17 Ağustos 2019 - Cumartesi
Ana Sayfa BLOG The Decisive Moment (Karar Anı)

The Decisive Moment (Karar Anı)

-

Fotoğraf, icat edilmesinden günümüze kadar geçen süreçte teknik ve teknolojik açıdan birçok değişime ve gelişime uğramıştır. İlk dönemlerde fotoğrafçılar çok ağır fotoğraf makineleri ile fotoğraf üretmeye çalışıyorlardı. Çoğunlukla da uzun süreli çekimlerden dolayı durağan nesnelerin fotoğrafları çekiliyordu. Manzara, şehir ya da fotoğrafçılar tarafından kurulmuş olan natürmortlar konu olarak ele alınıyordu.

Fotoğrafın ilk yıllarında dahi tüm olumsuz durumlara rağmen bir şekilde şehirler ve sokakları üzerine fotoğraf çalışmaları yapılmıştır. Fotoğraf tarihine ilk insanlı fotoğraf olarak geçen ve 1838 yılında Louis Daguerre tarafından Fransa Paris’te çekilen fotoğraf aynı zamanda bir sokak fotoğrafı olarak karşımıza çıkmaktadır.

İlk insanlı fotoğraf, 1838 Louis Daguerre
İlk insanlı fotoğraf, 1838 Louis Daguerre

1838 Louis Daguerre

Zamanla gelişen teknoloji ile ilk yüzyılın hantal fotoğraf makineleri küçülmüş ve fotoğrafçılar tarafından daha rahat taşınabilir ve çok daha iyi fotoğraf çekebilir duruma gelmiştir. Bu gelişmeler ile artık fotoğrafçılar sokakta kendini daha fazla hissettirerek hayatı belgelemeye başlamışlardır. Bunun en önemli adımılarını Kodak’ın 35 mm filmi ile Leica’nın Rangefinder kameraları atmıştır. Bu aşamadan sonra artık makineler insanoğlunun bir parçası olarak günlük hayat içerisinde yerini hızla almaya başladı. 19.yy sonu ve 20.yy başlarında Eugene Atget, Henri Cartier-Bresson ve Jacques-Henri Lartigue sokak fotoğrafçılığının öncüleri olarak Fransa sokaklarının fotoğraflarını çekmişlerdir. Özellikle de Eugene Atget’in çekmiş olduğu Paris’in insansız fotoğrafları sokak fotoğrafçılığının ilk örneklerinden sayılır.  

Bu üçlüden sokak fotoğrafçılığına yeni bir ses, soluk ve aynı zamanda yeni bir yorum getiren Henry Cartier-Bresson’dur. Cartier Bresson sadece sokakları belgelemekle kalmamış aynı zamanda çok iyi bir kompozitör olmasından dolayı sokağın anlatımsal dilini de eserlerine estetik bir şekilde aktarmıştır. Almış olduğu resim eğitimini fotoğraf sanatı ile buluşturarak ortaya anlatım dili yüksek estetik fotoğrafların çıkmasını sağlamıştır. Doğru fotoğraflar ortaya koymanın başında kompozisyon ve doğru zamanlamanın geldiğini Henri Cartier Bresson şu sözüyle açıklamaktadır:

Fotoğraf çekmek, insanın aklını, gözünü ve yüreğini aynı hizaya getirmesidir. Bu bir yaşam tarzıdır.

Bu düşüncesi doğrultusunda fotoğraf sanatına “The Decisive Moment (Karar Anı)”  kavramını getirmiştir. Henri Cartier-Bresson’un ustalığındaki sır, sadece gerçekliği olduğu gibi aktarmakla kalmayıp çok iyi bir seçici olması ve aynı zamanda izleyicinin bir sonuç çıkartabileceği görsel öğelerin en seçkin bir biçimde düzenlendiği “an”ı yakalamaktaki ustalığıdır, Bresson her şeyi en ince ayrıntısına kadar düşünmektedir.

