Bir çoğumuzun tedirginlik hissettiği Makro çekim ve Yakın Plan çekim fotoğrafçılığı, çıplak gözle kolayca görülmeyen büyüleyici ve ilginç bir dünyayı önümüze serer. Seçilen konuya yakınlaşarak, desen, renk, doku gibi gözle görülemeyen detayları ortaya çıkarabiliriz. Ve daha da ilginci böyle fırsatlar hemen hemen her yerde, her ortamda bulunabilir, kameranızla yakınlaştıkça, bir yaratıcılık ölçüsü ve hayal gücü serpintisi ekledikçe, evinizin veya bahçenizin etrafındaki öğeler, sayenizde birer sanat eserine dönüştürülebilir.
Ama bu aynı zamanda fotoğrafçılığın en zorlayıcı alanlarından biridir; kompozisyon, pozlama veya odaklanmadaki özellikle alan derinliğindeki eksiklikler hemen fark edilecektir. Makro çekim sadece nesneleri büyütmekle kalmaz aynı zamanda tekniğimizdeki tüm kusurları da büyütür! Bu alanda iyi bir beceri kazanmak için bir süreliğine yalnızca makro çekim yapmak teknik becerilerimizi geliştirmenin harika bir yoludur.
Örneğin, 60mm’lik bir makro lens ile en yakın netleme mesafesinde çekim yaparken, net alan sadece 0,5 mm’lik bir aralıkta olur. Bunu aşmak için diyaframı kısarsınız, ama bunu yapmak bile kenarlarda net bir fotoğrafı yakalamanıza olanak vermez. Baş kısmından kuyruğuna kadar en fazla 1 cm uzunluğunda bir böceğin, her yeri net, kusursuz bir odaklamayla yakalanması, makro çekim ile uğraşan tüm fotoğrafçıların her zaman başarmak istediği bir çekimdir.
Pozlama ile ilgili tüm değişkenler arasındaki ilişkiyi yönetmek, Diyafram değeri ve onun Alan derinliği üzerindeki etkisi, Enstantane hızı ve ISO seçiminin nihai görüntüye katkısının çok iyi anlaşılması ve özümsenmesi gerekir. Örneğin, bir makro objektif ile yakın çalışma durumunda, genellikle alan derinliğini en üst düzeye çıkarmak için kısık bir diyafram gerekir. Kısık diyaframın sonucu da, tabii ki yeterli bir pozlama ve sensöre yeterli ışığın ulaşması için daha yavaş bir enstantane hızıdır.
Bu da, pozlama sırasında kamera sarsıntısından veya konunun hareketinden kaynaklı bulanıklaşmaya neden olabilir. Günümüz modern dijital çağında, Kameraların ISO başarımı alanındaki ilerleme bu sorunların bir nebze olsun ortadan kaldırılmasına yardımcı olabilir, yani daha yüksek bir deklanşör hızına izin veren daha yüksek bir ISO değeri. Kamera sarsıntısının neden olduğu bulanıklık bir üçayak kullanılarak veya Kamera ve/veya Lenslerde titreşim azaltma / görüntü sabitleme özelliği ile giderilebilir. Bazen üçayak kullanarak bile kamera sarsıntısı azaltamayabilirsiniz, Üçayak üzerinde kamera sarsıntısını azaltmanın yolları konusunda deneyim kazanmalısınız. Kaliteli, keskin ve etkileyici makro çekim gerçekleştirmek için deklanşöre basmadan önce tüm bu faktörlerin dikkate alınması gerekir.
Ayrıca, netlik ve keskinliği en üst düzeye çıkarmak için gereken alan derinliği hesabında, konuya olan yakınlığın ve Hiperfokal mesafe ve diyafram seçimi gibi kavramların net anlaşılmasını gerektirir.
Pek çok fotoğrafçının yakın çekim ve makro çekim deneyip kısa süre sonra bu tekniği kullanmaktan vazgeçmesi pek de şaşırtıcı değildir.
Fotoğraf alanındaki öncüler yukarıda bahsettiğim problemlerin bir kısmını ortadan kaldırmak için birçok teknik ve yöntem denediler ve günümüzde kullanılan en popüler yöntem ortaya çıktı: “Odak istifleme”. Odak istifleme, birden fazla fotoğrafın farklı odak konumlarında çekildiği bir yöntemdir ve daha sonra çekilen fotoğraflardaki odaktaki alanlar tek bir karede birleştirilir. Konu küçüldükçe ve odak alanı daraldıkça bazı konular için bazen milimetreden bile küçük adımlarla yüzlerce fotoğraf çekmek gerekir. Bu yöntem çok zorlu ve zaman alıcıdır, canlı ve hareket eden böcekler gibi nesnelerin çekiminde saç baş yoldurabilir.
