm
Hard GND, 16mm

Soft GND, 16mm
Soft GND, 16mm

Hard GND, 200mm
Hard GND, 200mm

Soft GND, 200mm
Soft GND, 200mm

İlginç bir şey farkettiniz mi? 200mm’lere gelindiğinde Soft GND çok az geçişe -degradeye- sahip görünüyor. Bu filtre geniş açılarda süper faydalı bir Dereceli ND filtre gibi davranırken 200mm’de basit ve neredeyse şeffaf bir cam gibi! Işığı biraz olsun kesmek dışında pek bir faydası kalmıyor.

Dereceli ND filtrelerimizi genellikle Manzara Fotoğrafçılığı çekimlerinde kullanıyoruz ve manzara çekimi yaparken en sık kullandığımız diyafram değeri f/11 oluyor. Bu nedenle yukarıdaki dört fotoğrafı aynı Diyafram değerinde, f/11’de çektim. Unutmayın, degradenin yani geçişin görünümü kullandığınız diyafram değeriyle de değişir. Şimdi aynı filtreler ile odak uzaklığı 70mm ile farklı diyafram değerlerinde çekilmiş aşağıdaki iki fotoğrafa bakın:

f/4 Diyafram ile çekildi
f/4 Diyafram ile çekildi

Her şey aynı, tek fark f/22 ile çekildi
Her şey aynı, tek fark f/22 ile çekildi

Yukarıdaki sonuçlardan da görebileceğiniz gibi, Dereceli ND filtrelerin etkisi önünüzdeki sahneden çok daha fazlasına bağlıdır. Odak uzaklığınız ve Diyafram açıklığınızın da bunda önemli etkileri vardır.

ND Filtre kullanımında Odak Uzaklığı Karşılaştırma

Şimdi, yukarıda değindiğimiz 16mm ve 200mm’lik uç noktalara ek olarak, yumuşak ve sert GND’lerin arada kalan en yaygın odak uzunluklarından bazılarında nasıl göründüğüne bir bakalım. Bu şekilde, hangi filtrenin diğerinden daha kullanışlı olduğu konusunda daha iyi bir fikriniz olacaktır. Bu çekimlerin tamamında diyafram değerinin yine f/11 olduğunu unutmayın:

20mm

Hard GND, 20mm
Hard GND, 20mm

Soft GND, 20mm
Soft GND, 20mm

35mm

Hard GND, 35mm
Hard GND, 35mm

Soft GND, 35mm
Soft GND, 35mm

50mm

Hard GND, 50mm
Hard GND, 50mm

Soft GND, 50mm
Soft GND, 50mm

70mm

Hard GND, 70mm
Hard GND, 70mm

Soft GND, 70mm
Soft GND, 70mm

100mm

Hard GND, 100mm
Hard GND, 100mm

Soft GND, 100mm
Soft GND, 100mm

135mm

Hard GND, 135mm
Hard GND, 135mm

Soft GND, 135mm
Soft GND, 135mm

Ben buradaki tüm örneklerimde filtrelerimin geçiş noktalarını gösterdim. Elbette, gerçek dünyada çekim yaptığınız bir sahnenin bu etkileri çok daha ince bir alanda göstereceğini unutmayın.

Geçişin boş ve parlak bir gökyüzü ile başladığı durumlar hariç, daha geniş odak uzunluklarında bile, bir Hard GND’nin görüntülerde fark edilebilir net bir ayrım çizgisine sahip olması beklenmemelidir.

ND Filtre etkisi Sensör boyutuna da bağlıdır

100mm’lik bir Dereceli ND filtrenin geçiş alanı bir APS-C yani çarpanlı (Crop) sensörde, tam kare bir sensöre göre daha fazla sahneye yayılmış olarak daha büyük görünecektir. Bu, kademeli olarak filtrenin etkisini “yumuşak” hale getirir, tam hizalamayı önler ve tam kare kamera üzerindeki etkisine kıyasla belirgin şekilde farklı sonuçlar verir.

Burada çözüm daha sert geçişli bir gradyan ND filtre seçmektir, örneğin 100mm ND Hard Grad yerine bir Very Hard yani Çok Sert olanını seçmektir.

