Fotoğrafta Alan Derinliği

-

Fotoğrafçılıkla ilgileniyorsanız “Fotoğrafta Alan derinliği” (DoF – Dept of Field)) kelimesini duymuş olmalısınız. Fotoğrafçılık alanında yeniyseniz henüz Alan Derinliği’nin fotoğraflarınızı nasıl geliştirebileceğini tam olarak bilemeyebilirsiniz. Fotoğrafta Alan Derinliği için temel bir tanım yapacak olursak: bir fotoğrafta odak noktasının önünde ve arkasında görünen, kabul edilebilir netlik bölgesidir. Her fotoğrafta fotoğrafın odak noktasındaki nesnenin önünde ve arkasında kalan belirli bir alan bulunur.

Bu bölge fotoğraftan fotoğrafa değişim gösterir. Bazı görüntülerde sığ alan derinliği denilen çok küçük bir net alan olabilir. Bazıları geniş alan derinliği denilen çok geniş bir net alana sahip olabilirler.

Fotoğraflarımızda alan derinliğini etkileyecek üç ana faktör mevcuttur:

  1. Diyafram değeri (açıklığı, f-stop),
  2. Öznenin kameraya olan uzaklığı ve
  3. Kullandığımızın objektifin odak uzaklığıdır.

Diyafram ve fotoğrafta alan derinliği ilişkisi

Diyaframın açıklığı mercekten kamera algılayıcısına (sensöre) gidecek ışığın miktarını belirler. Diyaframınızın açıklığı (ışığın kameraya girdiği delik çapı) merceğinize giren ışık miktarını kontrol eder. Objektifinizin diyafram açıklığını (f-stop) kullanmak kompozisyonunuzu oluştururken alan derinliğini kontrol etmenin en basit yoludur.

Geniş diyafram = Küçük f-sayısı = Sığ (küçük,dar) alan derinliği
Küçük diyafram = Daha büyük f-sayısı = Daha derin (daha büyük) alan derinliği demektir.

Bu basit konsepti hatırlamanın en kolay yolu:
F-numaranız ne kadar düşükse, alan derinliğiniz o kadar azalır.
Aynı şekilde, F-numaranız ne kadar yüksek olursa, alan derinliğiniz o kadar artar.

Örneğin,
Diyafram değerinin f/2.8 ayarlanması çok sığ bir alan derinliği verirken,
f/11 daha derin bir alan derinliği verecektir.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Soldaki görüntü 1/320 saniyede f/1.4 diyafram kullanılarak çekildi ve çok sığ bir alan derinliği oluştu. Bu nedenle arka plan odak dışında kalmış, dikkatin en öndeki objeye çekilmesi sağlanmış. Sağdaki görüntü 1/6 saniyede f/11 diyafram değerinde çekildi, derin bir alan derinliği ve daha net bir arka plan yaratmış.

Nesneye uzaklık alan derinliğini etkiler

Nesneniz kameraya ne kadar yakınsa alan derinliğiniz de o kadar sığ olur. Bu nedenle, konudan uzaklaşmak alan derinliğini arttıracaktır.

Aşağıdaki iki fotoğraf da f/4 diyafram değeriyle ve 1/40sn perde hızıyla çekildi. Netleme, en önde solda duran objeye (soliste) yapıldı.

Soldaki fotoğrafta objeler, önden arkaya doğru belirli boşluklar bırakılarak dizildi.

Sağdaki fotoğrafta ise arkadaki objeler en öndeki objeye değecek şekilde dizildi.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Her ikisi de aynı diyafram değeriyle çekilmelerine karşın,

Soldaki fotoğrafta önde duran obje hariç diğer objeler flu bir şekilde görünürken,

Sağdaki fotoğrafta neredeyse hepsi net bir şekilde görünüyorlar.

Objektif odak uzaklığı alan derinliğini etkiler

Odak uzaklığı uzaktaki bir nesnenin görüntüsünü yaklaştırma yani büyütme yeteneğini ifade eder.

Odak uzunluğunu arttıkça, alan derinliği azalır (sığ alan derinliği).

