Belgesel Fotoğrafçılık – Bölüm 1

Belgesel fotoğraf önemli ve tarihi olayların belgelenmesi yanı sıra, gündelik yaşamı etkileyen durum, olay, sorun ya da krizleri belgeleyen; çalışırken mümkün olduğunca gerçeği temsil eden; belgesele konu olan bireylerin güvenini kazanarak; aktarımlarını mümkün olduğunca olduğu gibi kaydeden, yapılan proje için zaman, fedakarlık, sabır, emek vererek, tutkuyla sarılmayı gerektiren; bir proje ekseninde yapılan, çalışmada etik kurallara ve kişi mahremiyetine uyan; çalışma çıktıları ile konu olan bireylere karşı sorumluluk hisseden; sosyal değişim hedefleyen ve konu olan bireylere yardımcı olmaya çalışan bir fotoğraf üslubudur.

-

Belgesel fotoğrafa ilişkin net bir tanım bulunmamaktadır. Farklı tanımlama çalışmaları vardır. Örneğin, sanatsal fotoğraftan ayırt etmek için şöyle bir tarif yapılabilir: Dünyada olup bitenlerden haberdar etmek için gerçek an’ın net fotoğrafını kaydeden fotoğrafçılıktır (1).  Tate Modern Sanat Müzesi, belgesel fotoğrafı insan, yer, nesne ve olayların doğrudan ve tutarlı temsilini sağlayan ve sıklıkla röportajlarda kullanılan bir fotoğraf üslubu olarak tanımlamaktadır (2). İskoç Ulusal Galerisi’nin tanımı ise olayların, insanların ve yerlerin doğrudan temsilini sağlayan ve sıklıkla önemli tarihi ya da siyasi anları kaydeden bir fotoğraf üslubu biçimindedir (3).

Özcan Yurdalan’a göre ise belgesel fotoğraf  “…farklı yaklaşımları barındıran bir üst başlıktır. Hayata ve yaşadığı çevreye bakan fotoğrafçının gördüklerine dair düşüncelerini, yorumlarını,  eleştirilerini içeren bir iletişim yöntemidir. Belgesel çalışmalar bir konuyu bir dizi fotoğrafla anlatma sanatıdır. Bir belgesel çalışma bir bir hikaye anlatısı kurabileceği gibi bir seri fotoğraf da olabilir…” Belgesel fotoğrafçı ise “…olayı izlerken sürece odaklanır. Ele aldığı konuyu görünen yanlarıyla değil arka plan ve neden sonuç  ilişkisiyle birlikte anlatmaya çalışır, bir soruna dikkat çeker…”. 

Belgesel fotoğraf önemli ve tarihi olayların belgelenmesi yanı sıra, gündelik yaşamı etkileyen durum, olay, sorun ya da krizleri belgeleyen; çalışırken mümkün olduğunca gerçeği temsil eden; belgesele konu olan bireylerin güvenini kazanarak; aktarımlarını mümkün olduğunca olduğu gibi kaydeden, yapılan proje için zaman, fedakarlık, sabır, emek vererek, tutkuyla sarılmayı gerektiren; bir proje ekseninde yapılan, çalışmada etik kurallara ve kişi mahremiyetine uyan; çalışma çıktıları ile konu olan bireylere karşı sorumluluk hisseden; sosyal değişim hedefleyen ve konu olan bireylere yardımcı olmaya çalışan bir fotoğraf üslubudur.

Farklı kaynaklarda farklı görüşler olmakla birlikte, belgesel fotoğrafçılığın başlangıcını İngiliz fotoğrafçı Philip Delamotte’ye (1821-89) dayandırmak mümkündür. Kendisi Crystal Palace’ın sökümünü o zaman daha yeni icat edilmiş olan kalotip ile fotoğraflamıştır.

Bunun yanı sıra insanlar uzak diyarlara, olaylara ya da meşhur kişilere ilişkin fotoğraflara da ilgi göstermekteydiler (1).  Bu doğrultuda Yakın Doğu, Mısır ve Amerikan vahşi alanlarının kalıntıları da dagerreyotipi ve kalotip ile çekilmiştir. Bu tarz “araştırmalara” ilişkin ilk örneklerinden birisi 19. Yüzyıl arkeologlarından John Beasly Greene”in 1850’lerin başlarında Nubia’da yapmış olduğu çekimlerdir (4,5). Sömürgeci ülkeler Afrika ve Asya’da etkili olabilmek için farklı ülkelerin fotoğraflarını belgeletmişlerdir.