Odak istifleme ve Odak basamaklama özelliğini Olympus OM-D E-M1 MII kameramda Firmware 4.0 sürümü piyasaya sürüldüğünde hemen kullanmaya başlamıştım, çekim o kadar eğlenceliydi ki neredeyse bir ay boyunca işime konsantre olamamıştım.
Odak Basamaklama, ilk kez E-M10 II modeli ile OM-D sınıfında tanıtıldı ve daha sonra bir ürün yazılımı yükseltmesiyle E-M1 ve E-M5 MII modellerine eklendi.
Olympus Odak Basamaklama modu, kameranın hızlı ve seri bir çekim ile, 1 ile 10 arasında odak adımlarında, art arda 999 adet çekim yapmasına olanak tanır. Çekilen bu görüntülerin bir bilgisayar ve yazılım kullanılarak birleştirilmesi gerekir. Bu mod, daha önceleri kullanılan ve zaman alıcı manuel odak kaydırmalı çoklu çekim yaklaşımını ortadan kaldırır.
Odak Basamaklama modunda gereken çekim sayısını ve hangi odak aralığının seçileceğini belirlemek beceri ve deneyim gerektirir.
Odak aralığı, her çekim arasındaki odaklama alanları arasındaki mesafedir.
Bu ayarlarla ilgili kararlar, çekimi yapılan sahnedeki konuların sayısı, konudan uzaklığınız, konunun ne kadarını çekmek istediğiniz ve seçtiğiniz diyafram değeriniz tarafından belirlenir. Bu değerler konusunda tam fikir ve deneyim sahibi değilseniz, orta bir odak aralığı değeri ve yüksek bir çekim sayısıyla başlamak doğru olacaktır. Sonuçta, ihtiyacınız kadar kare sayısını alır, gerisini kullanmazsınız.
Şu gibi durumlarda genelde daha fazla adette çekime ihtiyacınız olacaktır:
Dikkatinizi çekmiştir; yukarıda bahsettiğim durumlar aslında Alan derinliği kavramını oluşturan değişkenlerdir. Yani bu değişkenler aslında sizin alan derinliğinizi direkt etkiler.
Çekim öncesinde denemeler yapmak başarının anahtarıdır.
Odak basamaklama (Focus bracketing) modu, süreci büyük ölçüde hızlandırır, başarı şansını artırır ve elde yakın çekim fotoğrafçılığında, örneğin böcekleri fotoğraflarken mükemmeldir. Ancak daha kritik çalışma ya da makro fotoğrafçılığı için bir üçayak kullanmanızı tavsiye ederim.
Flaş kullanılabilirsiniz ancak burada iki sınırlama söz konusudur: Flaş, fotoğraf makinesine takılı olmalı ve maksimum deklanşör hızı 1/20sn ile sınırlandırılmalıdır.
Olympus E-M1 serisinde ürün yazılım yükseltmesi ile bir adım daha ileri gitti ve Odak İstifleme özelliğini de ekledi, bu mod ile ayrı odak uzaklıklarında çekilen görüntüler kamera içinde birleştirilip yani istiflenip tek bir kare haline getirilebiliyor. Hepsi bir arada, “All in one” yani :). Siz hiçbir şey ile uğraşmıyorsunuz, kamera sizin adınıza tüm kareleri birleştirip size sonuç fotoğrafı veriyor. Güzel, öyle değil mi?
Bu modda bilinmesi gereken noktalar:
Olympus kameralardaki bu modlar yakın çekim ve makro çekim fotoğrafçılığını denemek isteyen ancak daha önce türlü teknik karmaşıklıklar nedeniyle başlayamamış fotoğrafçılar için bir nimettir. Yakın çekim fotoğrafçılığının gizemli dünyasını gözler önüne sermesi, cesaretlendirmesi, eğlenceli ve kolay kullanımlı olması, yaratıcılığımıza büyük bir katkı sağlayabilir.
Makro çekim, Odak İstifleme ve Odak Basamaklama Modunun gerçekten parladığı alandır. Ama ben kameramdaki bu özelliklerin, hem arka planı hem de ön plandaki görüntüleri odakta tutmak için kullanılabileceğini de keşfettim, o nedenle bu modları yalnızca makro çekim için değil, mekan ve manzara çekimlerimde de sıklıkla kullanıyorum. Olympus OM-D E-M1 Ver. 4.0 ile Odak İstifleme ve Odak Basamaklama Modu kullanarak bir konu seçin ve daha önce hiç hayal etmediğiniz yaratıcı fotoğrafları nasıl keşfettiğinize siz de şaşırın!