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Örneğin;

Tam kare (Full Frame – FF) algılayıcıya sahip bir fotoğraf makinesi (örnek Nikon D810) ve 50mm bir objektif ile 10m uzaktaki bir nesneyi f/4 diyafram değeri ile çektiğimizde; Alan derinliği hesabımızdan, alan derinliğimiz toplamda 12.37m olacaktır.

Yandaki şekilde de görüleceği gibi; nesnemizden başlayan ve makinemize doğru olan 3.23m ile nesnemizin arkasında kalan 9.14m alan net olacaktır.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Bulunduğumuz noktadan hiç ayrılmadan, aynı noktadan, aynı nesneye netleyip, 100 mm odak uzaklığıyla çekim yapmak istersek;

Alan derinliğimiz toplamda 2.41m olur. Görüldüğü gibi alan derinliğimiz 50mm odak uzaklığındakine göre oldukça düştü.

Bu durumda yandaki şekilde görüleceği gibi; nesnemizden başlayan ve makinemize doğru olan 1.06m ile nesnemizin arkasında kalan 1.35m alan net olacaktır.

100mm objektifi kullanarak öznemizden  20-22m uzaklaşırsak, 50mm objektif kullanarak elde ettiğimiz alan derinliğine yaklaşık eşit bir derinlik elde ederiz.

Odak uzaklığı alan derinliğini etkiler.

Bu ayarları bilmiyorsanız ne yapabilirsiniz?

Bunları bilmiyorsanız alan derinliğini kontrol etmenin yolları vardır. Örneğin portre çekecekseniz, makinenizdeki “Sahne Modları” menüsünde portreler için olan kısma (bir insan kafası sembolü) bakın. Bu seçim size otomatik olarak sığ (dar) bir alan derinliği verecektir. Manzara çekecekseniz aynı menüde, size geniş bir alan derinliği kazandıracak olan dağ sembolünü göreceksiniz 😎 .

Bir DSLR kameraya sahipseniz alan derinliğini kontrol edebileceğiniz ve otomatik çekim modunu kullanabileceğiniz bazı basit yollar vardır. Diyafram Öncelik modunu, yani kameranızda “A” çekim modunu seçerek diyaframınızı istediğiniz alan derinliğini elde edecek şekilde ayarlayabilirsiniz, bu durumda kameranız perde hızını otomatik olarak ayarlayacaktır.

Alan derinliği her durum için tam olarak ayarlanabilir mi?

Diyaframı değerini değiştirmeniz perde hızınızı etkilediğinden elde edeceğiniz sonuç ihtiyaçlarını tam karşılamayabilir. Örneğin, diyaframınızı kısarak alan derinliğini artırmaya çalıştığınızda makineniz otomatik olarak perde hızınızı azaltacaktır. Bu durum belki çekeceğiniz sahnenin bulanık olmasına neden olabilecektir. Ancan tüm bunların nasıl çalıştığını anlayarak alan derinliği üzerindeki kontrolünüzü artırabilirsiniz.

Fotoğrafta alan derinliği odak noktasının önüne ve arkasına eşit şekilde mi dağılır?

Hayır, genellikle üçte biri odak noktasının önünde, üçte ikisi arkasında oluşur.
Ancak odak uzaklığınız arttıkça bu mesajeler daha eşit hale gelmeye başlar.

Alanı derinliğini anlamak fotoğraflarımızı nasıl geliştirir?

Keskin görüntüler elde etmek o mükemmel sonuca ulaşmanın en önemli faktörlerinden biri olduğu için alan derinliğini yönetmek elinizin altındaki en önemli araçlardan biridir. Görüntüyü oluşturan parçalarından hangisinin öne çıkarılacağını bilmek ve hangilerine odaklanılacağını bilmek muhteşem sonuçlar yaratmak için harika bir sanatsal araçtır.

