Ana Sayfa ÜRÜN İNCELEME Diğer Titreşim Azaltma (VR) / Görüntü Sabitleme (IS) Sistemi ve Kullanım İpuçları

Titreşim Azaltma (VR) / Görüntü Sabitleme (IS) Sistemi ve Kullanım İpuçları

-

Fotoğrafçılıkla ilgilenenler “Titreşim Azaltma (VR) / Görüntü Sabitleme (IS) Sistemi” gibi terimlerle sıkça karşılaşırlar. Düşük perde hızlarında elde fotoğraf çekerken elimizi hiç titretmeden fotoğraf çekmek oldukça zordur. Perde hızı yavaşladıkça bunu başarmak imkansız hale gelir. Ortalama bir insan için genel kural olarak elde çekimde perde hızı sınırı 1/60 saniye olarak kabul edilir. Bu sınır, kullanılan fotoğraf makinesi algılayıcısının çözünürlüğü, kullanılan objektifin odak uzunluğu gibi başka birçok etmene de bağlıdır. Ne yazık ki ben o genel sınıfta değilim, elim titrektir, elde çekimde 1/60sn perde hızında net fotoğraf çektiğim anlar çok nadirdir. O nedenle “Titreşim azaltma” ya da “Görüntü Sabitleme” özelliği olan objektifler benim için çok önemli.

Titreşim Azaltma veya Görüntü Sabitleme Sistemi nedir?

Titreşim Azaltma (Nikon) veya Görüntü Sabitleme (Canon), el titremesinden kaynaklanan objektif hareketini dengeleyerek el sarsıntısından kaynaklanan bulanık fotoğrafların önüne geçilmesine yardımcı olan bir teknolojidir.

Hepimizin bildiği gibi, kamera dünyasında hiçbir şeyi adlandırmanın ne yazık ki standart bir yolu yok. Kamera üreticileri bazen kendi geliştirdiği ve patent aldığı bir teknoloji olduğu için, kısmen de farklı olmak istemelerinden bunu yapıyorlar. Örneğin Nikon, objektif sabitleme teknolojisini “Titreşim Azaltımı” (Vibration Reduction-VR) olarak adlandırırken, Canon “Görüntü Sabitleme” (Image Stabilization-IS) olarak adlandırır ve hatta Nikon ve Canon için üçüncü parti bir lens üreticisi olan Tamron’da aynı teknoloji – “Vibrasyon Telafisi” (Vibration Compensation-VC) olarak geçer. Her üçü de aynı şeyi yapıyor ve buna rağmen farklı isimlendiriliyorlar.

İzin verirseniz ben de bu yazıda kısaca VR sistemi olarak kullanacağım.

Titreşim Azaltma Sistemi nasıl çalışır?

Kameranın titremesinden kaynaklanan görüntü bulanıklığını telafi etmek için, açısal hız (kamera titremesi miktarı) doğru şekilde tespit edilmelidir. VR Sisteminde iki tane açısal hız sensörü kullanılır. Biri “dikey hareketi” (pitching) algılarken diğeri “yatay hareketi” (yawing) algılar. Diyagonal hareketler her iki sensörün sonuçları birleştirilerek tespit edilir. Bu sensörler kamera hareketini her 1/1000 saniyede açısal hız olarak algılarlar. Açısal hız verileri objektifin içine yerleştirilmiş olan bir mikrobilgisayara gönderilir ve daha sonra aksi yönde yapılması gereken hareket miktarını hesaplar. Bu veriler VR ünitesine iletildikten sonra ayarlar anında yapılır. (Şekil 1)

Titreşim Engele, Görüntü Sabitleme Sistemi - Şekil 1
Şekil 1 (*)

Titreşim, mühendislik terimleriyle ölçülen frekans ve genliktir.

Dahili mikrobilgisayar, açısal hız sensörlerinden gelen verileri kullanarak gerekli lens hareket miktarını hesaplar. Komutlar, VR lensi belirli bir yönde hareket ettiren iki VCM’ye (Ses Bobini Motorları) gönderilir. Bu, VCM’nin manyetik alanı içindeki elektrik akımı tarafından kontrol edilir. Bir motor dikey kontrolü, diğeri yatay kontrol eder, her ikisi de diyagonal hareketi telafi etmek için birlikte çalışırlar.

VR veya IS sistemleri titreşimleri yalnızca belirli aralıklarla tolore edebilmektedir.

İlgilendikleri frekans aralığı yaklaşık 0.3 Hz ila 30 Hz arasındadır.