Bu teknikler ile ilgili yazı dizisi devam edecek. Bu yazımın ardından “Odak istifleme ile harika manzara fotoğrafları çekimi” başlıklı yazım gelecek. Yayınlayacağım bu yazılardan ilk siz haberdar olmak isterseniz tek yapmanız gereken, bu yazının hemen altındaki boşluğa e-posta adresinizi yazmak ve “ABONE OL” butonuna tıklamaktır. Bu konular ile ilgili bundan önceki yazılarıma aşağıdaki “İlişkili diğer içerikler” kısmından ulaşabilirsiniz.
Bu teknikler hakkındaki deneyimlerinizi, bilgi, soru veya yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından benimle paylaşın.
Makrolarınız net olsun!
Fotoğraf, uzun bir süre boyunca gerçeğin yüzey üzerindeki görüntüsü olarak nitelendirilmiştir. Hatta net bir biçimde…
Evet, zordur.İç mekan çekimlerinde filmle fotoğraf çekmek dijitale göre daha zordur. Bunun nedeni çok basit;…
Ara sıra evde kendi kendime flaş deneme çekimleri yaparken her ne kadar alaylı fotoğrafçı olarak…
Bu makalede, günümüz fotoğrafçılık trendlerini, kariyer fırsatlarını ve profesyonel gelişim yollarını ele alarak, hem görsel…
Tabii bu sadece temenni olarak kalmaktan öteye gidemiyor. Üstüne üstlük basın, sürekli taciz edilen ve…
Çektiğiniz fotoğrafların kendi çabanızla negatif üzerinde belirmesini görmek adeta bir sihir gibi! Teknik yönün yaratıcılıkla…
Yorumlar
Merhaba
Benim de Mark ii makinem ve 60mm makro lensim var. Yazınızı oluduktan sonra istifleme denemesi yapmaya heveslendim kaç kere denedim kamerayı yeniden başlattım ama deklanşöre basınca yalnızca bir fotoğraf çekiyor. LCD de "BKT" kelimesini göremiyorum bu yüzden mi yapamıyorum acaba? Bir fotoğraftan sonra menüye geri dönüyorum ve yaptığım ayarların gittiğini görüyorum. Manuel mod ile çektim Diyafram önceliğini de denedim. Neyi yanlış yaptığım hakkında bir fikriniz var mı?
Menüden çıkarken "Menu" butonuna basarak değil "Ok" e basıyor musunuz? Ayarları yaptıktan sonra çıkışta "Menu"ye basarsanız ayarlarınız gerçekleşmez. Muhtemelen bu olmuştur.
Aynen dediğiz gibi yapıyordum ok tuşuna basmıyordum. Az önce her adımda "OK" i tıkladım ve istiflenmiş bir örnek resim çekmeyi başardım. Çok sevdim bu yöntemi. Manzara fotoğraflarını da bununla çekebilirim sanırım. Şimdi makinemi eskisinden daha çok sevmeye başladım. Bu sayenizde oldu. Yardımınız için çok teşekkür ederim.
Sebahattin bey
Çok iyi bir eğitimcisiniz. Olympus em1 in stacking ve breckating özelliklerini bir yıldır araştırıyorum. Örnekleriyle birlikte açıklamalarınız gerçekten mükemmel olmuş. Çok ihtiyaç duyulan bir boşluğu dolduruyorlar. Focus stacking uygulamayı hep makro için düşünüyordum ama bu şekilde kullanmayı hiç düşünmemiştim. Fotoğraflarınız bana bunu denemek için teşvik ediyor.
Fotoğraflar ve çok eğitici bilgiler için kendi adıma çok teşekkür ederim.
Makalemi faydalı bulduğunuza sevindim. Şimdi bazı manzara çekimlerimde odak basamaklama ve yığınlamayı kullanmaya başladım. Bunun için yeni bir makale yazmayı planlıyorum.
Saygılar.
Hocam bu yazılarınızı diğerleri gibi heyecanla bekleyeceğiz. özellikle telefoto lenslerle hareket etmeyen hayvanlar uzaklardan baştan sona net çekilebilirmi çok merak ediyorum.