Fotoğrafta kompozisyon oluşturma esnasında birçok yöntem kullanılır ve bunların bazısı etkin bazısı edilgindir. Fotoğrafçı kompozisyonu oluşturan öğeleri düzenlerken etkindir. Bu düzenleme sonrası kritik an beklendiğinde ise edilgin bir tutum sergiler. Fotoğrafçının kritik an denilen o zaman parçasının ne zaman meydana geldiği hakkında öngörüsü olmalı ve fotoğrafçı gerçekleşen olay örgüsünün bir adım önünde hazır şekilde olmalıdır. Kritik an kavramında,  fotoğrafçının neyi nasıl anlatmak istediği ile kendi gizil gücü arasında doğru orantı söz konusudur. Fotoğraf tasarımı esnasında ise, fotoğrafçı konuya odaklanınca çerçeve zihninde oluşmaya başlar. İzleyici ile buluşması planlanan bu fotoğrafik görüntünün oluşumu esnasında öncelikle doğru kadraj, doğru açı ve doğru ışık koşulları ile zihinde canlandırılarak doğru zamanda deklanşöre basılması gereklidir. Zihinde canlanan bu görüntünün tamamen nasıl görünmesi gerektiği izleyici ile nasıl buluşması gerektiği üzerinedir. Burada artık fotoğrafçı özgünlüğünü ortaya koyarak anlatmak istediğini izleyiciye en uygun açı, teknik ve doğru an ile sunmaktadır. Her fotoğrafın bir can alıcı anı vardır. Önemli olan anlatıda konunun çok iyi bir şekilde irdelenerek doğru bir zamanlama ile ortaya konmasıdır. Fotoğrafta anlatının güçlü olması için kritik anın yakalanması büyük önem arz eder. Her konunun bir zirve noktası vardır. Özellikle hareketli konularda olayın zirve yaptığı anda fotoğraflanması, fotoğrafın anlattığı olay örgüsünü daha da anlamlı hale getirir.

H.Cartier Bresson’a göre; çekilen fotoğrafın görüntüdeki kompozisyona ve duygulara yönelik tüm unsurların güçlü bir şekilde birbiriyle örtüştüğü “tek an” vardır. Bu ana da “karar anı” adını vermektedir. Bir fotoğrafçının da bu anı öngörebilmesi ve yakalayabilmesi gereklidir. Bresson’ın fotoğrafik işlerinin görkemli olmasının arkasında iyi bir gözlemci olması ve bu karar anını etkili şekilde kullanılması yer almaktadır. H.Cartier Bresson fotoğraflarında bu karar anı en dikkat çeken özelliği ile karşımıza çıkmaktadır. Bresson’un karar anı ile ilgili ortaya koyduğu fotoğraflarından biri yoldan geçen bir bisikletlinin fotoğraflandığı karedir. Basamaklar ve korkulukların önünden geçen bisikletli öyle bir zamanlama ile çekilmiş ki hızla giden bisiklet merdivenlerin korkulukları ile üst üste çakışmasından kurtarılmış sade ve temiz bir fotoğraf ortaya çıkması sağlanmıştır. Fotoğrafın kompozisyonuna dikkat edildiğinde grafiksel öğelerin üst düzeyde olduğu fotoğrafın sağdan sola doğru izleyici gözünü yönlendirdiği ve konunun sol üst altın oranda yer aldığı görülmektedir.

Henry Cartier Bresson
Henry Cartier Bresson

Fotoğrafta karar anı ya da başka bir değişle kritik an olayın doruk yaptığı andır, zirvedir. Bu anları fotoğrafçı önceden ön görebilmeli ve kestirebilmelidir. Fotoğraf çekerken ana konunun, başka bir deyişle hikâyemizin başkahramanının yapmış olduğu eylemin en zirve noktasına geldiği zaman kompozisyon kurallarını göz önünde bulundurarak deklanşöre bastığımızda ortaya çıkan ürünün anlatımsal açıdan izleyici üzerinde etkisi çok büyük olacaktır. Tek bir fotoğraf karesinde anlatmak istediğimizi izleyiciye sunabilmek için sahnemizin kompozisyonunu doğru ve estetik açıdan bir araya gelecek şekilde organize etmeli sonrasında ise sabırla bekleyerek konumuzun zirve noktasına geldiğinde deklanşöre basarak fotoğrafımızı sıradanlıktan çıkarıp anlatım dilimizi kuvvetlendirmeliyiz.

