Paşayakov Yahudihanesi

Yorumlar

• Merhaba Tülün Abla,
  Çalışmanızı büyük bir özveriyle oluşturduğunuza yakından şahit olmuş biri olarak , uzun bir süre sonra fotoğrafları yeniden görmek benim için güzel oldu. Fotoğraflarını çektiğiniz insanların şuan ne durumda olduklarını kimlerin halen hayatta olduğunu kimlerin vefat etmiş olduklarını merak ediyorum. İsmimi yâd etmiş olmanız ayrıca mutlu etti beni. En kısa sürede yeniden görüşebilmek ümidiyle .. sevgilerimi gönderiyorum İzmir’e..

  • Sevgili Soner her zaman hatırlayacağım desteğin için Sana tüm kalbimle teşekkürlerimi gönderiyorum. Tekrar izmir e geldiğinde birlikte gidebilmek dileğiyle 🙏

• Tülün ünde belirttiği gibi ben 2009 senesinde Kortejolar projemi çalışırken yolumuz Paşayakov'a da düşmüştü.

  Çekim molalarımızda bu hanın içindeki çay ocağında dinleniyor insanlarla sohbetler ediyorduk.

  Bütün o semtin harala gürelesinin arkasında sessiz sakin bir vaha gibi soluk aldığımız yerdi.

  Ben de burada genel görüntü olarak bir kaç kare fotoğraf çekmiş ama onları çalışmaya dahil etmemiştim.

  Bütünün içinde çok zayıf kalmışlardı. Ne yalan söyleyeyim eşim diye söylemiyorum ben Tülün ün gördüğünü göremedim.Bu kadar derinlemesine göremedim. Ben bu hissi vermezdim. Kadın gözüyle bakmak bu olsa gerek.

  Bu kadar dar bir çerçevenin ,konunun,alanın içinde nasıl bu kadar geniş bir dünyayı aktarıp yansıttı aklım almıyor.

  Bunda sevgili Sonerin de katkısı çok büyük elbette.Onunda Batak adında bir çalışması vardır.Çok küçük bir alanda muhteşem bir çalışma çıkarıp Türk belgesel tarihine geçmiştir.

  Zaten fotoğraflarına baktığınızda bunu rahatlıkla anlıyorsunuz.

  Bizim buradaki kazancımız binanın sahibi Doktor Fikret Cevahircinin hiç kimseyle konuşmaması,kimseye röportaj vermemesiydi.Sadece bize çok güvendiğinden benimle konuşmayı kabul etti.

  Sıra dışı çok değişik bir doktordu. Zamanında memleket hastanesinde büyük hizmetleri olmuş, yaptıklarıyla pek çok insanın hayatını kurtarmış buna rağmen hakkında çok az bilgi sahibi olduğumuz kibar nazik tam bir İzmir beyefendisiydi.Mekanı cennet olsun.

  Benimle konuşmaktan mutluluk duyduğum bu söyleşimizi de tarihe geçmesi ve kayıt altına alınması açısından burada sizlerle paylaşıyorum.

  Doktor Fikret Cevahirci Paşayakov Yahudihanesini Anlatıyor
  
  Paşayakov Yavuthanesi kalın duvarlar arasında iki kapılı yerdi. Gece oldu mu kapılar kapanırdı. Bütün mesuliyet Kamil efendi denilen odabaşındaydı.

  Yan sokak 1304 sokak bu sokağın eski adı Şükran sokaktır orada bir bakkaliye var Kadir Korkmaz muhtarın kardeşi çalıştırır orayı o bakkalın üstünde otururdu Kamil efendi.O ev şimdi çok harap imar durumu da müsait olmadığı için bir şey yapılamıyor. Benim çocukluğumdan beri orası imara kapalı.

  Eskiden içeride yani Getto kabul edilen kalın duvarların arasında yalnız Museviler otururdu.Yavuthane tabiri zaten oradan geliyor. Tuvalet, Banyo, çamaşırlık müşterek kullanılırdı. Eskiden alt üst bir hane olarak kiraya verilirdi yani 45 hane otururdu orada. Alt katları mutfak, yemek odası ve oturma odası gibi kullanırlar üst katlarda yatarlardı. Tuvaletler, banyo, çamaşırlık müşterek olduğu için mutfakları alt kattaydı . Çocukları büyüdüğü zaman ya evlenir dışarı gider veyahut ikinci bir oda boşsa iki üç oda tutan aileler vardı.

  Museviler gittikten sonra Aile evi oldu bunlar. Burada çalışan Luna isminde bir hanım vardı eskiden malum 1930 larda çamaşır makinası falan hiçbir yerde yoktu. Evlerde yıkanırdı çamaşır Büyükçe evlerde bir çamaşırhane denilen yer vardı odun ateşiyle ısınan büyükçe bir kazan kalaylı bakır leğenlerin içinde yıkanırdı çamaşırlar.  Çamaşır yıkamada adeta ihtisas yapmış eve yardımcı olan hizmetçiler vardı . Madam Luna bu Paşayakov da otururdu gayet güzel Türkçe konuşurdu . Çok iyi hatırlıyorum , gayet temiz giyinir gelir torbasında iş kıyafetlerini getirir kendilerine mahsus siyah satenden bir başlıkları vardı üstü kıvırcık basık bir şapka gibi arkasında iki siyah kordela  bu şapkayı muhakkak giyerdi şapkasız gezmezdi.