Francis Frith Mısır ve Türkiye’yi , Samuel Bourne Hindistan’ı, John Thomson Çin’i ve Fransız fotoğrafçı Maxime Du Camp Gustave Flaubert Mısır’ı belgelemişlerdir (6).

1850-1860’larda fotoğrafçılar Batı Avrupa’daki peyzaj ve manzaraları fotoğraflamışlardır. Roger Fenton İngiltere ve Galler’de (7),  Charles Clifford İspanya’da, Robert Macpherson Roma’da ve George Washington Wilson İskoçya’da çalışmışlardır. Adolphe Braun, Louis-Auguste ve Auguste-Rosalie Bisson Alsas bölgesi dağları ve manzaralarını çekmişlerdir. Herman Krone Almanya’da, Giacchino Altobelli ve Carlo Ponti İtalya’da kendi memleketlerini ve insanlarını fotoğraflamışlardır (6). Roger Fenton (1819-69) ise Kırım savaşını fotoğraflamıştır. Cephede hastalıktan ölen İngiliz askerlerlerinin fotoğrafları İngiltere’de rahatsızlık uyandırmıştır, bu nedenle Fenton çekmiş olduğu 360 fotoğrafta kamp alanı, teçhizat, askerleri hep düzenli ve temiz olarak göstermiştir. Ölü bedenleri nadiren belgelemiştir. Buna rağmen insanlar, 1855’lerde de fotoğrafın yalan söylemeyeceğine inanmaktaydılar (1).

Fransa’da ise ilk belgesel projelerden birisi, Commission des Monuments historiques isimli resmi komisyon tarafından düzenlenen Fransız Missions Heliographiques olmuştur. Bu çalışmada Fransa’nın hızla kaybolan mimarisi ve insan mirasının arşivlenmesi amaçlanmıştır. Proje, Henri Le Secq, Edouard Denis Baldus ve Gustave Le Gray’ın fotoğrafik eserlerini içermekteydi (8). Amerika Birleşik Devletleri’nde, en azından üç fotoğrafik yayıncı-distribütör konsorsiyumu adına Amerikan İç Savaşı’nı (1861-1865) izleyen çoğunlukla Mathew Brady ve Alexander Gardner gibi fotoğrafçılar büyük bir arşiv oluşturmuşlardır. Bu arşiv savaş alanlarına ilişkin kuru kayıtlardan Timothy O’Sullivan’ın ölümcül ve George N. Barnard’ın evokatif görüntülerini içermektedir (9,10,11). Mathew Brady (1822-96) isimli fotoğrafçı bu konuda özellikle hevesliydi. Kendisi New York ve Washington’da portre çekim stüdyoları vardı ve “Illustrious Americans” isimli bir portre serisine sahipti. Devletten aldığı izinle savaş alanına koloidal fotoğrafçıları göndermiş ve7000 negatif çektirmiştir. Ancak bu hevesi maddi olarak batmasına neden olmuştur. 1865’te biten savaşı kimse hatırlamak istememiştir ve bu nedenle çektirdiği fotoğraflar elinde kalmıştır (1).

Büyük Batı’nın geniş bölgelerinin büyük bir fotoğraf birikimi, 1868-1878 döneminde, resmi fotoğrafçılar tarafından  “Bölgelerin Jeolojik ve Coğrafi Araştırması” (USGS’nin öncüsü) adına üretilmiştir. Özellikle ünlü fotoğrafçılar Timothy O’Sullivan ve William Henry Jackson’un eserleri de dahil edilmiştir (12,13,14). Tim O’Sullivan (1840-82) Brady’den ayrılıp,  Nevada ve Rocky Dağları, Panama ve New Mexico’da fotoğraflar çekmiştir. O zamana kadar fotoğrafı çekilen bölgeler, başkentte bulunan bürokratlar tarafından görülmemişti (15). William Jackson (1843-1942) Union Pacific Railroad yolları boyunca manzara fotoğrafları çekmiştir. Yellowstone’un 1872 yılında ilk milli park olmasını sağlamıştır. Birçok coğrafi bölgeye adı verilmiştir (örn. Hence Jackson Canyon, Jackson’s Lake vb.) (1,14). ABD’de İç Savaş ve diğer hükümet destekli projeler belgesel fotoğrafçılığın önemini ortaya koymuştur. Hem tarihsel öneme sahip bir arşiv üretilmiştir, hem de yayın yoluyla elde edilen fotoğraflar geniş bir kitleye dağıtılıp, fotoğraflanan bölgeler tanıtılmıştır. ABD Hükümeti yıllık raporlarında araştırma fotoğrafları yayınlamış ve bilimsel araştırmalara fon yaratmak amacıyla portfolyolar tasarımlamıştır (16).

