Diyaframın flaş pozlamasını kontrol etmediği durumlar

Flaşlı fotoğrafçılıkla ilgiliyseniz bu alana ilişkin söylenen şu iki cümle ile çok sık karşılaşırsınız:

1. Ortam pozlaması deklanşör hızı ile kontrol edilir,
2. Flaş pozlaması diyafram ile kontrol edilir.

Evet, bunlar genel doğrular, ancak bu tanımlarda aşırı bir basitleştirme yok mu? Sadece bu iki ifadeyi, başka bir etki faktörü yokmuşçasına olduğu gibi kabul edersek, flaş ve ortam pozlamanın gerçekte nasıl birbiriyle ilişkili olduğunu anlama fırsatını kaçırmış oluruz.

Birinci ifadedeki sorun, ortam pozlamasının yalnızca deklanşör hızı ile değil, bunun yanısıra hem diyafram açıklığı hem de ISO ile kontrol edildiğinin göz ardı edilmesidir.

İkinci ifadedeki flaş pozlamasının diyafram tarafından kontrol edildiği savında da iki açıdan belirli farklar vardır:

1. Evet, Flaş pozlaması diyafram ile kontrol edilir – Ancak bu, flaşın manuel kullanımında geçerlidir.
2. Ayrıca Manuel flaş pozlamasını ISO ayarı da etkiler.

Tüm bunlardan anlaşılıyor ki, flaşla pozlamamız 4 değişken tarafından kontrol edilir:

• Diyafram açıklığı
• ISO değeri
• Işık kaynağından konuya olan uzaklık ve
• Flaşın gücü.

Bu durumda Pozlama üçgeni değişkenlerinden bir diğeri olan “Enstantane hızı” ortam ışığı için tek bağımsız kontrol olarak kalır. Yüksek hızlı flaş senkronizasyonunda, deklanşör hızı flaş pozlamasının temel kontrolü haline gelir. Bu da flaşın TTL veya Manuel kullanım farklarında ortaya çıkar. Bunların detaylarını “Flaşlı Fotoğrafçılık” yazılarımızda açıkladığımızı not düşerek bu konuyu şimdilik bir kenara bırakacağız.

Flaşımızı manuel modda kullandığımızda yukarıdaki sıraladığımız dört faktörü kontrol ediyoruz; Diyafram / ISO / Işık kaynağından konuya olan uzaklık ve Flaşın gücü. Bu makalede de ayrıntılı olarak göreceğimiz gibi – Flaşı TTL modda kullandığımızda, diğer üç değişken olan Diyafram / ISO ve Işık kaynağından konuya olan uzaklıktan herhangi bir tanesini değiştirdiğimizde, kameramız flaşın gücünü ona göre değiştirir. Bu, biz bu ayarlardan biri ya da birkaçını değiştirdikçe flaş pozlamasının kameramız tarafından ayarlayacağı anlamına gelir.

Flaşın TTL ve Manuel kullanımı arasındaki bu özel farkı anlamak çok önemlidir. Çünkü bu fark işleri biraz değiştirir. Aslında, Manuel flaş ve TTL flaş için pozlamanın nasıl kontrol edildiği tamamen farklı olduğu için işler biraz değil, çok değişir.

TTL flaş modunda, konuyu aydınlatmada diyafram etkisiz hale gelir

Yeniden ifade edersek – TTL flaş modunda, flaş pozlamasını kontrol etmek / hesaplamak için kameramız ve flaşımız birlikte çalışırlar ve seçtiğimiz diyafram açıklığı, ISO ve flaşımızın konuya olan uzaklığına göre, kameramız doğru flaş pozlamasını sağlamak için flaşın yayacağı gücü ayarlar.

Bunun nasıl çalıştığını bir örnekle görelim.

Dışarıdan ışık alan bir pencerenin önüne konumlandırılan modeli, ki burada model ben oluyorum 🙂 fotoğrafladığım aşağıdaki karelerde düşünmem gereken iki şey vardı:

1. Pencereden görülen dış arka plan için göz önünde bulundurmam gereken ortam pozu,
2. Modelim için göz önünde bulundurmam gereken flaş pozu. Eğer ölçümü dış ortama göre alsaydım ve ek ışık eklemeseydim (örneğin flaş kullanmasaydım) modelim az pozlanmış olacaktı.

Arka plan ortam pozlaması için: Enstantane hızı, Diyafram ve ISO ayarı. Yeterince basit.