Sığ alan derinliği kullanımı

Sığ bir alan derinliği kullanmak öznenizi arka planından sıyrılmasını sağlamak için iyi bir yoldur ve portre fotoğrafçılığı için mükemmeldir. Bu, nesnenizin öne çıkmasını istediğiniz yaban hayatı fotoğrafçılığında da yararlı olabilir. Birçok yaban hayatı fotoğraf fırsatı düşük ışıklı ortamlarda gerçekleştiğinden size daha fazla ışık sağlayacağı için de yararlıdır. Sığ alan derinliği birçok kez sporcuyu arka plandan ayırmak ve dikkatleri ona yöneltmek için spor fotoğrafçılığında da etkilidir. Bu, size eylemi dondurmak için ihtiyacınız olan yeterince hızlı bir perde hızı fırsatı sağlayacaktır.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Geniş alan derinliği kullanımı

Manzara fotoğrafçılığında sahnenizin çoğunu net olarak çekmek önemlidir. Geniş açılı bir lens ve kısık bir diyafram değeri kullanarak sahnenizi odakta tutmak için alan derinliğinizi en üst düzeye çıkarabilirsiniz.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Fotoğrafta alan derinliğinin belirlenmesi

Kamera ve lensleriniz için alan derinliği hesabını yapabileceğiniz birçok çevrimiçi site mevcuttur. Ayrıca akıllı telefon kullanıcıları için sahada olduğunuz sırada kullanılabilecek birçok uygulama bulunmaktadır. Çoğu kamerada vizörden bakarken önizleme yapabileceğiniz “Alan derinliği önizleme” düğmesi bulunur (Bu en kolay ama en az kullanılan yöntemdir). Bu düğmeye bastığınızda sahneninizin vizörden daha koyu görünmesine neden olabilir; endişelenmeyin. Pozlama ayarlarınız doğru olduğu sürece çekeceğiniz fotoğraf doğru şekilde oluşacaktır.

Alan derinliği sahnedeki her şeyin odaklanmasını sağlamak için ayarlanabilir mi?

Evet, hiperfokal odak uzaklığını kullanarak bunu sağlayabilirsiniz. Hiperfokal mesafeye odaklandığınızda alan derinliğiniz netlediğiniz alan ile aranızda kalan mesafenini yarısından sonsuzluğa kadar uzanır. Hiperfokal mesafenizi bulmak için bir DOF uygulaması kullanmanızı tavsiye ederim. Eğer böyle bir imkanınız yoksa en iyi kural sahneyi üç parçaya bölmek ve size en yakın olan 3’te 1’lik alana odaklamaktır. Geniş açılı bir objektifle yaklaşık f/11 veya daha kısık bir diyafram kullanmak alan derinliğini en üst düzeye çıkaracaktır.

Makro fotoğrafçılığında alan derinliği

Çoğu makro fotoğrafı düşük ışıkta ve daha uzun bir odak uzunluğuyla üretildiğinden alan derinliği genellikle çok sığdır. Objektifinizi ışığın sağlayacağı en kısık diyaframa ayarlayın. Nesnenizi düzgün bir şekilde açığa çıkarmak ve alan derinliğinizi en üst düzeye çıkarmanıza yardımcı olmak için ISO’unuzu artırmanız da gerekebilir. Yine de birçok makro görüntüde alan derinliği çok kısa olur. Bir üçayak (tripod) kullanmak gereklidir çünkü kameranın en ufak bir hareketi bile makronuzu alan derinliğinin dışına taşır.

Fotoğrafta Alan Derinliği, diyafram alan derinliğine nasıl etki eder.

Bokeh nedir?

Bokeh, Japonca bir sözcüktür ve bulanıklaştırma anlamına gelir. Bu efekt görüntünüzdeki alan derinliğinin ötesinde odak dışında kalan alanlar tarafından üretilir. Bokeh yaygın olarak mercek açıklığının şekli nedeniyle hoşa giden daire biçimlerini ifade eder. Genellikle geniş diyafram açıklığa sahip f/2.8 gibi ayarlarda çekim yapılırken arka plan yeterince uzaksa bokeh daha küçük açıklıklar ile oluşturulabilir ve hoş bir görüntü elde edilir.

Özet;

Alan derinliğini artırmak için;

– Diyaframınızı kısın (daha büyük f/nosu)
– Konudan uzaklaşın
– Odak uzaklığını kısaltın

Alan derinliğini azaltmak için;

– Diyaframınızı açın (daha küçük f/nosu)
– Konuya yakınlaşın
– Odak uzaklığınızı arttırın.

Işığınız bol olsun.