Düşünme, fotoğrafı çekmeden önce ve çektikten sonra yer alması gereken bir süreçtir. Fotoğraf çekerken asla düşünülmemelidir. Başarı, kişinin genel kültür düzeyine, değer yargılarına, zihninin berraklığına ve canlılığına bağlıdır. En çok korkulması gereken tehlike, yapay, yaşama aykırı olan şeylerdir.

Henry Cartier Bresson

Yeni içeriklerden haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

avatar
  Abone ol  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
Sebahattin Demir
Yönetici

Sevgili Kıvanç,

Çok anlamlı bir yazıyla aramıza hoşgeldin.
Arthenos ailesine katılmandan mutluluk duyuyoruz.
Sanat tarafı kuvvetli yazılarını ve çalışmalarını paylaşmanı sabırsızlıkla bekliyoruz.

Selamlar, sevgiler.

Hüseyin M
Ziyaretçi
Hüseyin M

Kıvanç bey yazınız için teşekkür ederim. Ben hep o anı yakalacağım zamanı bekliyorum. Galiba bol bol resim çekmek gerekiyor. Sizin resimleriniz de çok güzel ellerinize sağlık. Hoş geldiniz

Neslihan
Ziyaretçi
Neslihan

Günaydııın
Hani çocuğun çok fazla oyuncağı olur da hangisiyle oynayacağını şaşırır, sonunda hiç birinle oynamaz mutsuz hisseder ya. İşte biz de şimdi öyleyiz. Elimizdeki makineler bir tek biz evde otururken dışarı çıkıp bizim yerimize fotoğraf çekmiyor. Onu da yapsalar tam olacak işimiz 🙁

Kıvanç bey hoşgeldiniz, iyi ki geldiniz!
O yokluklarda insanlar nasıl fotoğraflar çekiyormuş bir defa daha öğrendik sayenizde. Sebahattin beyin defalarca yazdığı gibi “fotoğrafı önce göz sonra lens sonra makine çeker” gerçeğini bize göstermiş oldunuz. Emeklerinize sağlık.
Sevgiler selamlar.

Ercument
Ziyaretçi
Ercument

elinize saglik guzel konu ve yazi olmus…

Eyüp Z. B.
Ziyaretçi
Eyüp Z. B.

Kıvanç bey elinize sağlık fotolarınıza bayıldım..Karar anını iyi yakalamışsınız 🙂 … tebrikler

Elif Hatice
Ziyaretçi
Elif Hatice

arthenos topluluğu büyüyor bu da bizim için iyi haber oluyor. çeşitlilik iyidir.
Teşekürler arthenos

Fulden ELVERİR
Ziyaretçi

Kıvanç Bey Merhabalar,

Aramıza katılmanızdan çok memnun oldum. Elinize sağlık yazınız gerçekten faydalı bir anlatım olmuş. Sizin çekmiş olduğunuz fotoğraflar da gerçekten ayrı bir anlamlı. Teşekkür ederiz.

Öner BÜYÜKYILDIZ
Ziyaretçi
Öner BÜYÜKYILDIZ

Hoş geldiniz Kıvanç Bey. Sizin gibi değerli bir ismin daha Arthenos ailesine katılmasından mutluluk duydum.
Bu vesile ile başta Sebahattin bey olmak üzere, emeği geçen herkese teşekkür ederim.
İyiki varsınız.
Selam ve saygılarımla.

Okyar Atilla
Editör / Yazar

Sevgili Kıvanç,
Seni aramızda görmek çok güzel. Sokak fotoğrafçılığının vazgeçilmesi olan ve bizim de bugüne kadar ele almadığımız güzel bir konuyu dile getirdin. Bana göre yazının ana fikrini kendi düşüncelerinle çok güzel ifade etmişsin. Bu cümlene bayıldım;”Tek bir fotoğraf karesinde anlatmak istediğimizi izleyiciye sunabilmek için sahnemizin kompozisyonunu doğru ve estetik açıdan bir araya gelecek şekilde organize etmeli sonrasında ise sabırla bekleyerek konumuzun zirve noktasına geldiğinde deklanşöre basarak fotoğrafımızı sıradanlıktan çıkarıp anlatım dilimizi kuvvetlendirmeliyiz”. Değindiğin diğer önemli bir kavram da -biraz değiştirerek ifade edeceğim- “önceden görmek”… Yani ne olacağını, hareketin nereye gideceğini ve “karar anı” nın ne olacağını önceden zihinde canlandırmak ve yaşamak. Bir anlamda fotoğrafçı “gördüğü anı” değil “göreceği anı” çekmek üzere hazır olmalıdır. Ve tabii ki zaten deklanşöre bastığında aynalı gövdelerde ayna kalktığı için, aynasız gövdelerde ekran karardığı için hiç bir zaman gördüğümüz anı çekemeyiz ki.