Kaynaklar:

  1. Documentary Photography. ENCYCLOPEDIA OF PHOTOGRAPHIC ART. Erişim: http://www.visual-arts-cork.com/photography/documentary.htm . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  2. Tate Modern Museum of Art. Documentary Photography. Erişim: https://www.tate.org.uk/art/art-terms/d/documentary-photography . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  3. National Galleries of Scotland. Documentary Photography. Erişim: https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/glossary-terms/documentary-photography . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  4. Stapp W. John Beasly Greene. Encyclopedia of Nineteenth Century Photography, ed., Hannavy J. New York and Oxon, England: Routledge. 2008. pp. 619-622.
  5. John Beasley Greene. The J. Paul Getty Museum. Erişim: http://www.getty.edu/art/collection/artists/1841/john-beasley-greene-american-born-france-1832-1856/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  6. Documentary photography-Landscape and architectural documentation. Encyclopædia Britannica. Erişim: https://www.britannica.com/technology/photography/Documentary-photography . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  7. The Metropolitan Museum of Art. Daniel M. Roger Fenton (1819–1869). Erişim: https://www.metmuseum.org/toah/hd/rfen/hd_rfen.htm. Erişim tarihi: 22.05.2020.
  8. Jonathan H. Mission Heliographique – The Patrimony of Paris in Photos. Erişim: http://www.terrastories.com/bearings/mission-heliographique-the-patrimony-of-paris-in-photos . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  9. American Battlefield Trust. Alexander Gardner. Erişim: https://www.battlefields.org/learn/biographies/alexander-gardner . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  10. Library of Congress. Timothy H. O’Sullivan’s Frontier Photographs Subject of New Publication, Exhibition. Erişim: https://www.loc.gov/item/prn-10-008/frontier-photos-subject-of-new-book/2010-01-13/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  11. The J. Paul Getty Museum. George N. Barnard. Erişim: http://www.getty.edu/art/collection/artists/2023/george-n-barnard-american-1819-1902/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  12. Library of Congress. Timothy H. O’Sullivan’s Frontier Photographs Subject of New Publication, Exhibition. Erişim: https://www.loc.gov/item/prn-10-008/frontier-photos-subject-of-new-book/2010-01-13/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  13. Timothy H. O’Sullivan. Encyclopædia Britannica. Erişim: https://www.britannica.com/biography/Timothy-OSullivan. Erişim tarihi: 22.05.2020.
  14. The J. Paul Getty Museum. William Henry Jackson. Erişim: http://www.getty.edu/art/collection/artists/1853/william-henry-jackson-american-1843-1942/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  15. The International Photography Hall of Fame and Museum. Timothy H.. Erişim: https://iphf.org/inductees/timothy-h-osullivan/ . Erişim tarihi: 22.05.2020.
  16. U.S. Geological Survey. The Four Great Surveys of the West. Erişim: https://pubs.usgs.gov/circ/c1050/surveys.htm . Erişim tarihi: 22.05.2020.

Okunacaklar:

Yurdalan Ö. Belgesel Fotoğraf ve Fotoröportaj. İstanbul: Agora Kitaplığı. 2015.

İlişkili İçerikler

789 Yılda Alanya

Alanya Belediyesi tarafından 2010 yılında basılan “789 (789 Yılda Alanya)” isimli harikulade bir albümü paylaşmak isteriz. Bir süre AFSAK (Alanya Fotoğraf Sanatçıları Kulübü) Başkanlığı ve TFSF Denetim Kurulu Üyeliği görevlerinde bulunan ve albümün oluşmasında ciddi anlamda payı bulunan sayın Ali Aral’ın bize hediyesidir.