O nedenle, filtre seçerken kullanacağınız kameranın algılayıcı boyutunu da mutlaka göz önünde bulundurmak gerekir. Aksi durumda hayal kırıklığı yaşamanız sürpriz olmaz.

Hangi ND Filtre? Bu Lensinize ve Kameranıza bağlı desem?
Görsel LEE Filters sitesinden uyarlanmıştır

Hangi Dereceli ND Filtre ne zaman kullanılır?

Tam kare karşılığı 20mm veya daha geniş ultra geniş açılı bir objektif ile çekim yapıyorsanız, Soft geçişli Dereceli ND filtre kullanmak genellikle en doğru seçimdir. Hard geçişli GND filtreler bu kadar geniş odak uzunluklarında keskin geçiş yaparlar ve yalnızca çok düz ve keskin ufuklar içeren sahnelerde iyi çalışırlar, aksi sahnelerde sahnenin bazı bölümlerini gereksiz şekilde karartırlar.

Dereceli Nötr Yoğunluk filtrelerinin tamamı Soft veya Hard geçişli şeklinde net olarak ikiye ayrılmazlar. Bazı kaliteli marka GND’lerin ara geçişli olanları da mevcuttur. Örneğin benim de kullandığım LEE markasının “Yumuşak”, “Orta Derece”, “Sert” ve “Çok Sert” geçişli Dereceli ND filtre çeşitleri bulunuyor. Ve bunların herbiri için ayrıca 1, 2 ve 3 tam duraklık versiyonları mevcut.

35mm’den 50mm’ye kadar olan odak uzunluğunda sert ve yumuşak geçişli GND’lerin her ikisi de kullanışlı olmayabilir, Hard olan biraz fazla sert ve Soft olan ise çok yumuşak geçişli olduğundan büyük bir etkisi olmaz. O nedenle, yukarıda bahsettiğim gibi bunların ikisi arasında kalan “Orta Derece” bir geçişli filtre gerçekten ideal olur. Ben bu açılarda çekim yaparken, gökyüzü açık renkli bir dağ, ağaç veya benzeri şeyler tarafından kırıldığında yumuşak geçişli bir GND kullanıyorum. Diğer birçok durumda, Hard GND setimi tercih ederim.

70mm’nin üzerindeki telefoto lenslerle çoğu durumda yumuşak geçişli bir gradyan ND filtre kullanmam, çünkü bu odak uzunluklarında yeterli bir etkiye sahip değildirler; hiç filtre kullanmamak gibi bir şey yani. Sert geçişli GND’ler 70mm ila 100mm aralığında oldukça iyi iş çıkarırlar.

Örnek çekim

100mm, f/8 ve 64 ISO’da çekilmiş aşağıdaki fotoğraflar bu durumlara iyi bir örnektir. Hepsi RAW çıktılardan alınmış. işlem görmemiş bu fotoğraflardan soldaki fotoğrafı herhangi bir filtre kullanmadan çektim. Pozlamayı gökyüzünden aldığımda 1/1000sn enstantane veriyordu, tam önümdeki yeşilliklerden aldığımda ise 1/60sn veriyordu. Yani gökyüzü ile yer arasında 4 duraklık bir dinamik aralık vardı. Bu durumda gökyüzünü yer ile aynı pozlama değerine getirmem için hangi dereceli ND filtremi kullanmalıydım sizce? Cevabınız 4 durak ise yanıldınız! Böyle durumlarda, yani gökyüzü ile yer arasında 4 duraklık bir pozlama farkı varsa, 1 durak eksik ND filtre kullanılmalıdır. Bunun sebebi genellikle gökyüzünün ön plandan 1 durak daha az pozlanması gerekliliğidir. Eğer 4 duraklık filtremi kullanacak olsaydım, bu durumda gökyüzünün parlak ışıklı efektinin ölmesi, bulutların etkilerinin azalması ve sonucun düz olması muhtemeldir.

Sağdaki fotoğrafta 3 duraklık LEE 0.9 Dereceli Soft geçişli ND filtre kullandım. Gördüğünüz gibi yine de Soft geçişli ND filtre kullanmamın fazla bir etkisi olmadı.

