Hayatı Sanata Bağlayan “Sicim”

“… …Aralıksız bütün gece, kulakları sağır etmeye yemin etmiş gibi gök gürültüsü patladı ve aynı yeminle, gözleri kör etmeye çalışır gibi şimşekler çakıp durdu. Ard arda çakan şimşekler, çıplak gözle doğrudan bakmayı riskli kılacak şiddette ışık saçarak gökyüzü ile yeryüzünü birbirine bağladığında ortaya çıkan büyüleyici atmosferin tarifi mümkün değildi. Denize ve karaya düşerek odaları gün ışığından daha fazla aydınlatan yıldırımları, yeni yıldırımlar kovaladı sabaha dek. Gökyüzü ile yeryüzü arasına beyaz çizgiler çeken her büyük ışık selini de, kulaklarda tiz bir çınlamaya yol açan çok büyük bir gürültü izledi.

Sanki gök kubbe yarıldı da, üzerinde ne varsa olanca ağırlığıyla yeryüzüne indi.

Bardaktan boşanırcasına yağmur ve şiddetli fırtına hiç dinmedi; sel sele gitti.

Masal âleminden sökün edip tarih sahnesine yeniden çıkmış yedi başlı ejder gibi kıvrılarak yol alan adam boyuna ulaşmış çamurla karışık sular, önlerine çıkan her şeyi yutup denize sürüklediler. Deniz çalkalandı, köpürdü, kudurdu; azgın dalgalar gece boyu kıyıları dövüp devasa kayaları yerinden söktü, beton bariyerleri parçalayıp attı.

Tabiat ana, o güne dek hiç görmedikleri ve de duymadıkları kadar şiddetli şekilde gürledi, haykırdı, köpürdü, naralar attı, tehdit etti güzelim liman şehrini. Kimse cesaret edip evinden dışarı çıkamadı gece boyu; endişeyle sabahı bekledi herkes. Kent sakinleri evlerine sığınıp korunabilseler de, başka hiçbir şey doğanın hışmından kurtulamadı, hepsi payına düşeni fazlasıyla aldı.   

Bin yılı aşkın bir zamanın öncesinde olsa, bir coğrafyada Şaman, sis-duman içinde allı pullu bir asa ile gâh dizleri üzerinde, gâh salına döne Kök Tengri’ye yakarırdı; başka bir coğrafyada ise Eros ve Afrodit hatırlanmaz, Thetis’a, Poseidon’a, Thyphon’a, Uranos’a ya da Zeus’a yakarırdı herkes. “

Böyle başlar Ressam Ahmet Yeşil için kaleme aldığımız biyo-grafik metin. ‘SİCİM’ isimli basılı eser böyle doğdu. Kimi insan beğenir, alkış tutar; kimi de beğenmez, burun büker. Bir şey inşa etmişseniz bunları göze almışsınızdır, o yüzden sükûnetle ve olgunlukla karşılarsınız. Eli kalem tutanın, zihnindeki ve yüreğindekini eseriyle ortaya koyanın, yüksek sesle konuşma cesareti gösterinin, başkasını önceleyenin, yardımseverin, merhametlinin, özverilinin, görülmeyeni görenin, bilinmeyeni bilenin, anlaşılmayanı anlayanın makus talihidir kırılıp dökülmek. Ne ki bedenen ve zihnen bîtap düşmek, her daim sabır eşiğini biraz daha yukarı çeker. Sabır, metanet yegâne sığınaktır. Aksi halde kalem elde donup kalır, yürek buz keser, zihin işlevsizleşir, inşa süreci sona erer.

Diğer kitaplarımız (Aralık 2020 itibariyle 33 kitap) gibi bu kitabı da gönüllülük temelinde, hiçbir karşılık beklemeksizin gerçekleştirdik. Bizden sonraki kuşaklara mütevazı bir edebi eser, dokümanter niteliği yüksek bir armağan sunabilmek kaygısıyla emek verdik.