Bahadır bey,
Odak istifleme ve Basamaklama genellikle yakın plan çekimlerinde kullanılan bir yöntem olarak karşımıza çıkar. Odak uzaklıkların ve nesnelerin uzaklıklarının daha büyük boyutlarda olduğu manzara veya sizin belirttiğiniz gibi süper tele-foto objektiflerle uzaklardaki canlıların çekimlerinde, hem alan derinliği ve daha da önemlisi perspektif farklılıkları nedeniyle istenilen ideal sonuçları vermeyebilir. Yani manzara çekimini 1m ötenizdeki çimleri net olacak şekilde başlatıp, 2 km ötedeki dağları da net alacak şekilde, sık odak adımlarıyla, onlarca hatta 100'den fazla fotoğrafın birleşiminden gerçekleştirmek isterseniz, bu faydadan çok zarar getirebilir fotoğrafınıza. Çünkü bu kadar fotoğraf üst üste birleşince hayal ettiğiniz gibi net olmayabilir. Bir deneme yapın ne demek istediğim daha net anlaşılacaktır.
Odak istiflemeyi ve basamaklamayı yakın plan çekimlerinde kullanmayı tercih ederim.
Manzarada kullanacaksam, odak aralığını ortalama veya yükseğe yakın, diyaframı f/11-13 seviyelerinde tutmayı ve en fazla 10 fotoğrafta (genellikle de 5 karede) işi bitirmeyi tercih ederim.
Saygılar.
Cevabınız için teşekkürler
O zaman bir manzarayı en ideal kaç karede ve hangi diyaframda çekeceğimi nasıl anlarım.
Ben bunun için kendimce şöyle bir yöntem geliştirdim:
- Önce f/11 diyafram ile 10 kare çekiyorum,
- Sonuçlarından memnunsam f/11 ile 5 kare çekip kontrol ediyorum
- Bundan memnun kalmadıysam f/5.6 ile 10 kare çekiyorum
En çok hangisinden memnun kaldıysam onu kullanıyorum.
Unutmayın: Her yeri net fotoğraflar için mümkün olduğunca çok kare çekmek değil, mümkün olduğunca az ama net kare çekip birleştirmek önemlidir. Net çekeyim derken diyaframı çok kısarsanız (örneğin f/22) netlik yerine ışık saçılması nedeniyle netsizlik yaşayabilirsiniz. Diyaframı çok açıp (örneğin f/4, f/2.8 gibi) çok kare çekmeye çalışırsanız yine netsizlik yaşarsınız, çünkü çektiğiniz her kare zaten kendi içinde net olmayacaktır.
Işık saçılmasının yaratacağı netsizlik için aşağıdaki yazıma göz atabilirsiniz:
https://www.arthenos.com/isik-sacilmasi-diffraction/
Sebahattin bey
Buradan dosya gönderemiyoruz galiba. Size az önce yaptığım bir manzara çekim denememi gönderecektim yorumlarınız için. Nasıl gönderebilirim?
Evet blogumda "Yorumlar" kısmından dosya paylaşımını aktif etmedim. "İletişim" sayfamdaki e-posta adresime gönderebilirsiniz fotoğrafınızı.
Gönderdim
Güzel bir deneme olmuş.
Sol tarafta arkadaki yoldan geçen araçlar ve insanlar fotoğrafı karıştırmış. Sanırım rüzgarlı bir havada çekim yaptınız, öndeki ağaçların yaprakları da bulanık çıkmış bu yüzden.
Böyle bir manzarayı yani içerisinde hareketli nesnelerin bulunduğu sahneleri istifleme ile çekmek deneyim gerektiriyor. Toplamda 5 kare çektiğinizi belirtmişsiniz. Belki birleştirmeyi PS'de katmanlar ile maskeleme kullanarak yapmalısınız. Bu sayede her sahnenin net yerlerini alır, diğer sahnelerdeki bu alanları maskeleyebilirsiniz.
Odak istiflemeli manzara çekimleri konulu yeni makalemde bu işlemlerden de bahsedeceğim.
Sabırsızlıkla bekleyeceğiz hocam ...
Sabahattin bey, bu harika bilgiler için sizi kutlarım. Aynı lensten bende var makaleniz bana ilham verdi. Blogunuzu çok beğeniyordum ama Olympus ile ilgili bir makale yazmanıza bir o kadar sevindim. Devamının gelmesi dileklerimle. Teşekkürler.
Nazik sözleriniz için teşekkür ederim.
Devamının geleceğini düşünüyorum.
Saygılar.
Tebrik ederim sizi
Biraz konuyla ilgisiz bir soru sorabilir miyim?
