Kenar yumuşatma veya “bulanıklaştırma” filtresi olarak da bilinen alçak geçirgen Low-Pass filtre, moire yani hare problemini ortadan kaldırmak için, sensöre ulaşan ışığı bulanıklaştırmak için kamera üreticileri tarafından tasarlanmıştır. Low-Pass filtre ile hare problemi tamamen ortadan kalkarken, detaylarda kayıplar yaşanır. Kameraların çoğu, moire adı verilen bu hare etkisinin çok yaygın olduğu günlük fotoğrafçılık için kullanılmak üzere tasarlandığından, bugün piyasadaki çoğu kamera “Alçak geçirgen / kenar yumuşatma filtresi”ni kullanır.
Bu, fotoğrafçıların çoğuna kesin bir fayda sağlarken, hiç bir zaman hare görmek istemeyen, ama bulanık detaylarla dolu kareler çeken Manzara fotoğrafçılığı ile ilgilenenler için büyük bir darbe demek. Bu sorun nedeniyle, piyasadaki bazı şirketler, özellikle bu tip fotoğrafçıları hedefleyen, modern DSLR fotoğraf gövdelerde Low-Pass filtre içermeyen modeller üzerinde uzmanlaşmaya başladılar. Çoğu dijital orta format ve bazı üst segment kameraların Low-Pass filtresi yoktur, çünkü sensörlerindeki en iyi performansı sunmak isterler. Bu kameralar hare’den etkilenirken, üreticiler bundan kaçınmanın yollarını post prodüksiyon aşamasında fotoğrafçıya bırakmışlardır.
Hare etkisi, cisim üzerindeki tekrarlanan ışın modellerin frekansının, kameranın görüntüleme sensörüne ulaştığı zamankiyle hemen hemen aynı frekansta olduğu zaman ortaya çıkar.
Sensör, bu modellerin frekanslarını ayırmak için zorlandığında, onları bir araya getirip hare denilen etkiyi yaratır. Hareyi, sadece model ile sensör frekanslarının hemen hemen aynı değerde olduğunda görürüz.
Yanda, yukaridaki resimde kumaşın dalgalı göründüğünü ve gerçeğinden tamamen farklı olan tekrarlayan bir desene sahip olduğunu görebilirsiniz.
Aşağıdaki resimde ise Low-Pass filtre kullanılmış ve hareler yok olmuş, ancak keskinlik de azalmış.
Fotoğraflarımızda hareleri bu şekilde gördüğümüzde, desenlerin neredeyse aynı frekansta tekrarlandığı farkedeceksiniz.
Tipik bir Low-Pass filtre, yandaki şekilde gösterildiği gibi 3 veya daha fazla farklı katmandan oluşur:
Işık ilk “yatay alçak geçiren filtre”ye ulaştığında, yatay olarak ikiye bölünür. Daha sonra, yeşil renkle gösterilen kızılötesi absorpsiyon filtresinden geçer. Bundan sonra, ışık, ışınları dikey olarak bölen “ikinci dikey alçak geçiren filtre”den geçer. Işığın bu dönüşüm süreci görüntüde ayrıntıların bulanıklığına neden olur.
Bu, hare olamayacağı anlamına gelmez. Bazı yazılım araçları, hareli görüntüleri baskılama seçeneklerine sahiptir. Pentax kameralar, Low-Pass filtre simülatörü ile özellikle yeni bir yaklaşım getirdi. Pentax DSLR sensörlerde alçak geçiş filtresi yoktur, ancak alçak geçişli filtrenin etkisini simüle etmek için pozlama sırasında küçük yüksek frekanslı sensör hareketlerini uygulamak için Sarsıntı Azaltma sistemini kullanırlar. Filtre simülatörünü sadece hare’nin bir sorun olabileceğini düşündüğünüz çekimler için kullanmanız tavsiye edilir.
Canon, EOS 5DS serisini iki versiyon şeklinde sundu. Normal modelde sensör üzerinde Low-Pass filtre bulunurken, EOS 5DS R Low-Pass ‘iptal’ filtresine sahiptir. Bunu yapmasındaki amaç, hare ile şanslarını değerlendirmek isteyen fotoğrafçılar için ikinci, hatta daha yüksek çözünürlüklü bir model sağlamak.
Bu arada Fujifilm, X-Trans sensörlerinin benzersiz renk filtresi dizisinin hare efektleri riskini ortadan kaldırmak için yeterince ‘rasgele’ olduğunu iddia ederek X-Trans sensörleri için alçak geçirgen filtreler kullanmadığını belirtti.
