Foto-Graf düzleminde geçen bir “Ortak Atölye” deneyimi

Pandemi her ne kadar elimize ayağımıza pranga vurdu ise de, vaktiyle dijital sistemin yaşadığımız günün altyapısını oluşturduğunu ancak bu vesile ile idrak ettik. Daha önce yüzyüze gerçekleştirdiğimiz çeşitli etkinlikleri sanal ortamda, yani ‘yeni gerçeklik’ koşullarında rahatlıkla gerçekleştirebileceğimizi kulağımıza fısıldadılar ve bizi harekete geçirdiler. Üstelik kapıya dayanan ve eşiği geçmeye çalışan yeni koşulların avantajlarından da söz etmediler. Görerek ve yaşayarak benimsememizi, içselleştirmemizi istediler. Nitekim öyle de oldu. Kapalı mekânda yüzyüze gerçekleştirdiğimiz seminer, söyleşi, gösteri, toplantı, atölye gibi etkinlikleri ilgili mekânın duvarları sınırlıyorken ve o yüzden belli bir kapasitenin üzerine çıkılamıyorken, şimdi sınırlar azımsanamayacak ölçüde aşıldı, sanal mekân yüzlerce insanı kapsar hale geldi. Bunu bir avantaj saydık; dezavantajları gayet iyi biliyor olsak dahi, başka seçenek bulunmadığı için sunulan olanakları olabildiği kadar verimli kılmaya çalıştık.

Geçmiş zamanda FSK’da (Fotograf Sanatı Kurumu) yaptığımız atölye pandemi nedeniyle devam edememişti. Atölyedeki dostlarımızdan sayın Burhan Reşat Sakkaoğlu uygun sanal koşulları oluşturdu ve biz ‘yeni gerçek’ ortamda atölyeyi sürdürmeye karar verdik. Sanal ortamın avantajlarını maksimum düzeyde kullanmak amacıyla, gerek foto-graf alanından gerekse diğer alanlardan bilgisi ve deneyimi ile öne çıkmış insanları atölyemize konuk etmeye, söyleşmeye gayret ettik. Onlardan biri de sayın Halûk Uygur’du. Sayın Uygur, birkaç saatten ibaret olacak bir söyleşi yerine uzun soluklu bir çalışmaya davet ettiler bizi. Bizatihi kendilerinin gerçekleştirdikleri ve alışılagelen kalıplaşmış bilgilerin sınırlarını ciddi anlamda aşan seminere, arkadaşlarımızla birlikte iştirak ettik. Adını “Görünmeyeni Gösteren Fotograf Atölyesi” olarak belirledikleri yeni bir atölye süreciydi bu. Seminerle birlikte (ki söz konusu seminer teorik altyapıyı oluşturmak içindi) foto-graf pratiği de başladı. Bu vesile ile ‘Kadın ve Ben’ başlıklı bir sergi için hep beraber kafa yoruldu, emek verildi. Halûk Uygur aynı koşulları Salihli Fotoğraf Derneği için de hazırlamışlardı. Böylece ülkenin farklı yerlerinde yaşayan foto-graf amatörlerinin katılımıyla ortak bir atölye gerçekleşti ve bu sıcak, samimi, canlı süreç ortak bir sergi ile tamamlandı.

Merhum Berna Ateşoğlu’na atfedilen, oldukça anlamlı ve güzel bir törenle açılan ‘Kadın ve Ben’ sergisi www.altinoransanat.com’da (‘yeni gerçek’ ortamda) izlenime sunuldu.

Koşullar istemsiz bu hale evrilince gördük ki güzeller güzeli memleketimizde fikir ve sanat insanı sorunu özde yok. Çorak gibi görünen atmosferin gerisindeki sisli, belirsiz ortamda pek çok şeye kafa yoran, çıkarımda bulunan ve üreten insanlar bütün engellere ve problemlere rağmen hep vardı, bu gün de var. Yine gördük ki, yitirilmiş izlenimi bırakan kadim kültür ögelerinin büyük bir kısmı bütün sıcaklığıyla orta yerde duruyor. Onların en önemlisi de ‘dayanışma’ idi. El ele, omuz omuza hareket etmek ve kafa kafaya verip ortak akıl ile düşünüp üretmek gibi insan hayatı için çok kıymetli olan bir hasleti bu koşullarda dahi rahatlıkla hayata geçirebileceğimizi gördük ve yaşadık.

Altınoran Düşünce ve Sanat Platformu Derneği (Adana), Salihli Fotoğraf Derneği (Salihli), Tekin Ertuğ Atölyesi (Ankara-FSK) birlikte sanat ortamında yol aldılar ve birlikte üretip son derece nitelikli bir sergiye imza attılar. Her sergide olduğu üzere, bu sergide de kısa/öz bir metin (manifesto) kaleme alındı. Söz konusu manifestoyu aşağıda paylaşıyoruz.

“Halûk Uygur öncülüğünde ve eğitmenliğinde Altınoran Düşünce ve Sanat Derneği, Salihli Fotoğraf Derneği ve Tekin Ertuğ Atölyesi’nin ortaklaşa gerçekleştirdikleri “Görünmeyeni Gösteren Fotograf Atölyesi” katılımcılarının eserlerinden oluşan bu iki serginin özdeki amacı, gördüğünü değil, düşündüğünü ve/ya hissettiğini fotografın diliyle ortaya koyabilmektir.

Sanat etkinliğinin, ‘kaba saptama’ nın ötesinde bir yerde olduğu bilgisinden yola çıkılarak yapılan atölye çalışmasında, yaşadığımız dönemin en güncel meselelerinden biri olan ve medyada fazlaca yer tutan ‘kadın’ olgusunu empoze edildiği gibi değil, geniş bir perspektiften, derinlemesine ele alarak ve alışılagelen otoportre (özportre) yaklaşımından uzaklaşıp, bireyin hakikaten bizatihi kendisini ortaya koyacağı ‘ben’ i sanatın konusu yaparak nihai sözü fotografik düzlemde dillendirmek esas alındı.

Covid salgınının hepimizi evlere hapsettiği günlerde üç kardeş atölyede çalışan ve Türkiye’nin çeşitli yerlerine dağılmış olan fotoğrafçıların, zoom ve facebook vasıtasıyla iletişim kurmak suretiyle katıldığı çalışma, aynı zamanda salgının yarattığı kısıtlamaya bir karşı duruş olarak da değerlendirilmeli.

Fotoğraf kariyerinde yeni olan ve ustalaşmış fotoğrafçıların biraraya gelerek değerli dostumuz BERNA ATEŞOĞLU anısına yaptığı bu çalışmanın fotografik değerini, bu karşı duruşun etkisiyle birlikte değerlendirmenizi dileriz.”

Geldiğimiz noktada çıtayı biraz daha yukarı çekip sergi, kitap, panel, sempozyum gibi ortaklaşa çabalar bağlamında bir basamak daha yukarıda duran eğitici-öğretici ve geliştirici etkinliklere doğru yol almak gerekiyor.

Yakın zamanda böyle etkinliklere tanık olmayı umuyor ve diliyoruz.

Tekin ERTUĞ

(Nisan 2021) Not: Sergi küratörü Haluk Uygur’un küçük bir seçkisini bu yazıda paylaşıyoruz; ancak, foto-grafçı dostların www.altinoransanat.com adresine girip serginin tamamını görmelerini öneririz.