  Luna hanım şöyle söylerdi:” Ben paşayakov da doğdum ,orada büyüdüm orada evlendim  çocuklarımı orada doğurdum ,onları evlendirdim burada da öleceğim. Hakkaten de orada öldü.Bu bizim evlere devamlı girip çıktığı için rahmetli babanem takılırdı buna. “Yahu Luna bak bu kadar zamandır bizim aramızdasın bizimle yemek yiyorsun, bizimle oturuyorsun bizimle yaşıyorsun yarı Müslüman sayılırsın gel bir kelime-i şaadet getir tam Müslüman ol.” Peki derdi. La İlahe İllellah derdi arkasını söyle derdi babanem Yahudiyim Billah derdi. Onun için tanrı bir arkası Yahudiyim Billah. Bu madam lunadan başka bir de işte benim çok iyi hatırladığım Kamil efendi. Kıbrıslıydı hanımı Yahudiydi odabaşılık yapardı orda .

  Yahudiler gittikten sonra sağdan soldan gelenler en çok Romanlar oturdular burada zamanla harab oldu imar durumuda olmadıgı için bir şey de yapamadık 1970 lerde tamamen boşaldı şöyle bir elden geçirip iş yeri haline getirmeye çalıştık iş yeri olarak kıymetlendi daha sonra altlarını üstlerini ayrı ayrı kiraya vermek üzere işyeri yaptık.1972-73 lerde falan.

  Burada uzun zaman ayakkabıcılar çalıştı 1990 lara kadar. Ayakkabıcıların zamanında çok daha muntazamdı işyeri. Onların işleri birbirine bağlı olduğu için aralarında büyük bir arkadaşlık ve anlaşma vardı. O zaman haftada bir ben giderdim aralarında üç kişilik bir yönetim kurulu vardı o zaman kendi içlerinde sözü geçenlerden istediklerini idare ederlerdi. Hiç unutmuyorum bir Cemal Okan vardı bu işin başı herhangi biri kira vermezse kötü bir hareket yaparsa Cemal gelirdi benim yanıma bu kira vermiyor derdi. Uygunsuz hareketler olmazdı. Ama ne zaman ki ayakkabıcılar sitesi yapıldı ve ayakkabıcılar burayı boşaltınca gelen esnaf biraz daha başıbozuk ve düzensiz şimdiki halde.

  Museviler Türk dostuydu iyi Türkçe konuşurlardı yabancılık çekmezlerdi .

  Rıza Bey Aile evi kız lisesinin karşısındaydı ama bizim yahutane gibi değildi üç katlı apartman gibiydi oda oda kiraya verilirdi . O zamanlar yahuthaneler çoktu mesela Kestelli yokuşundan tam yukarıya çıktığınız zaman iki çeşmelik caddesine sol tarafta büyük bir iş hanı var o binanın oldugu yerde yahutane vardı. Avukat Sabahattin Akman a orası dedesinden kaldı idare edemediler çok harap oldu sattılar daha sonra o işhanı yapıldı rastlayabilirseniz eski yahuthane zamanına ait bilgiler size verebilir.

  Yine iki çeşmelik caddesinde biraz daha bayram yerine doğru giderken Şefika ve Ahmet Kilimci Ortopedik özürlü Çocuklar okulu diye bir yer var orası da aile eviydi onlar satmadılar aile büyükleri adına okul yaptılar. Onlardan da ne Şefika hanım ne de Ahmet bey hayatta büyük oğlu Şükrü bey hayatta değil kızları da hayatta değil yalnız Haluk Kilimci hayatta İzmir Palas Otelinin sahibi.

  Bunlar asıl yahuthanelerdi Rıza Bey aile evinin yahuthane vasfı yoktur sonradan yapıldı orası daha bir kalitelidir.

  Yahudilerin İspanyadan gelişlerinden beri bir Getto içinde kendilerini emniyete alma kalın duvarlar içinde yaşama gelenekleri var kendilerini mecbur hissediyorlar kapıları gece belli saatte kapanır anahtarlar odacı başındadır herhangi ani bir olay hastalık gibi doğum gibi olursa odabaşı gelip kapıyı açardı. Yani kendilerini emniyete almak için kurulmuş yerler bunlar. Ancak günlük geçinen fakir Yahudilerin oturduğu yerlerdi buralar. İzmir den büyük göç oldu ama işi malı mülkü ticareti zengin olan Yahudilerin hiçbiri gitmedi.

  • Aile evi çalışmasının bir parçası olan cevahirci İşhanı röportajını paylaşman benim için harita olmuştur. Sunduğun destek, cesaret, anlayışın için sana çok teşekkür ediyorum

• Yaşanmışlıklara tanıklık eden bu mekanlarda ; Geçmişin izini sürerek günümüze kadar geçirdiği dönemleri araştıran , bu yaşam biçimini , üretim ve kültürün dönüşümünü bize yansıtarak , insanı konunun merkezinde tutan , kapalı mekanlarda elde edilmesi güç koşullardaki çekimlerle , harika ışık kullanımı ve kompozisyonlarla bize aktaran Tülin Üzmez'e , bu çalışmayı bize kazandırdığı için teşekkürlerimi ve tebriklerimi iletiyorum .

  • insanları olayları ve çevreyi tanımak amacıyla öğrendiklerimi biraz olsun aktarabildiysem ne mutlu bana 🙏ama Ayhan bey en güzeli sizden bunları duymak. Çok teşekkür ederim