Ancak aynı sahneyi yine 3 duraklık LEE 0.9 Dereceli Hard geçişli ND filtre ile kullanarak çektiğimde nasıl bir değişiklik olduğunu görmek için aşağıdaki fotoğrafa göz atın. Böyle sahnelerde ve bu uzun odak uzunluklarında Hard geçişli GND filtreler gökyüzünü ve ön planı eşitlemek için oldukça değerlidir.

Yukarıdaki sahneyi 100mm yerine aynı kadrajda 16mm lensim ile çekmiş olsaydım, LEE 0.9 Dereceli Soft geçişli ND filtrem de yaklaşık olarak aynı işi yapardı.

Sonuç

Umarım bu makale filtreleri nasıl daha etkin kullanacağınızı, özellikle dereceli nötr yoğunluklu filtreleri daha iyi anlamanızı sağlamıştır. 

Gördüğünüz gibi,
“Düz ufuklar için = Hard geçişli Dereceli ND,
Kırık ufuklar için = Soft geçişli Dereceli ND”
mantığı her zaman doğru değil, bu durum ancak geniş açılı mercek kullandığınız zaman doğrudur. 50mm’ye, özellikle de 100mm ve ötesine ulaştığınızda bu denklem değişir. 

Uzun odak uzaklıklarında, kırık ufuklar içeren örneğin dağlık manzaralar için yumuşak geçişli GND yerine sert geçişli bir GND kullanmak çoğu zaman iyi bir yoldur.

Bu nedenle, her ikisine de aynı anda sahip olamayacaksanız, yalnızca bir tür GND satın almak istiyorsanız, çekmeyi planladığınız konu türlerinin yanında bundan daha fazlasını düşündüğünüzden emin olun. Genellikle hangi objektifle ve hangi odak uzaklıklarında çekim yapacağınız da vereceğiniz kararda aynı derecede önemli bir faktördür.

Elimdeki tüm filtreleri, bunların ne zaman ve nasıl kullanılacağını, örnek çekimler ile çok detaylı anlatan bir yazı hazırlığı içerisindeyim. Polarize, ND, Dereceli Kare ND, Dereceli Dairesel ND ve UV filtrelerim ile değişik sahnelerde, değişik diyafram ve odak uzunluklarında yapacağım bu denemelerin sonuçlarını merak ediyorsanız, yapmanız gereken tek şey, aşağıdaki kısma e-posta adresinizi yazmak ve “ABONE OLMAK”. Yukarıdaki sahnede bir de Polarize filtrelerimi kullansaydım nasıl bir manzara bulabilirdiniz merak etmiyor musunuz?

Sizin deneyimlerinizi de merak ediyorum, filtreler konusunda bilgi, deneyim ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından paylaşır mısınız?

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

avatar
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
Emre Can
Ziyaretçi
Emre Can

Güldürdünüz yine hocam 🙂 🙂
Nerden buluyorsunuz böyle ilginç konuları. Yıllardır nd filtre kullanıyorum bu bunun lense ve makineye bağlı olabileceğini düşünmemiştim. Emeklerinize sağlık. bu çok güzel konu ve yazı için tebrik ediyorum sizi. Saygı ve selamlarımla

Burak I.
Ziyaretçi
Burak I.

Tebrikler cok guzel bir yazi olmus. Azminize hayranim cok ilginc ve merak uyandiran konular buluyorsunuz. Selam

Neslihan
Ziyaretçi
Neslihan

Bu gün yeni bir şey daha öğrendim. Mutlu hissediyorum 😉
Hatırı sayılır para döktüm (öyle böyle değil gerçekten benim için iyi paraydı) bir dairesel ND bir de polarize filtre aldım. Benim dışımda herkes böyle filtreler ile harika fotoğraflar çekmişken benimkilere bakmıyordum bile 🙁 Dereceli ND filtre kullanmak aklıma gelmedi hatta böyle bir filtre bilmiyordum 🙂 Benimkileri Mark 4 kameram için almıştım ama lensler hiç aklıma gelmemişti.

Sizin yazılarınızı okumak gerçekten iyi bir fikir mi diye düşünmeye başladım! İlk fırsatta bir dereceli ND filtre edinmem gerek 😉 Yine para harcayacağız 🙁 🙁 🙁

Şaka yapıyorum, lütfen yazmaya devam edin…

Öner BÜYÜKYILDIZ
Ziyaretçi
Öner BÜYÜKYILDIZ

Çok ilginç bir konu, örneklerle desteklenmiş çok güzel bir anlatım olmuş. Teşekkür ederiz Sebahattin bey.
Kaliteli filtre setlerinin fiyatlarını da göz önünde bulundurunca, almayı düşünenler için doğru karar vermeleri açısından çok faydalı olacağına eminim.
Diğer yazınızı da sabırsızlıkla beklemekteyim.
Selam ve saygılarımla.