Foto-graf Dernekleri, Klüpleri, Blogları vb… Kendi tarihlerini yazmalılar

Geleceği kurmak ve/ya geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemek istiyorsak, geçmiş zamanın bütün deneyim ve bilgilerinden yararlanmamız icap eder. Fakat elimizde geçmişe dair yeterli doküman yok ise, yararlanabileceğimiz bir şey de yok demektir.

…Deneyimler ve bilgiler kuşaktan kuşağa sözlü ve yazılı olarak aktarılmadığı takdirde, yeni kuşaklar sürekli sıfırdan başlamak zorunda kalırlar.

Belgesel Fotoğrafçılık – Bölüm 4

Belgesel fotoğrafçılığın Türkiye’deki gelişimine bakarken, öncelikle tarihi benzerlik ve yakınlık bağlamında 19. Yüzyıl İran’ında olup bitenlerden söz etmek gerekmektedir. 1848 yılında İran tahtına geçen Naserel Din Şah Kajar ülkesinde birçok reform yapmıştır.

Belgesel Fotoğrafçılık – Bölüm 3

Belgesel fotoğrafçılık genellikle daha karmaşık bir hikaye çizgisine sahip uzun vadeli projelerle ilgilidir. Foto muhabirliği ise daha çok sıcak haber ile ilgilidir (1). Özcan Yurdalan bu konuya şöyle açıklık getirir: “Sokak fotoğrafçılığıyla haber fotoğrafçılığı karıştırılır. Sokak fotoğrafçısı ve haber fotoğrafçısı olayın tekil anına odaklanır. Olayı izlerken sürece odaklanır. Ele aldığı konuyu görünen yanlarıyla değil arka plan ve neden sonuç ilişkisiyle birlikte anlatmaya çalışır.

E-POSTA ABONELİĞİ

Yorum Politikamız: Arthenos.com ekibi olarak tüm okuyucularımızı tartışmalara aktif olarak katılmaya teşvik etsek de, Davranış Kurallarımıza uymayan veya yayınlanan materyalin editoryal standartlarını karşılamayan herhangi bir içeriği Silme / Değiştirme hakkını saklı tutarız.

Abone ol
Bana bildir
guest
Makale Değerlendirme
Makaleyi 5 yıldız üzerinden değerlendirin
Yorum formu, web sitesinde yer alan yorumları takip etmemize izin vermek için Adınızı, e-Postanızı ve içeriğinizi kaydeder. Yorum göndermek için lütfen web sitemizdeki Koşulları ve Gizlilik Politikamızı okuyun ve kabul edin.
10 Yorum
Eskiler
En yeniler Beğenilenler
Satır içi geribildirimler
Bütün yorumları göster
Mehmet

Bilgilendirici yazi icin tesekkurler hakan bey..ne varsa eskilerde var zaten

Sebahattin Demir

Hakan bey uzun bir aradan sonra aramıza tekrar hoşgeldiniz.
Belgesel Fotoğrafçılık konusu bir yazı dizisi olacak gibi görünüyor, çünkü bu konu burada bitmeyecekmiş gibi görünüyor. Devamını bekliyoruz.
 
Emeklerinize sağlık,
Selamlar, saygılar.

Hakan Yaman

Hoşbulduk Sn. Editörüm, Belgesel Fotoğrafçılık derya deniz bir konu ve ben bir ucundan tutmaya çalıştım. Bu yazıyı hazırlarken Sn. Özcan Yurdalan’ın değerli görüşlerine başvurdum ve kendileri de önerileri ile bu yazıyı zenginleştirmeme yardımcı oldu. En çok zorlandığım konu ise kimleri bu yazıya dahil etmem hususuydu. Bu yazı, bu konunun merkalılarına bazı temel bilgiler sunma amacındadır ve bu nedenle adını zikredemediklerim ya da zikretmeyi unuttuklarımdan peşinen özür diliyorum. Ben internet araştırmalarımda belgesel fotoğraf bağlamında genel bir bakış sunacak bir yazı bulamadığım için hem kendim bilgilendim, hem de bu yazıyı kaleme aldım. Dilerim herkese yararı olur. Selam ve Sevgilerimle, Hakan YAMAN

Hakan Yaman

Teşekkür ederim Mehmet Bey. Dilerim yararlı olur…

Öner BÜYÜKYILDIZ

Verdiğiniz değerli bilgiler ve yazınız için teşekkür ederiz Hakan bey. Yeni yazılarınızda görüşmek üzere.