E-M1 de deklanşör düğmesine yarım basıldığında (MF kullanırken) focus peaking devre dışı kalıyor sizde de aynı sorun var mı ve nasıl önleneceğini biliyor musunuz?
Teşekkür ederim.
Evet, deklanşör düğmesine yarım basınca focus peaking devre dışı kalır ve kalmamasını sağlayacak bir yol olduğunu düşünmüyorum, bilmiyorum.
Merhaba
Ben de m10 makinemle buna benzer çekimler yaparım gerçekten çok zevkli bir hobi oldu bu benim için. Oğlumun küçük oyuncaklarını çekiyorum.
Çok güzel yazılmış harika bir yazı
Tebrikler
M10 gerçekten ödenen parayı hakeden çok yetenekli bir gövde. Tadını çıkartın. Gerçi siz çıkartıyormuşsunuz zaten ☺
Saygılar.
Merhaba Sayın Demir. Size ve şahsınızda, yorumları ile katılım sağlayan diğer arkadaşlara selam ve hürmetlerimi sunuyorum. Bu katılımlar konuyu daha iyi, daha da iyi anlayabilmeme sebep oluyor.
"Bu modda bilinmesi gereken noktalar." başlığı altında "Pro sınıfı bir objektif kullanmalısınız" demişsiniz. Evet ben de öyle biliyorum. (Pro sınıfı objektiflerle makineden birleştirilmiş son hali ile tek fotoğrafı aldığımızı, diğer objektiflerle ise istifleme/ birleştirme işleminin bilgisayarda yapılması gerektiğini.) Ama 60 mm f 2,8 pro değil, premium serisi bir objektif. Bu objektifi kullansak da yine makineden (EM 1 MII veya EM 10 MIII) istiflenmiş ve tek bir fotoğraf haline getirilmiş bir JPEG fotoğraf mı alıyoruz? Yoksa bunu, yani istiflemeyi bilgisayarda mı gerçekleştiriyoruz? 60 mm f 2,8 bir istisna mı?
Osman bey merhaba,
Teşekkür ederim, eksik olmayın.
60mm ile istiflemeyi bilgisayardan yapıyorsunuz.
Saygılar.
Bu güzel bilgileri bizlerle paylaştığınız için teşekkürler...
Takip ve desteğiniz ben teşekkür ediyorum.
Saygılar.
Sebahattin bey merhaba, Olympus em1 m2 tanıtımında paylaştığınız link çok faydalı bilgiler içeriyor, teşekkürler.
Olympus Pen F kullanıcısıyım ve bildiğiniz üzere Pen F'te istifleme yok. Macro ağırlıklı fotoğraflarda focus stacking harika sonuçlar veriyor deniliyor ve ben bunu PC ortamında yapamıyorum. Bu yüzden deneyiminiz varsa, em1 m2 ile Panasonic Lumix G9 arasında tercih yapmamda yardımcı olabilir misiniz?
İkisinin de artık pek güncel olmadıklarını biliyorum. Lakin fiyat ve kalite olarak en ideal seviyede bu iki cihaz görünüyor. Farklı öneriniz varsa da belirtebilirsiniz.
Şimdiden teşekkürler.
Merhaba Yüksek Bey. Elinizde genellikle Olympus lens varsa bunlar arasından EM1 II'yi öneririm. EM1 II'deki odak istifleme sadece Olympus lenslerle çalışıyor.
EM1 II'deki faz bazlı odaklama sistemi G9'deki odak sisteminden daha iyi, ek olarak EM1 II biraz daha ufak ve hafif.
Hatta bence şu anda piyasada fiyatına göre en iyi gövdelerden biri EM1 II.
Ertan bey çok teşekkür ederim. Evet Zuiko 60mm macro ve 17mm 1.8 lenslerle çalışıyorum. Ben de hem fiyat hem de sistem açısından EM 1 II'ye daha sıcak bakmaktayım. Hatta aradaki fiyat farkıyla çok övülen 12-40 pro satın almak daha akıllıca. Kolay gelsin, başarılar dilerim.
12-40mm f2.8 ile yarı makro da çekersiniz hatta. Galiba 1:2 büyütmesi vardı onun da, ve makro istifleme de yapabiliyorsunuz. Ayrıca en geniş diyaframda bile köşeden köşeye keskin bir lens.
Haklısınız, harika bir lens. Çok yardımcı oldunuz. Sağolun.
Ertan beyin Lumix tecrübesi çok fazla olduğundan yanıtı o verdi. Faydalı olmasına sevindim.
Saygılar.
Teşekkürler Sebahattin bey. Ben de sevindim. İyi çalışmalar dilerim.