Yaklaşık 30 Hz’den daha yüksek titreşimler (frekanslar) önemli olmamaktadır. Çünkü, kaslarımız 30 Hz’den daha hızlı titremiyor, daha yüksek frekanslardaki dış titreşimler vücudumuz tarafından ve kameranın kütlesi ile süzülüyor.

Fotoğraf makinenizi hiçbir zaman titreyen bir düzeneğe doğrudan yerleştirmeyin; yüksek frekansları titreşimlerin fotoğraf makinenize iletilmesini önlemek için onu elinizde tutun.

Değiştirilebilir çoğu VR lensindeki VR işlemi, deklanşöre hafifçe basıldığında etkinleştirilir. Bir fotoğrafçı, deklanşör düğmesine yarım basıp netlediğinde, sistem anında kamera hareketinin kullanıcı tarafından kasıtlı olarak yapılıp yapılmadığını veya istem dışı kamera sarsıntısından kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlar ve buna göre davranır. Örneğin, netlemenizi yaptıktan sonra kadrajınızı değiştirmeniz, kameranız için bir VR hareketi değildir. Aksi durumda fotoğrafçı istenen kompozisyona ulaşmada güçlük çekerdi.

VR Sistemleri, deklanşöre hafifçe basıldığında ve pozlama sırasında bir VR hareketi sezerse anında çalışma algoritmalarını değiştirir ve size pürüzsüz bir vizör görüntüsü verir. Parmağınız deklanşöre yarım basılı iken, algoritma her hafif hareketi telafi edecek şekilde odağı yeniden pozisyonlar. Bu işlem VR efektlerini ve optik performansı en üst düzeye çıkarır.

VR özellikli AF-S DX Nikkor 18-200mm f/3.5-5.6G IF-ED objektifi kullanan bir fotoğrafçı, objektifi 200 mm odak uzaklığında kullanıldığında 1/125 saniyelik perde hızında ve VR sistemi kapalıyken çektiği fotoğrafların %70’inde net fotoğraflara sahip olması mümkünken,

Aynı sonuçlara VR sistemini kullanarak 1/8 saniyelik bir perde hızında (1/125 saniyeden 4 adım daha yavaş ( 1/60 – 1/30 – 1/15 – 1/8 ) ulaşabilir. Bunun anlamı; bu objektif fotoğrafçıya 4 durak kazandırmış demektir.

Elim titrek demiş miydim?

Ben VR özelliği olmayan bir objektif ile en fazla 1/125sn perde hızına inebiliyorum. Sahnedeki ışık koşulları değiştiğinde, yani ışık miktarı azaldığında, başka bir deyişle şartlar beni 1/8sn perde hızına zorladığında, 1/125sn’nin altına inemeyeceğimden mecburen ISO’yu 4 durak yükseltmek zorunda kalıyorum.

Fakat böyle bir objektifi VR sistemi açık iken kullandığımda, aynı sahneyi ISO’yu hiç yükseltmeden 1/8sn’de net çekebilmem mümkün olabiliyor.

VR Sisteminin etkisi fotoğrafçıya göre değişir.

Titreşim engelleme, görüntü sabitleme sistemleri ve net fotoğraf ilişkisi

Tamam, herhangi bir görüntü sabitleme teknolojisi düşük perde hızları ve el sarsıntısı nedenli bulanık fotoğraflar yerine keskin fotoğraf çekmeniz konusunda size çok yardımcı olurlar ve harika sonuçlar çıkarırlar. Ancak hareket halindeki nesneleri bulanık çekmenize engel olamazlar. Başka bir deyişle, nikah töreni sırasında, gelin ve damat sabit duruyorken VR özelliği açık 70-200mm objektif ile 200 mm odak uzaklığında ve 1/40 saniye perde hızında keskin fotoğraf çekebilirsiniz. Ancak gelin ve damat yürürken, merdivenlerden inerken, aynı objektif ile aynı perde hızında onların keskin fotoğraflarını flaş kullanmadan çekemezsiniz. Hareketli nesnelerin çekiminde netliği belirleyen birincil faktör, doğru perde hızıdır, unutmayalım.