Her şey değerli ressamımız sayın Hikmet Çetinkaya’nın otobiyo-grafik metnini kaleme alırken başladı. Kısa sürede çok kez biraraya gelip söyleşi ve kayıt yapmış, sohbet etmiş ve dost olmuştuk. Ahmet Yeşil’in çok özel ve önemli bir ressam olduğunu söylediler ve biyo-grafisini yazmamızı istediler sayın Çetinkaya. Biri gelincik ressamıydı, diğeri sicim (halat, urgan) ressamıydı. Bu fikri destekleyen bir de foto-grafçı dostumuz sayın Mustafa Eser vardı. İki dost insanın bu denli sıcak bakması elbette ki boşa değildi.

Böylece, bir yıla yakın devam eden serüvenin sonunda kütüphanemizin değerli eserlerinden birini daha tamamladık. Bir dönemin kendine has atmosferini okuyucunun tahayyülüne sunduk, o dönem içinde çok özel bir insanın zihninin ve yüreğinin derinliklerinde yolculuk edilmesine yardımcı olmaya çalıştık.

“Tekin Ertuğ’un gönderdiği fotoğraftaki kitap kapağı kırmızının koyu tonları üzerinde yeşilin koyu tonlarıyla çizilmiş sicimlerden ya da halatlardan oluşan kökleri dışarıda dalları etrafa yayılmış bir ağaç ile tasarlanmıştı. Kitabın adı, şimdi sıkı durun; SİCİM. Hemen altında parantez içinde ‘biyografi’ ve onun altında da ‘Ressam Ahmet Yeşil’ yazıyordu. Kapak bu haliyle ‘farklıyım’ diyordu. Beni yanıltmadı. Tabii bunda Tekin Ertuğ’un (bundan sonra yazar diyeceğim) okuduğum dört sanat üzerine ve beş fotoğraf sanatçının söyleşi biyografi tarzı kitaplarından edindiğim deneyim de etkili oldu. Yani kısaca yazarı düşünceleri, edebi dili ve tarzı ile tanıdığımı söylemeye çalışıyorum. Dolayısıyla benden tarafsız bir yazı beklemeyin.

Kitabı edinmek biraz zaman aldı. Yayınevi ile görüşme, satışı yapan internet sitesi, ha geldi derken tam bir hafta beklemek zorunda kaldım. Bu süreçte de içim içime sığmamaya başladı. Neden bu kitabı hemen gönderemediler ki? Neyse dağ dağa kavuşmaz insan kitabına kavuşur.

Kitabın paketini yavaşça açtım. Sanki içinden sicimler çıkacak ve dağılmasını istemiyorum. Ön kapak tam da dediğim gibi. Çarpıcı… Arkasını çevirdim. Bir kara delik. Tıpkı Hawkins’in zaman uzay bağlamında anlatmaya çalıştığı gibi… sicimlerden bir kısmına tutunarak kara deliğin içine girerseniz farklı bir zaman diliminden çıkacaksınız hissine kapıldım. Tabii ki ön ve arka yüz tasarımlarının Ressam Ahmet Yeşil’in (bundan sonra sadece ressam diyeceğim. Aslında yazarın Ahmet Yeşil için tanımladığı ‘sanat insanı’ ifadesi çok hoşuma gitmişti. Ancak yazar da bir sanat insanı olduğu için bu ifadeyi kullanmayı pas geçiyorum) eserlerinden olduğunu biliyordum. Kitabı beklerken internette kısa bir dolaşmayla ressam ve eserleri hakkında bilgi toplamıştım.

Eninde sonunda bir biyografiydi. Ne beklersiniz? Burada bu tarihte doğdu, ailesi, okulları, resme nasıl başladı, kimlerin atölyelerinde pişti, eserleri, sergileri, varsa -illa ki vardır- ödülleri, yurtdışına gitmişlikler, anekdotlar, şu an yaptıkları falan. Yanılırsınız. Hiç de öyle değil.

