Ana Sayfa FOTOĞRAFÇILIK Fotoğrafın Temelleri Enstantane nedir? Perde Hızı, Deklanşör Kavramı

Enstantane nedir? Perde Hızı, Deklanşör Kavramı

-

Daha önce Dijital fotoğrafçılıkta Pozlama kavramı ve pozlama üçgeni konusunu tanıtmış ve o yazıda pozlamayı belirleyen üç ana etmen olarak; Diyafram, ISO ve Enstantane (Perde Hızı ve Deklanşör) kavramlarından söz etmiştik. Bu yazımızda ise “Enstantane nedir?” konusunu irdeleyip, fotoğrafçılığa yeni başlayanlar için perde hızı ve deklanşör kavramından söz edeceğiz. Enstantane, Perde hızı, Deklanşör, ve Obtüratör hızı olarak da dijital fotoğrafçılık jargonu arasında yerini almıştır. Biz her biri aynı şeyi anlatan bu tanımlamalardan “Enstantane” terimini kullanacağız.

Perde hızı, deklanşör, enstantane nedir?

En temel tanımıyla “Enstantane” deklanşörün yani perdenin açık kaldığı süre olarak açıklanabilir. Daha önce Dijital fotoğraf makinesi çalışma prensibi yazımızda bahsettiğimiz gibi makine gövdesi içinde bulunan açılır-kapanır perdenin açık kaldığı süredir.

Deklanşör düğmesine tam basınca ardı ardına bir dizi işlem gerçekleşir. Yukarıda görünen animasyon bu işlemleri anlatmaktadır.

DSLR Perde mekanizmasının çalışması
DSLR Perde mekanizmasının çalışması

Bu mekanizmanın çalışması sırasıyla şöyle gerçekleşmektedir:

Deklanşöre tam basıldığında;

  1. Ayna (mavi renkte görünen) kalkar
  2. Perde açılır, bu sayede arkada bulunan algılayıcıya, yani sensöre (yeşil olan) ışık ulaşmaya başlar
  3. Perde, belirlediğiniz perde hızı süresinde açık kalır
  4. Süre bitiminde perde kapanır, algılayıcıya ışığın girmesi son bulur
  5. Ardından ayna kapanır.

Perdenin açık kaldığı süre boyunca geçen zamana “Pozlama süresi” denir.

Perde hızı saniye cinsinden ölçülür.

Çoğu durumda saniyenin kesirleri (1/Sayı) şeklinde ifade edilir.
Payda yani “Sayı” ne kadar büyük olursa hız da o kadar yüksek olur.
Örneğin; 1/1000 perde hızı 1/30’dan çok daha hızlıdır.

Çok özel bir alanda fotoğraf çekmeyecekseniz çoğu durumda 1/60sn veya daha hızlı enstantane kullanacaksınız. Bunun nedeni, bundan daha yavaş olan bir perde hızında elinizin titremesinden dolayı kamera sarsıntısı olacağından kullanılmasının çok zor olmasıdır. Perde açık kaldığı süre boyunca makinenizin algılayıcısı tüm hareketleri birbirinin üstüne gelecek şekilde kaydeder. Bu zaman içinde kamera titremelerini de kaydedeceğinden, fotoğraflarınızda aşağıdaki gibi bulanıklık oluşma olasılığı çok yüksektir.

Perde hızı, deklanşör, obtüratör kavramı

Yavaş perde hızı ve Üçayak (tripod) kullanımı

Yavaş bir enstantane (1/60’dan daha yavaş bir hız, örneğin; 1/30, 1/15, 1 saniye gibi) kullanıyorsanız, bir üçayak (tripod) kullanmanız gerekecektir.

Her bir artış ya da azalış durak (stop) olarak tanımlanır

Fotoğraf makinelerimizde perde hızlarının her bir artış ya da azalışı durak (stop) şeklinde tanımlanır. Ve her bir durak arası diğerinin yaklaşık iki katı ile gösterilir.

Genellikle;
1/1000, 1/500, 1/250, 1/125, 1/60, 1/30, 1/15, 1/8, 1/4, 1/2, 1, 2 vb perde hızı seçenekleri ile karşılaşırsınız.

Her bir durak değerinin diyafram ayarlarında da izin verilen ışık miktarının iki katı olduğunu bir kez daha hatırlayalım. Bunun sonucu olarak perde hızını bir durak arttırıp, diyaframı bir durak azaltmak, aynı pozlama değerini verir.

Bazı fotoğraf makineleri saniye cinsinden (kesir olmayan ama saniye mertebesinde – örneğin; 1 saniye, 10 saniye, 30 saniye gibi) ölçülen çok yavaş perde hızları seçeneklerine sahiptirler. Bu değerler çok düşük ışıklı ortamlarda ya da özel efektler kullanırken ve/veya hareketin devamlılığını yakalamaya çalıştığınız zamanlarda kullanılır.