Titreşim engeleme sistemi ve üçayak (tripod) kullanımı

Bir üçayak (tripod) kullanıyorsanız VR (görüntü sabitleme) “açık” ise sanıldığının aksine bulanıklığa neden olabilir. Rüzgar, üçayağın bulunduğu zemindeki titreşimler, kullandığınız objektifin VR sistemi tarafından farklı algınanabilir. Bu titreşimlerin istem dışı el titremesi olmadığını varsayıp VR prosedürünü çalıştırmayabilirler. Bu da bulanık fotoğraflar çekmenize neden olabilir. Bu nedenle; üçayağa bağlı ise VR sisteminin “kapalı” olması önerilir.

Yeni nesil VR özellikli objektiflerin bazılarında üçayağa bağlı olduğunu algılayabilecek mekanizmalar mevcuttur. Bu algılama neticesinde VR sistemlerini gerektiğinde aktif, gerektiğinde pasif duruma getirirler.

“Normal” Mod ve “Aktif” Mod

Bazı objektifler, VR sistemlerinde “Normal mod” ve “Aktif mod” seçeneği sunuyorlar. Normal mod, siz sabit, nesneniz hareket halindeyse kullanılır,
Aktif mod ise,  siz hareketliyseniz, mesela hareket halindeki bir araçta iseniz ve çekeceğiniz sahne sabit ise kullanılır.

Titreşim engelleme (VR) / Görüntü sabitleme (IS) sistemi artık fotoğraf makinesi gövdelerinde de bulunuyor.

Şu ana kadar titreşim engelleme veya görüntü sabitleme sistemlerinin objektiflerin içerisindeki mekanizmalar olduğundan bahsettik. Devamlı olarak düşük perde hızlarında fotoğraf çeken biriyseniz, objektif seçimi yapacağınız zaman bu özelliğin olması sizin için kaçınılmaz olur değil mi? VR özelliği olan objektif ile olmayanlar arasındaki maliyetler bir başka handikap olmakta.

Peki size titreşim engelleme / görüntü sabitleme sistemlerinin artık fotoğraf makinelerinin gövdelerinde de yerini aldığını söylesem? Evet, kamera üreticileri artık bu şekilde gövdeler üretmeye başladılar.

Titreşim Engele (VR), Görüntü Sabitleme (IS) Sistemi - Olympus OM-D E-M1 Mark II
Olympus OM-D E-M1 Mark II Gövde
M.Zuiko Digital ED 12-40mm f/2.8 Objektif

Bunlardan bir tanesi de yakın zamanda satın aldığım Olympus OM-D E-M1 Mark II fotoğraf makinesi. Bu gövde ile uygun bir objektif kullandığınızda 6 durağa kadar sorunsuz titreşim engelleme sistemine sahip oluyorsunuz. Daha önce de bahsettiğim gibi, elde çekimde VR kullanmadan 1/125sn’nin altında net fotoğraflar çekemiyorum. Olympus gövdemi M.Zuiko Digital ED 12-40mm f/2.8 objektifimle birlikte kullandığımda,

Artık elde çekimde 1/10 saniye Perde hızında çok net fotoğraflar çekebiliyorum.

 

Umarım Nikon ve Canon mühendisleri bunu duyarlar ve benim için gövdesinde VR/IS sistemi bulunan kameralar üretmeyi başarırlar  😎

Titreşim engeleme (VR) / Görüntü sabitleme (IS) sisteminin kullanımı hakkında faydalı olabilecek ipuçları

  1. Gerçekten ihtiyacınız olmadığı sürece VR özelliğini aktif etmeyin.
  2. Perde hızı 1/500sn üzerindeyse VR normalde kapalı olmalıdır.
  3. VR modunu eğer kameranız/siz hareket eden bir araçtaysanız “Aktif”, kamerayı siz hareket ettiriyorsanız “Normal” konuma getirin.
  4. Eğer objeniz hareket halindeyse, hareketinizi donduracak bir enstantane hızı gerekecektir.Lens ve kamera üreticileri o lens için VR mekanizmasının kullanıcıya 4 durak kazandırdığını belirttiklerinde, bazı kullanıcılar bunu farklı yorumlayarak; perde hızını örneğin 1/125sn ile çekmeleri gereken bir aksiyonu VR aktif hale getirip 4 durak geri giderek 1/15 olarak ayarlayabiliyorlar. Böylece bulanık bir fotoğraf elde ediyorlar. Birçok eğitim kitabında normal yürüyen bir kişiyi çekmek için 1/125sn perde hızı kullanılmasını tavsiye edilir.
  5. VR sadece kameranızın titreşimlerini giderebilir, çekeceğiniz ortamdaki titreşimleri değil.
    Örneğin; hafif rüzgarlı bir havada AF-S Nikkor 105mm VR Macro lensinizle VR açık iken bir çiçeği yakından fotoğraflamak istediğinizde; VR mekanizması sizin kamera gövdesi üzerindeki elinizin titreşimlerini azaltmak için görev yapacaktır, çiçeğin rüzgar nedeniyle kıpırdamalarına birşey yapamaz.
  6. Eğer doğru bir çevrinme (panning) tekniği uyguluyorsanız, VR açık kullanılabilir. Bu durumda AF-ON aktif özelliğini kullanmanızı öneririm.
  7. Eğer VR açık iken flaş kullanacaksanız, imkanınız varsa makinanızın tepe flaşı yerine harici bir flaş kullanın.
  8. Üçayak kullanıyorsanız VR kapalı olmalıdır.