Yazar ve ressam sözleşmiş gibi -not düşemezler ama bence sözleştiler- sizi bir labirentin için atıveriyorlar. Zaten ressamın zaman kavramıyla direkt bir ilişkisi de yok. Kâh anlatılan anın ilerisine kâh çok gerisine gide gele sürükleyici bir anlatım diliyle okumaya devam ediyorsunuz. Ve doğal olarak siz de zamanı kaybediyorsunuz ve ilgi alanınızdan çıkıveriyor. Zaten sanatçının ve eserlerinin zamansız olması gerekmiyor mu? Yazarın her zamanki gibi sağlam cümle yapıları anlaşılır ifadelerle kitapta yer alıyor. Cümleler birbirine sıcak bir ilişkiyle bağlanıveriyor. Ressamın anlatım dili de böyle. Ve ressam söylemlerinde kolay yapılamayacak bir şeyi gerçekleştiriyor; ruhunun ve düşüncelerinin kapılarını yazara ve dolayısıyla okuyucuya ardına kadar açıyor. Okuyucuya samimi bir ortamda olduğunu hisettiren bir anlatım ve yazı var. Kitabı bitirince ‘atlayıp bir Mersin’e gideyim, Ahmet’le karşılıklı bir kahve içelim, sohbet edelim’ düşüncesi aklınızın bir köşesine oturuveriyor. Yapın. Ben en kısa zamanda bunu gerçekleştirmek istiyorum. Zaten ressamın mabedi olan atölyesinin kapıları ve zengin kitaplığı da ziyarete gidenleri hiçbir zaman geri çevirmiyor.   

Ve daha ilk sayfalarda elinizdeki kitabın kronolojik biyografiden daha çok bir novella tarzında olduğunu içinize sindiriyorsunuz. Yazarın engin hayat tecrübesi ve sanat birikimi ressamın kendini anlattığı bölümlerin arasına felsefik bir yaklaşımla akışı ve ressamın söylemlerini destekleyerek sakin ve yavaşça giriyor. Ressam da bundan geri kalmıyor. O da kendini anlatırken hayata ve sanata felsefik olarak nasıl yaklaştığını sizinle paylaşıveriyor. Ders niteliğinde olan bu bölümler tabiri caizse kitabı ‘tadından yenmez’ yapıyor. Ve kitabın sonlarına doğru ressamın kaleminden birbirine nispet yapan, bazıları şiirsel aforizmaları sayfalara dökülüveriyor.

Nazım Hikmet’ten, Ahmet Arif’den satırlarla fırtınalı ve yağmurlu bir gecenin içinde ressamın doğumu Rus edebiyatına örnek olacak tasvirle okumaya başladığınızda aklınıza ‘neden bu detay?’ diye gelebilecek sorunun cevabı ressamın kendi karakteri hakkında verdiği ipuçlarında buluyorsunuz.

Nihayet yazarın sicim teorisine dokundurduğu sayfalar karşınıza geliyor. Ressam, tarz olarak sicim, halat, urgan ile direnişi ve bu tarzı benimsediği ilk sicimli resmindeki ifadesiyle idama karşı duruşu olsa da zaman içinde yaratıcılığı sicimlerin birçok öğelerle, ışık oyunlarıyla, gölgelerle, renklerle evrendeki bilinmezliğe gönderme yapan eserlere evriliyor. Her biri insanı farklı bir aleme götürüyor.      

Gelmesini istemediğiniz son bölümde yazar ve ressam yine sizi elinizden tutarak labirentten çıkarıyor. Öylece ortada kalıyorsunuz. … … ( Okyar Atilla – İzmir, Kasım 2019 )”

Kitabın sayfalarında dolaşırken sosyo-ekonomik, sosyo-politik, sosyo-kültürel, psiko-sosyal bağlamda herhangi bir vaziyete rastlanmışsa ve karşılaşılan insan hali ve/ya toplumsal hal bir yandan döneme dair bilgi aktarıyor, diğer yandan söz konusu bilgi felsefi bir bağlama oturuyorsa, mesele yoktur.            

Memnunuz, bahtiyarız.

Tekin ERTUĞ