“Bulb” (B) modu

Bazı kameralar ‘B’ (veya ‘Bulb’) modunda çekim yapma seçeneği de sunarlar. Kameranızı bu moda aldığınızda deklanşöre basılı tuttuğunuz sürece perde açık kalır ve fotoğraf çekimi devam eder, deklanşörden elinizi çektiğinizde perde kapanır, pozlama biter. Bir başka deyişle, Bulb moduna pozlamanızın ne kadar süreceğine siz karar verirsiniz.

Bulb modunda çekim yaparken mutlaka üçayak (tripod) ve bir uzaktan kumandalı kablolu/kablosuz deklanşör tetikleyici kullanmanız gerekir.
Çünkü, her ne kadar makineniz bir üçayak üzerinde sabit olsa da, eliniz deklanşör düğmesine basılı durduğu süre boyunca mutlaka bir titreşim olacaktır.
En kesin yol tetikleyici kullanmaktır.
 

Çekeceğiniz sahnede hangi enstantane değerini kullanacağınızı düşünürken sahnenizdeki herhangi bir şeyin hareket edip etmediğini ve o hareketi nasıl yakalamak istediğinizi kendinize her zaman sorun. Sahnenizde hareket varsa, ya hareketi dondurma (örnek; ribaund için potaya sıçramış bir oyuncuyu havada asılıyken net olarak yakalama) ya da kasıtlı olarak hareketli nesneyi bulanık bırakma (sahnenin bir ucundan diğer tarafına dans ederek giden balerini, arkasında bıraktığı izleriyle yakalama) gibi değişik birçok seçeneğe sahipsiniz.

Hareketi dondurmak

Bir sahnedeki hareketi dondurmak için daha hızlı bir enstantane değeri seçmeniz gerekecektir. Seçmeniz gereken perde hızı fotoğraflayacağınız nesnelerin gerçek hızlarına bağlı olarak değişir.

Aşağıdaki ip atlayan çocuk fotoğrafında enstantane 1/1250sn idi; havadayken ve saçları uçuşmasına rağmen, havada donmuş gibi görünüyor.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı

Hareket hissini vermek

Bir sahnedeki hareket hissini vermek için daha düşük bir perde hızı seçmeniz gerekecektir.

Aşağıdaki tarihi yapı içerisindeki ziyaretçilerin hareketli olduklarını (yerlerinde kıpırdamadan durmadıklarını) anlatan fotoğrafta perde hızı 10sn idi.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı

Hareket her zaman kötü değildir.

Geçenlerde bir dijital fotoğraf makinesi kullanıcısı dostumla konuştuğumuzda bana her zaman hızlı enstantane kullandığını ve insanların neden görüntülerinde hareket hissi isteyeceğini anlayamadığını söylemişti.

Hareketin iyi olduğu zamanlar vardır. Örneğin, bir şelale veya deniz manzarası fotoğrafını çekerken suyun ne kadar hızlı aktığını göstermek istediğinizde ya da bir yarış otomobili fotoğrafı çekerken bir hız hissi vermek istediğinizde veya bir yıldızın gökyüzündeki hareketini göstermek istediğinizde bunların hepsinde daha uzun bir perde hızı seçmeniz gerekecektir. Tüm bu durumlarda bir üçayak (tripod) kullanmanız gerekecektir.

Odak Uzaklığı ve Deklanşör Hızı

Perde hızını seçerken göz önüne alınması gereken bir diğer husus, kullandığınız objektifin odak uzaklığıdır. Uzun odak uzaklığı kullandığınızda kameranızdaki titreşimler daha belirgin hale gelir, bu nedenle daha hızlı bir enstantane seçmeniz gerekir (objektifinizde veya fotoğraf makinenizde titreşim engelleme (VR) – görüntü sabitleme (IS) özelliği yoksa).

Net fotoğraflar istiyorsanız ve elde çekim yapacaksanız en düşük perde hızı olarak genellikle kullandığınız objektifin odak uzaklığına denk bir perde hızı kullanmanız önerilir. Örneğin, 50 mm’lik bir objektifiniz varsa 1/60sn büyük olasılıkla yeterli olacaktır. Ama 200 mm’lik bir objektifiniz varsa muhtemelen en az 1/250sn civarında perde hızına ihtiyacınız olacaktır.