Işığınız bol olsun.

(*) Şekil 1 Nikon sitesinden alınmıştır.
(**) Başlıktaki görsel senthilvelmurugan.com sitesinden alınmıştır.

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Sebahattin Demir
Mühendis ama Tıp meraklısı. Profesyonel yönetici. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine ve saygıya önem verir. Bildiklerini paylaşmaktan mutluluk duyar. "Bilmiyorum" demekten çekinmez. Türkçe yazım kurallarına uymayanlarla arası iyi değildir.
avatar
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
Ömer Çalışkan
Ziyaretçi
Ömer Çalışkan

Merhaba!
Misal, kuş fotosu çekiyorum. Kamera üçayakta ve VR’li objektifim salıncak (gimbal) tipi kafaya bağlı. Uçan veya çok hareketli bir kuşu kadrajda tutmaya çalıştığım için objektifim sürekli hareket halinde. Bu durumda VR’yi açık mı, kapalı mı tutmalıyım? Saygılar…

Ömer Çalışkan
Ziyaretçi
Ömer Çalışkan

Tekrar merhaba!

16-35mm f/4G ED VR’nin kılavuzunda şöyle bir ifade var: “AF-ON düğmeli otomatik odaklı kameralarda, AF-ON düğmesine basıldığında titreşim azaltma çalışmaz” (kusur varsa vebali google çeviri’ye aittir). Orijinali: “With autofocus cameras featuring an AF-ON button, vibration reduction does not function when the AF-ON button is pressed”

Bunu okuyunca, AF-ON tuşunu her tür çekimde kullanarak kendini alıştırmaya çalışan biri olarak şaşırdım ve şunu merak ettim; aynı durum tüm VR’li objektifler için de geçerli mi? (AF-S Nikkor 200-500/5.6 VR’nin Türkçe kılavuzunda böyle bir ifade göremedim).

Saygılar ve bizler için harcadığınız emekler için teşekkürler.

Alaettin Demircioğlu
Ziyaretçi
Alaettin Demircioğlu

Sebahattin bey, merhaba. Olimpus OM-D E-M1 mark II full frame değil sanırım.Kaç crop.Daha önce olimpus kullanmış biri olarak.Bu makineyi incelediğimde beni heyecanlandırdı.

ÖZEL MAKALE

Mekanik, Elektronik deklanşör ve Elektronik ön perde deklanşörü nedir?

Deklanşör mekanizmasının bokeh'e etkisi
Günümüzde artık birçok kamerada, özellikle de aynasız kameralarda, mekanik ve elektronik deklanşör seçimi yapılabiliyor. Birçok DSLR kamera ise bu ikisinin karışımı olan ve kısaca EFSC olarak bilinen “Elektronik ön perde deklanşörü” olarak adlandırılan üçüncü bir seçeneğe sahip olarak geliyor.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Odak istifleme (Focus Stacking) ve Odak Kaydırma Tekniği

Odak istifleme (Focus Stacking) ve Odak Kaydırma Tekniği

Bir ara makro fotoğrafçılığına merak sarmıştım. Normalde gözlerimle göremediğim bir dünyayı keşfetmek eğlenceliydi, ama teknik olarak gerçekten çok zor bir deneyimdi benim için. Asla yeterli alan derinliği sağlayamıyordum.

POPÜLER İÇERİKLER

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Dijital kameralar hayatımıza girdiğinden beri megapiksel yarışı devam ederken, son birkaç yıldır özellikle kamera çözünürlüğü alanında büyük bir artış yaşandı, 41 Megapiksel kameralı telefonlardan...
Arthenos | Diyafram nedir, fotoğrafta diyafram ayarları nasıl yapılır, alan derinliği nedir, ISO nedir, perde hızı nedir, doğru pozlama nedir

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?