Merak ettiğim şey ise, eğer Bresson hala yaşasaydı ve eline saniyede 20 kare çekebilen (bazılarında daha da fazla) bir makina alsaydı “karar anı” tanımını genişletir miydi? Hadi onun adına ben bu kavramı günceleyeyim; Bresson “karar anı” nda deklanşöre basmayı tanımlıyor. Ben de seri çekilmiş kareler içinde “karar anı seçimi” kavramını Bresson’un tanımına eklemek istiyorum. Eğer fotoğrafçı üzerinde çalıştığı konuyu, “fotoğraf” yapacak (hep fotoğraf diyoruz. Ancak elde ettiğimiz görüntüdür. Bunların fotoğraf olabilmesi için bir çok özelliğe sahip olması gerekiyor. En temel olanı sen yazında anlatıyorsun) karar anının ne olacağını bilecek yetkinliğe sahip değilse ne doğru anda deklanşöre basabilir ne de seri fotoğrafları içinden izleyiciye “işte bu karar anı” dedirtecek fotoğrafı seçebilir. Bu tarz, fotoğraf olmasına ramak kalmış görüntülere takip ettiğim bir çok web sitesinde rastlıyorum. Ve keşke diyorum. keşke…

Bu yazdıklarımın görsel kanıtını yazının sonunda verdiğin fotoğrafların 1, 3, 4, 6 ve 7 de “karar anı” böyle olur dercesine sunuyorsun.

Eline, emeğine sağlık.
Sevgi ve saygılarımla…

Soner Recai Öner
Ziyaretçi
Soner Recai Öner

Yeni, hızlı, marifetli makinalar; fotoğraf sanatının duygu – düşünce – sanatsal bakış kısmının istismar edilmesine yol açtı kanaatimce.
Getirdikleri nelerdi?
Her halde imkansız addedilen koşullarda fotoğraflamayı mümkün kıldılar.

Okyar Atilla
Editör / Yazar

Soner Bey merhaba, yorumunuza ekleme yapmama izin verir misiniz? vermeseniz de yapacağım da 🙂 Hani kibar görüneyim derdindeyim.

Teknolojinin gelişmesi ve kolay erişimi teknik açıdan fotoğrafları eşitledi. Benim fotoğrafa başladığım zamanda fotoğraf makinası olanlar parmakla gösteriliyordu. Hele SLR makina -özellikle benim için- erişilmez bir şeydi. Objektşf kısmı da aynı durumdaydı. Ben 50 mm Pentax’ına 2x tele konvertör aldğımda kasım kasım kasılmıştım artık teleobjektifim var diye. Şimdi ise 100 mm kolayca erişilebilecek bir objektif. Bunlara sahip olsanız bile yetmiyordu. Filmi banyo edeceksin. Sonra karta basacaksın. Öyle 9*15 cm de de değil. Yine 18 cm * 24 cm baskı yaptım mı “çok büyük bastım” diye kasılırdım. şimdi en küçük baskı 20 cm *35 cm den başlıyor.

Dolayısıyla iş geldi elime makina alan insanların farklılık yaratmasına dayandı. Aynı nesneye bakıp da o nesneyi görüntü olmaktan kurtarıp “fotoğraf” yapacak görüş farklılığı fotoğrafçı ile görüntü kaydedicileri ayırmaya başladı. Fotoğrafçıların yaratıcı olması gerekti. Mesela, bir Kemeraltı çarşısı turunda Kıvanç da dahil olmak üzere Havra sokağında aynı balıkçının fotoğrafını 0n kişi birlikte çektik. Ve sadece Kıvanç buradaki karesi ile yarışmada ödül aldı. İşte olay budur.