Enstantane tek başına düşünülmemelidir

Perde Hızını tek başına Pozlama Üçgeni‘nin diğer iki öğesinden Diyafram ve ISO‘dan ayrı olarak düşünmemek gerektiğini unutmayın. Perde hızını değiştirirken doğru pozlama ayarı için diğer öğelerin birini veya her ikisini değiştirmeniz gerekecektir.

Örneğin, perde hızınızı bir durak hızlandırırsanız (1/125’ten 1/250’ye çıkarırsanız) fotoğraf makinenize yarısı kadar ışık girmesine izin verirsiniz. Bunu telafi etmek için;

  • Muhtemelen diyaframı bir durak açmanız gerekecektir (örneğin f16’dan f11’e).
  • Diğer bir seçenek, daha yüksek bir ISO değeri seçmek olacaktır (örneğin, ISO 100’den ISO 200’e çıkmak isteyebilirsiniz).

Perde Hızı hakkında genel pratikler

Aşağıda perde hızı hakkında bazı genel pratikler bulacaksınız. Listelenen hızların çoğu, konunun size ne kadar yakın olduğuna bağlıdır, bu yüzden bu perde hızlarını uygularken bunu aklınızda bulundurun. Ayrıca, bu ayarlar pozlamayı dikkate almaz, burada vermiş olduğum değerler sadece bu hızlarda yakalayabileceğiniz hareketli nesneler ile ilgilidir.

1/4000 saniye – Gerçekten çok hızlı hareket eden nesneleri dondurmak için kullanın. Bir beyzbol oyuncusunun topa vuruş anı, bir balonun patlaması gibi şeyler.

1/2000 saniye – Uçan bir kuşu havada dondurmak için bu hızı kullanabilirsiniz, özellikle kanatlarını çok hızlı çırpan kuşlar için. Bu yüzden enstantane hızını yükseltmeniz gerekir.

1/1000 saniye – Hareket halindeki otomobil, motosiklet gibi çok hızlı hareket eden nesneleri dondurmak için kullanın.

1/500 saniye – Koşucular ve bisikletçiler gibi hızlı hareket eden insanları dondurmaya başlayacağınız hız sınırıdır.

1/250 saniye  – Odak uzaklığını ve hareket bulanıklığını nasıl etkilediğini düşünmek zorunda kalmadan hareketsiz nesnenizi dondurmak için mükemmel bir hızdır. Portre fotoğrafçılığı için bu hızı kullanıyorum.

1/125 saniye – Elde çekim yapıyorsanız bundan daha yavaş bir enstantane istemezsiniz, aksi takdirde muhtemelen elinizin titreşiminden kaynaklı hareket bulanıklığı yaşarsınız. Burası aynı zamanda pan tekniği için deklanşör hızınızı kullanmaya başlayabileceğiniz yerdir.

1/60 saniye – Yine, pan tekniğini kullanabileceğiniz bir hızdır.

1/30 saniye – Pan tekniği için bence alt sınırdır. Bundan daha yavaş bir hız, konunuzu çok bulanıklaştıracaktır.

1/15 saniye – Eğer gövde içi ve/veya lens üzerinde görüntü sabitleme sistemine sahip kamera kullanmıyorsanız, bu hızlarda bir üçayağa ihtiyacınız vardır. Caddede yürüyen insanları, trafikte hareket eden arabaları silüet şeklinde yakalamak için veya hareketli bir suyu hafif bulanıklaştırmak için bu hızı düşünebilirsiniz.

1/8 saniye – Bu hız da suda hareket bulanıklığı biraz daha arttıracaktır.

1/4 saniye – 1/8 saniyeki bulanıklığı daha fazla artırır.

1/2 saniye – Daha fazla hareket bulanıklığı, öncekilerden çok daha güçlü. Hızla akan suyun bir sis perdesine dönüşmesi gibi.

1 saniye – Güneş tamamen batmamışken aradığınız pozlamayı telafi etmek için yeterli ışık yoksa, ortam ışığını bir flaş ile dengeleyerek kullanabilirsiniz.

1 saniyeden fazla – Burada Gece fotoğrafçılığı devreye giriyor. Farklı hızlarla oynayabilir ve harika gece fotoğrafları çekebilirsiniz.

Bulb (Ampul) Modu – 30 saniyeden uzun pozlamalar için kullanılır, burada poz süresini deklanşör ile manuel olarak kontrol edebilirsiniz. Ben Bulb modunu sıkça kullanıyorum. Bu mod ayrıca yıldızlar fotoğrafçılığı (astrofotografi) için de kullanılır.

Işığınız bol olsun.

İlişkili İçerikler

Perde Hızı ve Diyafram Kombinasyonu

Fotoğrafçılıkta Perde Hızı ve Diyafram kombinasyonu Pozlamayı belirler (pozlamanın belirlenmesinde bir başka önemli faktör ISO hassasiyetidir, biz...