Selam ve saygılarımla.

hakan yaman

Tşk ederim ilgi gösterdiğiniz için. selamlarımla, hakan yaman

Cengizhan Emre
Makale Değerlendirme :
     

Hakan bey, belgesel fotoğraf ve kısa belgesel film ile ilgili kitapları aldığım gün facebook ta sizin belgesel fotoğraf yazınızı paylaştığıız link ile bu siteye geldim. Çok güzel bir yazı olmuş emeğinize sağlık.

hakan yaman

teşekkür ederim ilginiz için. slm, hakan yaman

Okyar Atilla

Yazıyı bir kaç kere okudum. Muhtemelen daha da okuyacağım. Farklı yerlerde okuduğum belgesel fotoğrafçılık üzerine yazılarda çok fazla ele alınmayan tarzda yani başka bir pencereden bakarak verilen bilgileri bu yazıda bulabiliyorum. Elinize sağlık Hakan Bey.
 
Sevgi ve saygılarımla

hakan yaman

Teşekkür ederim ilginiz için Okyar Bey, beğendiğinize çok sevindim. Selam ve Saygılarımla,

Makale yazarı

Prof. Dr. Hakan Yamanhttp://profdryaman.com
Prof. Dr. Hakan YAMAN, ANFAD (Antalya Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği), Sille Sanat Sarayı, IFSAK ve FIAP (FEDERATION INTERNATIONALE DE L’ART PHOTOGRAPHIQUE) üyesidir. AFIAP (Artist de FEDERATION INTERNATIONALE DE L’ART PHOTOGRAPHIQUE) ünvanına sahiptir. Işıkla Boyama Dünya Birliği’nin (LPWA-The Light Painting World Alliance) ilk Türkiye temsilcisidir. DepoPhotos kolektifinin üyesidir. Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği Türkiye Şubesi (AICA-TR) üyesidir. Üyesi olduğu derneklerde karma sergilere katılmış, sunumlarda bulunmuştur. Science Citation Index-Expanded ve Scopus gibi uluslararası bilimsel veri tabanlarında taranan, bilimsel hakemli dergilerde yayınlanmış fotoğraf ve sanat ile ilgili yayınları mevcuttur. Fotoğraf dernekleri yayın organları yanı sıra Milliyet Gazetesi’nde blog yazarıdır. Ağırlıklı olarak Belgesel fotoğrafçılık ve Sokak Fotoğrafçılığı ile ilgilenmektedir. Hekim olması nedeniyle fotoğrafın tıbbi boyutu ile ilgili araştırmaları sürmektedir. Evli ve 1 çocuk babasıdır.

Manşet

İyi yöneticilerin davranışları ve özellikleri

Bugün, her zaman yaptığımız fotoğrafçılık sohbetleri yerine, Sebahattin Demir'in büyüyen firmasındaki yöneticileri konuşalım istiyorum. Fotoğrafçılıkla ilgili sağlam yazılarımız da kuyrukta, yayınlanmayı bekliyorlar, sadece ufak tefek dokunuşları kaldı.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Fotograf çekmek mutlu ediyor

Fotoğraf Çekenler Daha Mutlu Oluyor

Fotoğrafçılar mutlu insanlar. Bunu ben demiyorum, Amerikan Kişilik ve Sosyal Psikoloji Dergisi tarafından yayımlanmış kapsamlı bir çalışma söylüyor. "Fotoğraf çekin, her şeyden daha fazla keyif alacaksınız" diyor.

POPÜLER İÇERİKLER

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Diyafram Nedir? Fotoğrafta Diyafram Ayarları

Diyaframın kökeni dilimize Fransızca “diaphragme” kelimesinden gelmiştir, İngilizcede "Aperture" olarak tanımlanır ve “açıklık” anlamına gelir.

Fotoğrafta diyafram ayarlarını çekmek istediğiniz sahnenin ne olacağına göre siz belirlersiniz. Fotoğrafınızda nelere etki edeceğini anlamak için okumaya devam edin.
10
0
Düşünceleriniz bizim için önemli. Belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapın.x
()
x