Konumu aydınlatmak için ise: flaş kullanmak – İşte burada flaşımı manuel mi yoksa TTL mi kullandığıma bağlı olarak yapmam gerekenler değişecektir.

Eğer bu çekimde bir softbox arkasından manuel flaş kullansaydım, ortamın doğru pozlanabilmesi için kameramda önceden buna göre belirlediğim diyafram değeri ve ISO’yu değiştiremeyeceğimden, yapabileceğim iki şey kalıyordu; flaşımın konuya olan mesafesini değiştirmek ve/veya flaşımın güç ayarı manuel olarak ayarlamak. Bu durumda, modelimde doğru pozlamayı elde etmek için ya bir flaşmetre kullanacaktım ya da doğru pozlamayı elde edene kadar deneme yanılma yoluna başvuracaktım.

Ama ben, flaşımı TTL modda kullanmayı tercih ettim. Bunu bilerek böyle yaptım: Amacım, TTL flaşla, diyaframın modelimin pozlamasında etkisinin olmadığını göstermekti. Diğer bir deyişle, TTL flaşla, diyafram açıklığı seçimimizin flaş pozlaması üzerinde hiçbir etkisi olmayacağını anlatmaktı. Bu, ISO için de geçerli.

Kafanız karıştı değil mi? Hani TTL Flaş ile kameramız, flaşla birlikte çalışarak, Diyafram, ISO ve flaşın konuya olan uzaklığına göre flaşın gücünü ayarlıyordu? Ne oldu da diyafram devre dışı kaldı şimdi? Okumaya devam edelim o halde…

Bu ayrım neden önemli?

Flaşlarını manuel kullanmaya aşina olan fotoğrafçılar için bu ayrım küçük bir önem taşıyor gibi görünebilir – TTL flaş otomatik bir flaş ölçümüdür. Sanki kulağa yeterince basitmiş gibi geliyor değil mi?

O zaman şu senaryoya bir bakalım:

Diyelim ki bir etkinlikte fotoğraf çekiyorsunuz – örneğin bu, tören öncesi bir gelinin hazırlanması veya kurumsal bir etkinliğin kokteyl saatinde misafirlerin fotoğraflanması olabilir.

Flaşınızı TTL modunda ve tavandan veya duvardan sektirerek kullanmak istiyorsunuz, çünkü flaşı sektirmenin size yumuşak ve dağınık bir ışık vereceğini biliyorsunuz.

Bir nedenle TTL flaş moduyla çektiğiniz bir karede ortamın ve öznenizin aşırı pozlanmış olduğunu fark ettiniz. Çünkü, diyelim ki kameranızda diyafram f/4 ayarlıyken deklanşöre yarım basarak netlemeyi konunuza göre yapmıştınız ve elinizi deklanşörden kaldırmadan kadrajınızı yeniden düzenleyip deklanşöre tam basıp fotoğrafı çekmiştiniz. Ama, kadrajınızı yeniden düzenleyip deklanşöre tam bastığınız sırada, lensinizin tam orta bölgesi siyah gece elbiseleri olan bir davetliye veya karanlık bir alana denk gelmiştir ve kameranız bu bölgeden TTL ölçümüyle aldığı bilgiye göre flaşınızına daha güçlü çakma emri verdiğinden sahnenizin ve öznenizin aşırı pozlanmasına neden olmuştur.

Bu durumda ne yapmanız gerekir? “Diyaframı 1 durak kısıp f/5.6’ya alıp tekrar denerim” diyorsanız üzgünüm, bu işinize yaramayacaktır. TTL flaşla bu şekilde çalışmaz – çünkü TTL flaşla, diyafram flaş pozlamasına karşı etkisiz hale gelir, flaşınızı manuel kullansaydınız bu geçerli olurdu, ama TTL moddasınız.

Bu durumda doğru hamle, “Flaş Poz Telafisi” kullanmak olacaktır, çünkü flaş pozunuzu kontrol etmenizin doğru yöntemi budur. Diyafram değil. Bu, usta fotoğrafçılara göre önemsiz bir ayrıntı gibi görünebilir, ancak fotoğrafa yeni başlayanlar için çok önemlidir; yeni başlayanlar ilk iş olarak diyaframı ayarlamak isterler, çünkü onlara öğretilen şey budur.