Pozlama Nedir, Doğru Pozlama Nasıl Yapılır?

Pozlama, elde ettiğimiz görüntünün aldığı ışığın doğru oranlarda olup olmamasıdır. Bir başka deyişle, bir fotoğrafın pozlaması, bir görüntünün kameranız tarafından yakalandığında ne kadar açık ya da koyu olacağını belirler. Çok fazla ışık almış, beyaza yakın tonlarda silik fotoğraflar için aşırı pozlama yada çok pozlanmış, çok az ışık almış, siyaha yakın tonlarda karanlık fotoğraflar için eksik pozlama ya da az pozlanmış terimleri kullanılır.

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Diyaframın kökeni dilimize Fransızca “diaphragme” kelimesinden gelmiştir, İngilizcede "Aperture" olarak tanımlanır ve “açıklık” anlamına gelir.

Fotoğrafta diyafram ayarlarını çekmek istediğiniz sahnenin ne olacağına göre siz belirlersiniz. Fotoğrafınızda nelere etki edeceğini anlamak için okumaya devam edin.

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

ISO; fotoğraf makinenizin ışığa duyarlılık düzeyidir. ISO numarası ne kadar düşük olursa ışığa duyarlılık o kadar düşük olur, ISO sayısı arttıkça fotoğraf makinenizin hassaslığı artar.

Tipik olarak ISO değerleri 100-200 (Baz ISO)'dan başlar ve geometrik olarak katları şeklinde artış gösterir. ISO dizisi: 100, 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400, 12500, 25000 vb.

E-POSTA ABONELİĞİ

Sebahattin Demir
Mühendis ama Tıp meraklısı. Profesyonel yönetici. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine ve saygıya önem verir. Bildiklerini paylaşmaktan mutluluk duyar. "Bilmiyorum" demekten çekinmez. Türkçe yazım kurallarına uymayanlarla arası iyi değildir.

Yorum Politikamız: Arthenos.com ekibi olarak tüm okuyucularımızı tartışmalara aktif olarak katılmaya teşvik etsek de, Davranış Kurallarımıza uymayan veya yayınlanan materyalin editoryal standartlarını karşılamayan herhangi bir içeriği Silme / Değiştirme hakkını saklı tutarız.

Abone ol
Bana bildir
guest
Makale Değerlendirme
Makaleyi 5 yıldız üzerinden değerlendirin
Yorum formu, web sitesinde yer alan yorumları takip etmemize izin vermek için Adınızı, e-Postanızı ve içeriğinizi kaydeder. Yorum göndermek için lütfen web sitemizdeki Koşulları ve Gizlilik Politikamızı okuyun ve kabul edin.
2 Yorum
Eskiler
En yeniler Beğenilenler
Satır içi geribildirimler
Bütün yorumları göster
Suna

Fotoğraf yolculuğuma yeni başladım!
Yaşım 36, umarım geç değildir.

Canon eos 600d satın aldım. Makinemi aldıktan sonra olabildiğince fazla bilgi edinmeye çalıştım. Benim için her şey çok karmaşık görünüyordu.

Ardından google’da araştırma yaparken bu makalenize denk geldim… İyi ki linki tıklamışım. Çok bilgilendirici, aynı zamanda basit ve anlaşılır, bu kadar karmaşık (bana göre) bir konuyu bu kadar basit anlatmak büyük başarı.

Çok teşekkürler,
Makalelerinizin geri kalanını okumak için sabırsızlanıyorum!
Ve buradan sizi sıkça rahatsız edeceğim gibi görünüyor 🙂

Manşet

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Back Button Focus / AF-ON Tekniği ile Ustalaşın

Back Button Focus / AF-ON Tekniği ile Ustalaşın

Back Button Focus, otomatik netleme işlevini deklanşör düğmesinden alıp kameranın arkasındaki başka bir düğmeye atama işlemidir. Bu yazıyı okuduktan sonra kameranızı daha çok seveceksiniz ve fotoğraf çekmekten çok daha fazla zevk alacaksınız, iddia ediyorum.

POPÜLER İÇERİKLER

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

ISO; fotoğraf makinenizin ışığa duyarlılık düzeyidir. ISO numarası ne kadar düşük olursa ışığa duyarlılık o kadar düşük olur, ISO sayısı arttıkça fotoğraf makinenizin hassaslığı artar.

Tipik olarak ISO değerleri 100-200 (Baz ISO)'dan başlar ve geometrik olarak katları şeklinde artış gösterir. ISO dizisi: 100, 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400, 12500, 25000 vb.
2
0
Düşünceleriniz bizim için önemli. Belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapın.x
()
x