Ana Sayfa FOTOĞRAFÇILIK Fotoğrafın Temelleri Perde Hızı, Deklanşör, Enstantane Kavramı

Perde Hızı, Deklanşör, Enstantane Kavramı

-

Daha önce Dijital fotoğrafçılıkta Pozlama kavramı ve pozlama üçgeni konusunu tanıtmış ve o yazıda pozlamayı belirleyen üç ana etmen olarak; Diyafram, ISO ve Perde Hızı kavramlarından söz etmiştik. Bu yazımızda ise “Perde Hızı nedir?” konusunu irdeleyip, fotoğrafçılığa yeni başlayanlar için enstantane kavramından söz edeceğiz. Perde hızı, deklanşör, enstantane ve obtüratör hızı olarak da dijital fotoğrafçılık jargonu arasında yerini almıştır. Biz her biri aynı şeyi anlatan bu tanımlamalardan “Perde Hızı” terimini kullanacağız.

Perde hızı, deklanşör, enstantane nedir?

En temel tanımıyla “Perde hızı” deklanşörün açık kaldığı süre olarak açıklanabilir. Daha önce Dijital fotoğraf makinesi çalışma prensibi yazımızda bahsettiğimiz gibi makine gövdesi içinde bulunan açılır-kapanır perdenin açık kaldığı süredir.

Deklanşör düğmesine tam basınca ardı ardına bir dizi işlem gerçekleşir. Yukarıda görünen animasyon bu işlemleri anlatmaktadır.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı
DSLR Perde mekanizmasının çalışması

Bu mekanizmanın çalışması sırasıyla şöyle gerçekleşmektedir:

Deklanşöre tam basıldığında;

  1. Ayna (mavi renkte görünen) kalkar
  2. Perde açılır, bu sayede arkada bulunan algılayıcıya, yani sensöre (yeşil olan) ışık ulaşmaya başlar
  3. Perde, belirlediğiniz perde hızı süresinde açık kalır
  4. Süre bitiminde perde kapanır, algılayıcıya ışığın girmesi son bulur
  5. Ardından ayna kapanır.

Perdenin açık kaldığı süre boyunca geçen zamana “Pozlama süresi” denir.

Perde hızı saniye cinsinden ölçülür.

Çoğu durumda saniyenin kesirleri (1/Sayı) şeklinde ifade edilir.
Payda yani “Sayı” ne kadar büyük olursa hız da o kadar yüksek olur.
Örneğin; 1/1000 perde hızı 1/30’dan çok daha hızlıdır.

Çok özel bir alanda fotoğraf çekmeyecekseniz çoğu durumda 1/60sn veya daha hızlı perde hızlarını kullanacaksınız. Bunun nedeni, bundan daha yavaş olan bir perde hızında elinizin titremesinden dolayı kamera sarsıntısı olacağından kullanılmasının çok zor olmasıdır. Perde açık kaldığı süre boyunca makinenizin algılayıcısı tüm hareketleri birbirinin üstüne gelecek şekilde kaydeder. Bu zaman içinde kamera titremelerini de kaydedeceğinden, fotoğraflarınızda aşağıdaki gibi bulanıklık oluşma olasılığı çok yüksektir.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı

Yavaş Perde hızı ve Üçayak (tripod) kullanımı

Yavaş bir perde hızı (1/60’dan daha yavaş bir hız, örneğin; 1/30, 1/15, 1 saniye gibi) kullanıyorsanız, bir üçayak (tripod) kullanmanız gerekecektir.

Her bir artış ya da azalış durak (stop) olarak tanımlanır

Fotoğraf makinelerimizde perde hızlarının her bir artış ya da azalışı durak (stop) şeklinde tanımlanır. Ve her bir durak arası diğerinin yaklaşık iki katı ile gösterilir.

Genellikle;
1/1000, 1/500, 1/250, 1/125, 1/60, 1/30, 1/15, 1/8, 1/4, 1/2, 1, 2 vb perde hızı seçenekleri ile karşılaşırsınız.

Her bir durak değerinin diyafram ayarlarında da izin verilen ışık miktarının iki katı olduğunu bir kez daha hatırlayalım. Bunun sonucu olarak perde hızını bir durak arttırıp, diyaframı bir durak azaltmak, aynı pozlama değerini verir.

Bazı fotoğraf makineleri saniye cinsinden (kesir olmayan ama saniye mertebesinde – örneğin; 1 saniye, 10 saniye, 30 saniye gibi) ölçülen çok yavaş perde hızları seçeneklerine sahiptirler. Bu değerler çok düşük ışıklı ortamlarda ya da özel efektler kullanırken ve/veya hareketin devamlılığını yakalamaya çalıştığınız zamanlarda kullanılır.