Low-Pass filtre artık modern kamera tasarımında gerekli olmayacağa benziyor ve bunları çok keskin bir objektifle ve mükemmel bir çekim tekniği ile aşılabilir kılıyor.
Nikon D800’ü piyasaya sürdüğünde, sensör üzerinden alçak geçiren bir filtre ile geldi, ancak Nikon ayrıca filtre içermeyen bir D800E varyantı da yayınladı. Ve kameranın halefi, D810, Nikon, alçak geçiren filtreyi tamamen ortadan kaldırarak görünüşe göre hiçbir yan etkisi olmadı.
Nikon, D800E DLSR modeli ile farklı bir yaklaşım benimsedi. Low-Pass filtre olayını tamamen kaldırmadı, çünkü bu, odak düzleminin hareket etmesine neden oluyordu; Ayrıca, kameranın hala kızılötesi ışınlarını yansıtabilmesi gerekiyordu. Nikon, tek katmanlı bir filtre yapmak yerine, hala üç katman kullanmaya karar verdi, ancak tasarımlarını iki katmanın birbirlerini iptal edeceği şekilde yaptılar. Işınlar dikey bir alçak geçirgen filtreyle ikiye bölündükten sonra, aynı ışınlar IR emilim filtresinden ters dikey bir alçak geçiren filtreden geçerek bir araya getiriliyor. Bu nedenle, bulanık detaylar almak yerine, tam çözünürlük elde ediliyor.
Yukarıdaki yöntemin, bu sorunun çözümünün en iyi yolu olup olmadığından emin değilim, ancak sanırım Nikon bu kararı maliyet nedenleriyle almak zorunda kaldı. Aynı tabakaları kullanmaya devam etmek yerine, farklı bir konfigürasyonda, her iki tarafta kaplanmış tek bir IR absorpsiyon filtre tabakası üretmek muhtemelen daha pahalı olacaktır.
Siz de bu konudaki bilgi, deneyim ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından benimle paylaşın.
Işığınız bol olsun.
Fotoğraf, uzun bir süre boyunca gerçeğin yüzey üzerindeki görüntüsü olarak nitelendirilmiştir. Hatta net bir biçimde…
Evet, zordur.İç mekan çekimlerinde filmle fotoğraf çekmek dijitale göre daha zordur. Bunun nedeni çok basit;…
Ara sıra evde kendi kendime flaş deneme çekimleri yaparken her ne kadar alaylı fotoğrafçı olarak…
Bu makalede, günümüz fotoğrafçılık trendlerini, kariyer fırsatlarını ve profesyonel gelişim yollarını ele alarak, hem görsel…
Tabii bu sadece temenni olarak kalmaktan öteye gidemiyor. Üstüne üstlük basın, sürekli taciz edilen ve…
Çektiğiniz fotoğrafların kendi çabanızla negatif üzerinde belirmesini görmek adeta bir sihir gibi! Teknik yönün yaratıcılıkla…
Yorumlar
Hocam şimdi bu filtrenin olması iyi mi kötü mü...
Filtrenin olması, tekstil tarzı moda ürünleri ve modeller çekiyorsanız iyi, çünkü kumaş üzerindeki hare etkisi olmayacaktır, ki bu tekstil için ilk istenen durumdur.
Ancak, manzara, portre, makro vb gibi çekimler için iyi değil, çünkü keskinlikten ödün verir.
O nedenle, günümüz modern DSLR ve aynasızlarda bu filtre kaldırılıyor.
Canon r kullanıyorum ve tekstil fotoğrafları çekiyorum sıklıkla olmasada bazi kumaş türlerinde bu hare olayı çok sıkıcı oluyor ve kurtulamiyorum mecburen photoshop a basvuruyosun buda detay kaybı demek ve işin içinden çıkamıyorum konuyla alakalı bulabildiğim tek Yazı bu ve sorunu teşhis etmekle birlikte çözüme katkı sağlayamadı ama bu paylaşım için çok teşekkür ederim emeğinize sağlık en azından yalnız olmadığımı anladım 😀
Biz de size teşekkür ederiz Mehmet bey.
Çözüme katkımız yok ne yazık ki!
Çözüm belli aslında ama kamera üreticilerinin maliyet kıstası buna engel maalesef.
Saygılar.