Hepimizin elinde teknik yeterliliği kabul edilebilir makinalar var. Yaratcı olmak lazım azizim. Farklı olan fark atıyor. Ancak son söz olarak kendi deyimim olan “Herkes görebildiği kadar fotoğrafçıdır” diyerek “çekememişsin, olmamış” demeyi de doğru bulmayan birisi olarak noktayı koyuyorum.

Uzun oldu galiba… 🙂

Sevgi ve saygılarımla

Hüseyin Ç.
Ziyaretçi
Hüseyin Ç.

Büyük zorluklar büyük ustalar yetiştiriyor. Dikkat buyurun tüm dahiler içinde bulundukları zor koşullarda öne çıkmışlar. Bresson da onlardan biri. Doğduğu günden buyana 110 sene geçmiş hala onun fotoğrafları konuşuluyor akademilerde örnek gösteriliyor tezler yazılıyor.

Kıvanç beyefendi de bu gerçeği kendi diliyle kendi örnek resimleriyle sade ve anlaşılır şekilde çok iyi anlatmış. Tebrik eder muvaffakiyetler dilerim.

Önder Köktürk
Ziyaretçi

Kıvanç eline sağlık

Bu makaleyi paylaş

Kıvanç Şen
1983 yılında Edirne’de doğdu ve İlk ve Ortaöğretimini Edirne’de tamamladıktan sonra Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Resim-iş Eğitimi Öğretmenliği Bölümü’nde lisans eğitimine başladı. 2009 yılında bu bölümden mezun oldu. Yüksek Lisans eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Fotoğraf Anasanat Dalı’nda “Fotoğrafik Görüntü Düzenlemede Altın Oranın Etkileri” başlıklı tezi ile birincilikle tamamladı. 2009 yılından beri Halk Eğitim Merkezlerinde, Fotoğraf Kulüplerinde ve Fotoğraf Sanatı Derneklerinde Fotoğraf Eğitmenliği yapmaktadır. Şu an İAOSB (İzmir Atatürk Organize Sanayi) Fotoğraf Kulübü Eğitmenliği ve İFOD’ ta (İzmir Fotoğraf Sanatı Derneği) Fotoğraf eğitimleri vermekte ve atölyeler düzenlemektedir. Birçok ulusal ve uluslararası yarışmalarda 150 den fazla ödül ve derece almıştır. Ayrıca 8 kişisel sergisi bulunmaktadır. Halen Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Güzel Sanatlar Enstitüsü Sanat ve Tasarım Anasanat Dalında Doktorasına devam etmektedir.

ÖZEL MAKALE

Cebimdeki Fotoğraflar

Cebimdeki Fotoğraflar
Tüm sanat dallarının ve bu dalların akımlarının sırtını felsefeye dayamış bir şekilde insanlara/insanlığa farkındalık yaratmak için uğraş verdiğimiz alanlar olduğunu göz önünde tutarsak hangi teknolojiyi kullanırsak kullanalım sanatın esas amacı değişmeyecektir. Unutmamamız gereken bir şey de fotoğrafı sanat yapan fotoğrafçıdır.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Fotograf çekmek mutlu ediyor

Fotoğraf Çekenler Daha Mutlu Oluyor

Fotoğrafçılar mutlu insanlar. Bunu ben demiyorum, Amerikan Kişilik ve Sosyal Psikoloji Dergisi tarafından yayımlanmış kapsamlı bir çalışma söylüyor. "Fotoğraf çekin, her şeyden daha fazla keyif alacaksınız" diyor.

POPÜLER İÇERİKLER

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Kamera Çözünürlüğü ve Doğru Bilinen Yanlışlar

Dijital kameralar hayatımıza girdiğinden beri megapiksel yarışı devam ederken, son birkaç yıldır özellikle kamera çözünürlüğü alanında büyük bir artış yaşandı, 41 Megapiksel kameralı telefonlardan...
Arthenos | Diyafram nedir, fotoğrafta diyafram ayarları nasıl yapılır, alan derinliği nedir, ISO nedir, perde hızı nedir, doğru pozlama nedir

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Pozlama Ölçüm Modları

Pozlama Ölçüm Modları