“Bulb” (B) modu

Bazı kameralar ‘B’ (veya ‘Bulb’) modunda çekim yapma seçeneği de sunarlar. Kameranızı bu moda aldığınızda deklanşöre basılı tuttuğunuz sürece perde açık kalır ve fotoğraf çekimi devam eder, deklanşörden elinizi çektiğinizde perde kapanır, pozlama biter. Bir başka deyişle, Bulb moduna pozlamanızın ne kadar süreceğine siz karar verirsiniz.

Bulb modunda çekim yaparken mutlaka üçayak (tripod) ve bir uzaktan kumandalı kablolu/kablosuz deklanşör tetikleyici kullanmanız gerekir.
Çünkü, her ne kadar makineniz bir üçayak üzerinde sabit olsa da, eliniz deklanşör düğmesine basılı durduğu süre boyunca mutlaka bir titreşim olacaktır.
En kesin yol tetikleyici kullanmaktır.
 

Çekeceğiniz sahnede hangi perde hızını kullanacağınızı düşünürken sahnenizdeki herhangi bir şey hareket edip etmediğini ve o hareketi nasıl yakalamak istediğinizi kendinize her zaman sorun. Sahnenizde hareket varsa, ya hareketi dondurma (örnek; ribaund için potaya sıçramış bir oyuncuyu havada asılıyken net olarak yakalama) ya da kasıtlı olarak hareketli nesneyi bulanık bırakma (sahnenin bir ucundan diğer tarafına dans ederek giden balerini, arkasında bıraktığı izleriyle yakalama) gibi değişik birçok seçene sahipsiniz.

Hareketi dondurmak

Bir sahnedeki hareketi dondurmak için daha hızlı bir perde hızı seçmeniz gerekecektir. Seçmeniz gereken perde hızı fotoğraflayacağınız nesnelerin gerçek hızlarına bağlı olarak değişir.

Aşağıdaki ip atlayan çocuk fotoğrafında perde hızı 1/1250sn idi; havadayken ve saçları uçuşmasına rağmen, havada donmuş gibi görünüyor.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı

Hareket hissini vermek

Bir sahnedeki hareket hissini vermek için daha düşük bir perde hızı seçmeniz gerekecektir.

Aşağıdaki tarihi yapı içerisindeki ziyaretçilerin hareketli olduklarını (yerlerinde kıpırdamadan durmadıklarını) anlatan fotoğrafta perde hızı 10sn idi.

Perde hızı, deklanşör, enstantane, obtüratör kavramı

Hareket her zaman kötü değildir.

Geçenlerde bir dijital fotoğraf makinesi kullanıcısı dostumla konuştuğumuzda bana her zaman hızlı perde hızları kullandığını ve insanların neden görüntülerinde hareket hissi isteyeceğini anlayamadığını söylemişti.

Hareketin iyi olduğu zamanlar vardır. Örneğin, bir şelale veya deniz manzarası fotoğrafını çekerken suyun ne kadar hızlı aktığını göstermek istediğinizde ya da bir yarış otomobili fotoğrafı çekerken bir hız hissi vermek istediğinizde veya bir yıldızın gökyüzündeki hareketini göstermek istediğinizde bunların hepsinde daha uzun bir perde hızı seçmeniz gerekecektir. Tüm bu durumlarda bir üçayak (tripod) kullanmanız gerekecektir.

Odak Uzaklığı ve Deklanşör Hızı

Perde hızını seçerken göz önüne alınması gereken bir diğer husus, kullandığınız objektifin odak uzaklığıdır. Uzun odak uzaklığı kullandığınızda kameranızdaki titreşimler daha belirgin hale gelir, bu nedenle daha hızlı bir perde hızı seçmeniz gerekir (objektifinizde veya fotoğraf makinenizde titreşim engelleme (VR) – görüntü sabitleme (IS) özelliği yoksa).

Net fotoğraflar istiyorsanız ve elde çekim yapacaksanız en düşük perde hızı olarak genellikle kullandığınız objektifin odak uzaklığına denk bir perde hızı kullanmanız önerilir. Örneğin, 50 mm’lik bir objektifiniz varsa 1/60sn büyük olasılıkla yeterli olacaktır. Ama 200 mm’lik bir objektifiniz varsa muhtemelen en az 1/250sn civarında perde hızına ihtiyacınız olacaktır.

Perde Hızı tek başına düşünülmemelidir

Perde Hızını tek başına Pozlama Üçgeni‘nin diğer iki öğesinden Diyafram ve ISO‘dan ayrı olarak düşünmemek gerektiğini unutmayın. Perde hızını değiştirirken doğru pozlama ayarı için diğer öğelerin birini veya her ikisini değiştirmeniz gerekecektir.