Bir başka senaryo

Modelinizi flaşla aydınlatmak istediğiniz sahnelerde arka planı enstantane ile karartamayacağınız bazı özel durumlar da olabilir. Eğer HSS (High Speed Sync) özelliği olmayan bir flaş kullanıyorsanız, flaşınız aktif iken kameranızda enstantane hızınız 1/200 saniye ile sınırlı kalacaktır. “Flaş senkronizasyon hızı” denilen bu sınır Nikon kameralarda 1/250 saniyedir. Arka planı karartmak için bu hızlardan daha hızlı bir enstantane hızına ihtiyaç duyduğunuzda, enstantane sınırından dolayı diyafram imdadınıza yetişecektir, tıpkı bu yazıda anlatılanlar gibi.

Böylece, TTL flaş ile manuel flaş kullanım farkının ne olduğunu ve her ikisinin de nasıl kontrol edileceğini tam olarak anlamak önemli hale gelir. Hangi durumda hangi modun kullanılacağını tereddüt etmeden seçebilir duruma gelmek bizi daha güçlü bir fotoğrafçı yapacaktır. Özellikle düğün ve topluluk/toplantı fotoğrafçıları için bu farkı kavramak, onları hep bir adım öne çıkaracaktır.

Şimdi, yukarıda gördüğünüz fotoğraflarımdaki pozlama ayarlarıma tekrar bakalım:

Unutmayın amacım, öznemi flaşla aydınlatırken arka planı daha koyu yapmak

Arka planımda, pencereden görünen ağaçları daha belirgin hale getirmek için arka planı iki durak karanlık yapmak istedim. Bunu yapmak için geleneksel olarak enstantane hızımızı değiştirirdik öyle değil mi? Diyafram veya ISO’da herhangi bir değişiklik yapmadan 1/160 saniye olan enstantane hızımı iki durak hızlandırıp 1/640 saniye olarak değiştirebilirdim. Bu bana, flaşımın daha fazla güç harcamasına gerek kalmadan, arka plan pozumda iki duraklık koyuluk kazandırırdı. Başka bir pozlama kontrolünü değiştirmeden, ortam pozunu değiştirmek için enstantane hızını değiştirmek kesinlikle mantıklı bir çözüm.

Ama ben bu örnekte isteyerek diğer yola başvurdum. Deklanşör hızımı sabit tuttum ve diyaframı iki durak kıstım, f/2.8 olan diyafram değerini f/5.6 olarak değiştirdim.

Flaşımı manuel kullanmış olsaydım, diyaframdaki bu değişikliği telafi etmek için ya ISO’yu arttırmam veya flaşımın gücünü yükseltmem ya da flaşı özneme yakınlaştırmam gerekirdi.

Ancak TTL flaşla, flaşım ve kameram ihtiyacım olduğunu düşündüğü pozlamayı hesapladı ve diyaframdaki değişikliği otomatik olarak telafi etti. Benim hiçbir şeyi değiştirmem gerekmedi. Hepsini kameram ve flaşım halletti. Arka plan iki durak daha az pozlandığı halde, öznem, her iki fotoğrafta da aynı şekilde pozlanmış oldu.

Elbette, bu durumda flaşımın daha fazla güç vermesi gerekiyordu. F/2.8 diyafram ayarlı çekime nazaran f/5.6 ayarlı çekimimde flaşımın 4 kat daha fazla miktarda ışık miktarı boşaltması gerekti… Ama öznemdeki pozlama hiç değişmedi!

İşte bu nedenle ben, eğer arka planın alan derinliği konusunda herhangi özel bir endişem yoksa, flaşımı TTL modda kullanırken bile, ortam pozlamamı değiştirmek için önce diyafram değerini değiştirmeyi tercih ediyorum.

Sonuç

Fotoğraflardan açıkça görebileceğiniz gibi, diyafram açıklığını değiştirdiğimde arka plan pozum da değişti.

Şimdi yazımın başındaki iki önkabulü bu kez flaşın TTL modda pozlaması özelinde tekrar gözden geçirelim:

1. Ortam pozlaması diyafram ile kontrol edildi,
2. Diyafram değerindeki değişiklikler flaş pozlaması DEĞİŞTİRMEDİ.

Flaşlı fotoğrafçılıkla ilgileniyorsak, birincil ödevimiz flaş ve ortam pozlamalarının birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu tam olarak özümsemek olmalıdır.

Siz de bu konuda bilgi, deneyim ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından bizimle paylaşır mısınız?