Emrullah
Ziyaretçi
Emrullah

yazınızı şimdi okudum.öncelikle tebrik ederim yine çok iyi bier anlatım ve yerinde örneklerle dolu dolu olmuş. bir filtre deyip geçmemli bunu anladim yazidan. sizden çok şey öğreniyoruz hakınızı helal edin hocam… hayırlı akşamlar

Süleyman
Ziyaretçi
Süleyman

Gelecek yazınızı merakla bekleyeceğim
Ben bir filtre hastasıyım 🙂
Bu yazılar benim için çok önemli
Saygılarımla

Rıza
Ziyaretçi
Rıza

Sebahatin bey merhaba
Ben de zamanında çok ucuz bir ND ve GND filtresi satın alma hatasını yaptım. Bu yazınızı o zamann okudaydım bu hatayı kesin yapmazdım. Neden bana göre çok pahalı bir canon lensimin önüne böle ucuz bir plastik parçası koymak istemiştim acaba? Çok degrli bilgiler veriyosunuz tşkler

Bülent ST
Ziyaretçi
Bülent ST

Bütün yazılarınızı okuduğumu sanıyordum. Az önce mail temizliği yaparken gördüm gönderinizi. Bu yazınızı kaçırmışım hemen okudun. Başlangıç fıkrası bayram bayram çok güldürdü beni 🙂 Değişik bir anlatım tarzınız varr eğlenceli ve öğretici. Nd filtreler konusunda bu bilgileri hiç bir yerde okumamıştım ilginç geldi bana. Sizi izlemeye devam ediyorum 🙂 🙂 Takiptesiniz 😉

Resit
Ziyaretçi
Resit

Iyi gunler Sabahattin bey,
52 mm capindaki Lensime 67mm olan ND filitreyi 52-55, 55-58, 58-62, 62-67 mm dort adet filitre adaptorleri ile kullanmamin bir sakincasi olur mu?
52 mm lense neden 67mm filitre aldin derseniz, elimde 67 mm ikinci bir lens de var.
Simdiden tesekkur ederim.

Bu makaleyi paylaş

Sebahattin Demir
Mühendis ama Tıp meraklısı. Profesyonel yönetici. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine ve saygıya önem verir. Bildiklerini paylaşmaktan mutluluk duyar. "Bilmiyorum" demekten çekinmez. Türkçe yazım kurallarına uymayanlarla arası iyi değildir.

ÖZEL MAKALE

Manuel veya Otomatik Odaklama. Manzaralar için hangisi ideal?

Manuel veya Otomatik Odaklama. Manzaralar için hangisi ideal?
Manzara fotoğrafçılığında genellikle daha yavaş hareket edebilme özgürlüğüne sahip oluruz, bu da bize kompozisyon ve kamera ayarlarında daha metodik bir çalışma ortamı sağlar. Manuel veya otomatik odaklama yöntemlerinden sizin için hangisi doğru?

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Resim çekmek mi, Fotoğraf yapmak mı?

Resim Çekmek mi, Fotoğraf Yapmak mı?

Sıkça yaptığımız gibi yine bir hafta sonu eşimle birlikte Kuşadası'ndayız ve sahilinde nefes kesici bir manzaraya bakıyorum. Her zaman yanımda olan kameramı çıkarıp bu harika görüntünün fotoğrafını çekiyorum:

POPÜLER İÇERİKLER

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Dijital kameralar hayatımıza girdiğinden beri megapiksel yarışı devam ederken, son birkaç yıldır özellikle kamera çözünürlüğü alanında büyük bir artış yaşandı, 41 Megapiksel kameralı telefonlardan...
Arthenos | Diyafram nedir, fotoğrafta diyafram ayarları nasıl yapılır, alan derinliği nedir, ISO nedir, perde hızı nedir, doğru pozlama nedir

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Nikon D810 Ayarları

Nikon D810 Ayarları