Örneğin, perde hızınızı bir durak hızlandırırsanız (1/125’ten 1/250’ye çıkarırsanız) fotoğraf makinenize yarısı kadar ışık girmesine izin verirsiniz. Bunu telafi etmek için;

  • Muhtemelen diyaframı bir durak açmanız gerekecektir (örneğin f16’dan f11’e).
  • Diğer bir seçenek, daha yüksek bir ISO değeri seçmek olacaktır (örneğin, ISO 100’den ISO 200’e çıkmak isteyebilirsiniz).

Işığınız bol olsun.

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Sebahattin Demir
Mühendis ama Tıp meraklısı. Profesyonel yönetici. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine ve saygıya önem verir. Bildiklerini paylaşmaktan mutluluk duyar. "Bilmiyorum" demekten çekinmez. Türkçe yazım kurallarına uymayanlarla arası iyi değildir.

Yorum Politikamız: Arthenos.com ekibi olarak tüm okuyucularımızı tartışmalara aktif olarak katılmaya teşvik etsek de, Davranış Kurallarımıza uymayan veya yayınlanan materyalin editoryal standartlarını karşılamayan herhangi bir içeriği Silme / Değiştirme hakkını saklı tutarız.

Abone ol
Bana bildir
guest
Makale Değerlendirme
Makaleyi 5 yıldız üzerinden değerlendirin
Yorum formu, web sitesinde yer alan yorumları takip etmemize izin vermek için Adınızı, e-Postanızı ve içeriğinizi kaydeder. Yorum göndermek için lütfen web sitemizdeki Koşulları ve Gizlilik Politikamızı okuyun ve kabul edin.
2 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler
Satır İçi Geribildirimler
Bütün yorumları göster
Suna

Fotoğraf yolculuğuma yeni başladım!
Yaşım 36, umarım geç değildir.

Canon eos 600d satın aldım. Makinemi aldıktan sonra olabildiğince fazla bilgi edinmeye çalıştım. Benim için her şey çok karmaşık görünüyordu.

Ardından google’da araştırma yaparken bu makalenize denk geldim… İyi ki linki tıklamışım. Çok bilgilendirici, aynı zamanda basit ve anlaşılır, bu kadar karmaşık (bana göre) bir konuyu bu kadar basit anlatmak büyük başarı.

Çok teşekkürler,
Makalelerinizin geri kalanını okumak için sabırsızlanıyorum!
Ve buradan sizi sıkça rahatsız edeceğim gibi görünüyor 🙂

Manşet

Roger Fenton's waggon

Belgesel Fotoğrafçılık

Belgesel fotoğraf önemli ve tarihi olayların belgelenmesi yanı sıra, gündelik yaşamı etkileyen durum, olay, sorun ya da krizleri belgeleyen; çalışırken mümkün olduğunca gerçeği temsil eden; belgesele konu olan bireylerin güvenini kazanarak; aktarımlarını mümkün olduğunca olduğu gibi kaydeden, yapılan proje için zaman, fedakarlık, sabır, emek vererek, tutkuyla sarılmayı gerektiren; bir proje ekseninde yapılan, çalışmada etik kurallara ve kişi mahremiyetine uyan; çalışma çıktıları ile konu olan bireylere karşı sorumluluk hisseden; sosyal değişim hedefleyen ve konu olan bireylere yardımcı olmaya çalışan bir fotoğraf üslubudur.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Yeniden Kadrajlama Tekniği ile Fotoğraflarınızı Geliştirin

Yeniden Kadrajlama Tekniği

Yeniden kadrajlama, ana odak noktasını kullanarak konuya odaklanmak ve elinizi deklanşörden çekmeden konuyu kadrajınızdaki başka bir yere yeniden konumlandırarak ideal kadrajı oluşturup fotoğrafı çekmektir.

POPÜLER İÇERİKLER

Roger Fenton's waggon

Belgesel Fotoğrafçılık

Belgesel fotoğraf önemli ve tarihi olayların belgelenmesi yanı sıra, gündelik yaşamı etkileyen durum, olay, sorun ya da krizleri belgeleyen; çalışırken mümkün olduğunca gerçeği temsil eden; belgesele konu olan bireylerin güvenini kazanarak; aktarımlarını mümkün olduğunca olduğu gibi kaydeden, yapılan proje için zaman, fedakarlık, sabır, emek vererek, tutkuyla sarılmayı gerektiren; bir proje ekseninde yapılan, çalışmada etik kurallara ve kişi mahremiyetine uyan; çalışma çıktıları ile konu olan bireylere karşı sorumluluk hisseden; sosyal değişim hedefleyen ve konu olan bireylere yardımcı olmaya çalışan bir fotoğraf üslubudur.
2
0
Düşünceleriniz bizim için önemli. Belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapın.x
()
x