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Sebahattin Demir
Mühendis ama Tıp meraklısı. Profesyonel yönetici. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine ve saygıya önem verir. Bildiklerini paylaşmaktan mutluluk duyar. "Bilmiyorum" demekten çekinmez. Türkçe yazım kurallarına uymayanlarla arası iyi değildir.
avatar
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
Orhan ali
Ziyaretçi
Orhan ali

Hocam merhaba
Alan derinliği hakkında ne kadar çok şey bilmediğimi anladım bu yazıdan. “Kabul edilebilir” alan derinliği terimini bilmiyordum. Sayenizde alan derinliğini düşünmeden fotoğraf çektiğimi ve manzaralarımın neden tam istediğim gibi net olmadığını fark ettim.
Tebrikler ve teşekkürler.

ufuk
Ziyaretçi
ufuk

Sebahattin hocam
Sizi nikontürk forumundan tanıyorum. Tek kelimeyle harika işler çıkartıyorsunuz hem forumda hemde blogunuzda. Bilmediklerimi sizin yazılarınızdan okumak hem çok öğretici aynı zamanda eğlendirici hiç sıkılmıyor insan.
Selamlar saygılar

Öner BÜYÜKYILDIZ
Ziyaretçi
Öner BÜYÜKYILDIZ

Daha önce okuduğum, sonra dönüp dönüp tekrar okuduğum, ve her okuduğumda kafamda taşların yerine oturduğu, keyif aldığım yazılarınızdan biri.
Tıpkı diğerleri gibi.
Teşekkürler Sebahattin bey.

Oğuzhan
Ziyaretçi
Oğuzhan

Merhaba
Google da aramalar yaparken bir forum sitesinde tesadüfen buldum sizi. Bu yazınızı ve blogunuzdaki diğer yazılarınızı okuyunca çok şanslı olduğumu hissettim. Yazı için teşekkürler. Çok iyi basitleştirmişsiniz konuyu, çok iyi anlaşılıyor. Bu konuyu ne zamandır tam olarak özümseyememiştim.
Bir sorum var
Enstantaneyi değiştirerek aynı denemeyi yaptınız mı? Şu sıralar bir arkadaşımın şirketinin ofis içi fotoğraflarını çekiyorum. Farklı çekim hızlarının alan derinliğini etkilediğini hissettim. Belki daha fazla deneme yapmalıyım.
Tekrar teşekkürler.

ÖZEL MAKALE

Fotoğraf ve Propaganda

Rembrandt - The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp
Günümüz dünyasında görsellik, iletilerin yayılmasındaki en önemli unsurlardan biri olarak, ortak dil oluşturmaya zemin hazırlamaktadır. Görselliğin bu derece ön planda oluşu hiç kuşkusuz etki alanının geniş olması, dikkate değer bulunuluşu, bellekte uzun süre kalması, gerçek oluşu gibi konuları da beraberinde getirmektedir. Fotoğrafın ilk çıktığı yıllarda “gerçeklik” ve “inandırıcılık” gücünden hiç şüphe edilmemekteydi. Dolayısıyla kuşkusuz bir inançlar silsilesi, adeta sosyal bir belgeydi.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Resim çekmek mi, Fotoğraf yapmak mı?

Resim Çekmek mi, Fotoğraf Yapmak mı?

Sıkça yaptığımız gibi yine bir hafta sonu eşimle birlikte Kuşadası'ndayız ve sahilinde nefes kesici bir manzaraya bakıyorum. Her zaman yanımda olan kameramı çıkarıp bu harika görüntünün fotoğrafını çekiyorum:

POPÜLER İÇERİKLER

Arthenos | Diyafram nedir, fotoğrafta diyafram ayarları nasıl yapılır, alan derinliği nedir, ISO nedir, perde hızı nedir, doğru pozlama nedir

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Diyafram nedir?Objektiflerin önüne monte edilmiş, fotoğrafını çekeceğiniz objeden yansıyan ışınların, aynanın veya algılayıcının üzerine ne yoğunlukta düşeceğini belirleyen...
Rembrandt - The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp

Fotoğraf ve Propaganda

Pozlama Ölçüm Modları

Pozlama Ölçüm Modları

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

ISO Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler?

Buna benzer birçok yazı
E-Posta Kutunuza
gelsin ister misiniz?

Bültenimize abone olun, yeni içerikler ilk size gelsin.

Teşekkürler. Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyin.