Tesadüfün getirdiği proje; Rahvan Atçılık ve Yarışları

2015 yılının Ekim sonunda yazdan kalan bir günde Urla’da dolaşırken demir atölyesinde çalışan bir ustanın fotoğrafını çektim. Ve akabinde sohbete başladık. Atölyenin duvarında asılı duran at fotoğraflarını sorduğumda bana büyük bir hevesle “Rahvan At ve Yarışlarını” anlatmaya başladı. Oldukça ilgimi çekmiş ve kendime “Nasıl yaparım?” diye sormaya başlamıştım.

-

2015 yılının Ekim sonunda yazdan kalan bir günde Urla’da dolaşırken demir atölyesinde çalışan bir ustanın fotoğrafını çektim. Ve akabinde sohbete başladık. Atölyenin duvarında asılı duran at fotoğraflarını sorduğumda bana büyük bir hevesle “Rahvan At ve Yarışlarını” anlatmaya başladı. Oldukça ilgimi çekmiş ve kendime “Nasıl yaparım?” diye sormaya başlamıştım. Defalarca araştırmama rağmen yarışların takvimi hakkında bir türlü bilgi alamamıştım. Ne yapacaktım? Tabii fotoğraflayacaktım. Öyle takıldım ki eve gelip internette aramama rağmen ekrana gelen haberlerin hepsi geçmiş, yapılmış yarışlara aitti. Ve bu düşünce aklımın bir köşesinde inzivaya çekildi. Taaa İFOD, BEAFSAD, Midilli ve Sakız Adası fotoğraf derneklerinin ortak düzenlediği serginin açılışının dönüşüne kadar. Yani tam tamına 28 Mayıs 2016 Cumartesi günüydü. Menemen’de garaj ayrımına geldiğimizde yolun üstüne “Menemen Rahvan At Yarışları – Seyrek, 29 Mayıs 2016” ve daha başka bilgilerle birlikte asılmış bir pankart vardı. Aklıma birden Urla’da yaptığım sohbet geliverdi. Aradan yedi ay geçmişti. İşte o an “Gidip bir bakayım” diyerek rahvan at yarışlarına kapıldığım andı.

Seyrek yarış alanı tam bir curcunaydı. Ancak uzaktan bir başka fotoğrafçının da bir o taraf bir bu tarafa koşuşturması gözüme ilişti. “Kimdir?” diye yaklaştığımda İFOD etkinliklerine sürekli katılan ancak çok fazla konuşmadığım Zafer Gazi (Tunalı) olduğunu gördüm. Zafer Gazi’nin büyük bir kibarlıkla projenin belge haline getirilmesi işine soyunmasıyla proje artık “Bizim” oluverdi. Birlikte keyifli seyahatler yaptık. Hem eğlendik hem de fotoğraflar çekerek ortaya böylesine bir çalışmayı çıkardık. Birçok yeni arkadaş edindik. Atlar ve rahvan hakkında sorduk, okuduk araştırdık öğrendik.   

Proje hedefimiz yarışların yanı sıra özellikle öncesinde İnsan-At ilişkisini fotoğraflamak ve takipçilerin ilginç hikayelerini ortaya koymak olarak şekillendirmiştik. Aynı zamanda bu yarışları güzel ülkemin dört bir yanında izlemek üzere planımızı oluşturduk.

Rahvan Atçılık ve Yarışları

Bu çalışma süresince katılımcılardan çoğu ile tanıştık ve konuştuk. Hala da görüşmeye devam ediyoruz. İstekleri üzerine çektiğimiz fotoğrafları doğrudan kendileriyle paylaştık. Fotoğraflarla sezon başladığında sergi açacağımızı ve kitap haline getireceğimizden bahsettik. Bu bağlamda açtığımız sergide ve basılan kitapta yer alan fotoğraflar 2016, 2017 ve 2018 yıllarında izlenen etkinliklerde çekildi. Aynı zamanda ilk sergiyle birlikte fotoğrafları “Facebook” da paylaşacağımızı ve tüm rahvan at severlere ilgili sayfanın bilgisini vereceğimizi söyledik. Bunu da yaptık.

Türk geleneğine ait RAHVAN ATÇILIK VE YARIŞLARI üzerine bu proje çalışılırken bazı bilimsel makalelerde Rahvan atının, Arap atının ve İngiliz atının atası olduğu bahsedilmektedir.

Atın yürüyüş şekilleri

Atlarda yürüyüş şekilleri yürüme, tırıs ve koşma/sıçrama olarak üç gurupta sınıflandırılabilir. İngiliz Atçılık Kulübü Dresaj Kurallarına göre dört çeşit yürüyüş, altı çeşit tırıs, beş çeşit sıçrama çeşidi kabul edilmektedir. Ayrıca eğitimle ata öğretilen yürüyüş çeşitleri de vardır.

Ancak atın doğal yürüyüş şekilleri “adeta”, “tırıs”, “rahvan”, “kenter (eşkin)” ve “dörtnal” olmak üzere beş çeşittir.

Rahvan yürüyüş

Atın yürüyüş şekillerinden, tırıstan hızlı ama dörtnaldan daha yavaş, ayaklarını hafifçe iki yana açarak ve sallayarak yaptığı, biniciyi sarsmayan yürüyüş şekline verilen isimdir. Rahvanda bir taraftaki iki ayak aynı anda havaya kalktığı anda, diğer taraftaki iki ayak yere basar. At bir yanda bulunan iki ayağını yerden kaldırdığı zaman, ağırlığını diğer taraftaki ayakları üzerine verir. Bu yüzden at kaldırmış olduğu ayaklarını yerden çok fazla yükseltemez. Kaldırdığı ayaklarını süratle ileri götürür ve hemen yere bırakır. Bir başka deyişle, bu yürüyüş şeklinde atın tökezlemesi ihtimali diğer yürüyüş çeşitlerine göre çok daha yüksektir. Bu sebeple, at bu yürüyüşü iyi biliyor ve ustaca yapıyorsa, bir problem yoktur ve gayet seri gider.

Rahvan Atçılık ve Yarışları

Bir atın iyi rahvan yürüyebilmesi için, kalçaları alçak ve bükülmüş pozisyonda yürümesi, ayrıca arka ayaklarını ön ayaklarının bastığı noktanın ilerisine atması icap eder. Yani kalçaları yüksek atlar, o kadar fazla hızlı yürüyemedikleri gibi, binicilerini de çok yorarlar. Rahvan yürüyen at engebesiz ve düz bir arazide çok işe yarar. Arızalı bir arazide ise, bu yürüyüş ile çok zaman gidemez. Genellikle at rahvan yürüyüşe çok dayanamaz.

Yavaş bir rahvan, binici için çok rahattır. Binici sadece her iki yana hafifçe sallanır. Hızlı rahvan yürüyüşü binici için son derece rahatsız edici olabilir. Binici aşırı derecede yanlara sallanır ve eyerin üstünde oturmakta bile zorlanabilir. Rahvan yürüyüş binici açısından rahattır. Biniciyi fazla yormaz, çünkü binicinin bacak ve karın kasları çalışmaz. Yani binicinin fazla bir güç sarf etmesi gerekmez. Rahvan yürüyüşte bir atın hızı 19–24 km/s kadardır. Genellikle üç türlü rahvan çeşidi olduğu kabul edilir. Bunlar Rahvan, Kırık Rahvan (Yorga) ve Kısa Rahvan (Düz Yorga) yürüyüş çeşitleridir.

Rahvan Atçılık ve Yarışları

Yarış sınıfları:

Yarışlarına sadece yerli ırk atlar katılabiliyor. Ege Bölgesine has bir yarış olarak tanınır. Altı kategoride yapılır;

DESTE: 3 yaşlı taylar (1200m.)

AYAK: 4 yaşlı atlar (1400m)

KÜÇÜK ORTA: 5 yaş atlar (1800m)

BÜYÜK ORTA: 5 ve yukarı yaşlı atlar, 3 defa küçük orta kazanmış atlar (2000m)

BAŞALTI: 5 ve yukarı yaş atlar,3 defa büyük orta kazanmış atlar (2200m)

BAŞ: 5 ve yukarı yaş atlar,3 defa başaltı kazanmış atlar (2400m)

Ağzında 2 yaşlı tay dişi bir tanesi olan tozkoparana, Ağzında 3 yaşlı tay dişinin bir tanesi olan 3 yaşa, Ağzında 4 yaşlı tay dişinin bir tanesi olan 4 yaşa koşar.

Rahvan Atçılık ve Yarışları

Atlarda davranış şekilleri ve Rahvan at yarışlarındaki önemi

Atlarda davranış, kalıtsal yapı, sinir ve hormonsal sistemi ve önceki deneyimlerin ortak etkilerine göre şekillenir. Bir canlının diğer özelliklerinin yanı sıra, davranış şekillerinin ortaya çıkması ve gelişmesinde de kısaca genetik ve çevresel faktörler rol oynamaktadır. Davranışlarda bazen genetik etmenler bazen de çevresel faktörler daha ağır basmaktadır. Temel olarak davranış şekillerini üç başlık altında değerlendirebiliriz;

Doğuştan gelen davranışlar

Doğuştan itibaren yaptığı, öğrenilmiş davranışlara doğal ya da doğuştan gelen davranışlar denir. Doğuştan gelen davranışlar kalıtsaldır. Çevrenin bu davranışlar üzerindeki etkisi çok azdır. Aynı tür canlıların doğuştan gelen davranışları çevresel etkenlere bağlı olmaksızın hemen hemen aynıdır. Doğuştan gelen davranışlar, refleksler ve içgüdüler olarak iki grupta incelenir.

Öğretilmiş davranışlar

Öğrenme ile ortaya çıkan davranışlar gösterir. Davranış şekilleri aynı türdeki canlılar arasında bile bazı farklılıklar gösterebilir. Sonradan kazanılan bu davranışların oluşmasında en önemli etken öğrenmedir. Doğuştan gelen davranışlar doğrudan genlerle kontrol edilir, öğrenilmiş davranışlarda ise genlerin kontrolü dolaylı yoldan gerçekleşir. Kalıtım, sinir sisteminin yapısını ve öğrenme özelliklerini belirlerken canlının uyarılara karşı gösterdiği davranış da bu sırada etkilenir. Buna örnek olarak susamış bir hayvanın su arama davranışı içgüdüsel bir davranıştır. Suyu bulan hayvanın suyun bulunduğu yeri öğrendikten sonra hayvanın her susadığında aynı yere gelmesi öğrenilmiş bir davranıştır. Alışma, şartlanma, izleme yolu ile öğrenme, kavrama yolu ile öğrenme olarak dört farklı biçimde gerçekleşir.

Rahvan Atçılık ve Yarışları

Sosyal davranışlar

Hayvanların bazıları tek başlarına bazıları da gruplar halinde yaşar. Birçok çevresel etken bazı hayvanları bir araya getirir. Bu tür grupları oluşturan atların sergiledikleri davranışlar sosyal davranışlar olarak adlandırılır. Sosyal davranışlar iş birliğine dayalı davranışlar, çatışma davranışları ve iletişim davranışları şeklinde gruplandırılarak incelenebilir.

Zafer Gazi Tunalı Özgeçmişi

Doğmuşum, gözümü açtığımda evde fotoğraf makineleri, dia (saydam) oynatıcıları; film makineleri ile kristalize perde… Eh bunları kurcalamaktan pek azar işitmedim değil. Baktılar olmuyor, bir makine aldılar.

Hoş arada öteki makineleri de… Neyse. Hafta sonları radyonun güzel günleri yanında aile-akraba toplanıp film seyrediyorduk; tar tar tar sesi içinde. Tabi, TV denilen yaratık yoktu daha… Mekanikler hep sihirli gelmiştir bana, sanki hepsinin içinde ruh var gibiydi. Zaman içinde sinema filmleri kopunca küçük yaşta asetonla montajcılağa da başlamıştım. Derken ilk fotoğraf çekimlerimi, kartların arkasına attığım tarihten görüyorum; 1967.

Başladım dia kullanmaya böylece karanlık oda düşüncesinden kurtulmuştum. Bu sefer başka zorluk; zarflı diaların banyo için İsviçre’ye gidip gelme heyecanı başladı. Üniversiteden sonra 10 yıl süren yayıncılık hayatım oldu. “Avcı Rasgele” ile “Temmuz Sanat” Dergilerinin sahipliğini ile yayıncılığını sürdürdüm. İlintili olarak Türkiye’nin büyük bir kesimini dolaştım. Bu yayıncılık sırasında birçok ürün çekimi, stüdyo işleri yaptık.

Nerede ise İFOD kurulduğundan beri üyesiyim. 2006’tan bu yana da fotoğraf yarışmaları seçim gününde TFSF Temsilcisi olarak bulunuyorum. Fotoğraf ağırlığından önce atölye çalışmaları ile plastik sanatlarla da ilgilendim; yağlıboya, akrilik, suluboya, kil-kalıp vs. Yaptığım eserler evleri süslemeyi sürdürüyor. Fotoğrafçı dostlar bana; fotoğrafı bırak resim yap” diyor. Hak vermiyor da değilim. Şöyle bir bakıyorum, şimdilerde; hep bir telaş olmuş. Evde bu kadar makine olmasına karşın çevresel etkileşim olmadı hiç. Örneğin, neden ayı oynatıcısını – ki para atıp oynatırdım-, omuzlarındaki askıda taşınan sopanın uçlarında sallanan yoğurtçu kaplarını – kapla aşağı inip yoğurt alırdım-. Bu yaşamları neden çekmedim diye hayıflanıyorum.

Fotoğraf çekecek arkadaşlara özellikle etraflarını da çok iyi gözlemlemelerini tavsiye ederim. Öyle ki aradıkları hemen bir adım yanınızda olabilir.

Fotoğrafa dolayısıyla sanata olan tutkum hala devam ediyor.

İlişkili İçerikler

Sony A7S III: Beklenen makine 5 yıl sonra geldi

Artık tek boynuzlu at, Yeti, Lochness canavarı, gulyabani, dünya lideri Türkiye ekonomisi kadar efsaneleşen Sony A7S III nihayet geldi.

Eyvah! Şirketim büyüyor. Artık fotoğraftan da eskisi gibi zevk alamıyorum…

Geçtiğimiz hafta sonu, yakın bir arkadaşımı ziyaret etmek için eşimle birlikte günübirlik bir seyahate karar verdik. Arkadaşım ne zamandır bu ziyaretimiz için bana baskı yapıyordu. Ziyaret edeceğimiz yer, benim gibi tutkulu bir fotoğraf gönüllüsü olan çok yakın arkadaşım Cengiz'in birkaç yıl önce satın alıp, kendi zevklerine göre yeniden inşa ettirdiği şehir dışındaki çiftliğiydi.

Foto-graf Dernekleri, Klüpleri, Blogları vb… Kendi tarihlerini yazmalılar

Geleceği kurmak ve/ya geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemek istiyorsak, geçmiş zamanın bütün deneyim ve bilgilerinden yararlanmamız icap eder. Fakat elimizde geçmişe dair yeterli doküman yok ise, yararlanabileceğimiz bir şey de yok demektir.

…Deneyimler ve bilgiler kuşaktan kuşağa sözlü ve yazılı olarak aktarılmadığı takdirde, yeni kuşaklar sürekli sıfırdan başlamak zorunda kalırlar.

Altın Oran

Altın Oran… Matematikten felsefeye, fizikten edebiyata kadar pek çok alanda kendine yer edinen, sanatta ise genellikle mimari, heykel, resim hatta müzikle bağdaştırılan bu müthiş fenomen, bale ve dansta da mükemmeli yakalamak için biz sanatçılara ışık tutar.

E-POSTA ABONELİĞİ

Yorum Politikamız: Arthenos.com ekibi olarak tüm okuyucularımızı tartışmalara aktif olarak katılmaya teşvik etsek de, Davranış Kurallarımıza uymayan veya yayınlanan materyalin editoryal standartlarını karşılamayan herhangi bir içeriği Silme / Değiştirme hakkını saklı tutarız.

Abone ol
Bana bildir
guest
Makale Değerlendirme
Makaleyi 5 yıldız üzerinden değerlendirin
Yorum formu, web sitesinde yer alan yorumları takip etmemize izin vermek için Adınızı, e-Postanızı ve içeriğinizi kaydeder. Yorum göndermek için lütfen web sitemizdeki Koşulları ve Gizlilik Politikamızı okuyun ve kabul edin.
3 Yorum
Eskiler
En yeniler Beğenilenler
Satır içi geribildirimler
Bütün yorumları göster
Öner BÜYÜKYILDIZ

Verdiğiniz çok değerli bilgiler için teşekkür ederim Okyar bey. Asaleti ile bilinen bu güzel hayvanlara hep ilgi duymuşumdur.
Ayrıca , Zafer Gazi Tunalı bey’i de tanımaktan çok memnun oldum. Aramızda daha sık görmek arzusu ile.
Selam ve saygılarımla.

Zafer Gazi Tunalı

Birlikteliğin getirdiği bu güzel proje için Okyar’a teşekkür. Projeyi paylaşmak, çoğaltmak yanında atlarla beraber çok keyifli günler geçirdik. Bize buralarda poz veren “atlara” da teşekkür… 2015-2018 yılları boyunca genel olarak tüm Türkiye alanı içindeki birçok yarışmaya gittik. Ki, hâlâ “korona” gibi durumlardan fırsat buldukça gidiyoruz. Her ne kadar alışmış olsak da her gittiğimiz yarış her zaman bize süprizler sunuyor. Bazan kendinizi çekime hazır tutarsınız; anında arkanızda bir adım berinizde harika bir görsel şölen olur. Ne varki, dönüp çekemezsiniz, görmekle yetinirsiniz.

Asıl önemli olan; bana göre deve güreşlerinden çok daha heyecanlı; bu Rahvan konusunun tarihi binlerce yıl geriye gitmektedir. Osmanlı’nın güçlü olduğu dönemlerde Rahvan türü atlar çok fazla yetiştirilerek diğer ülkelere satılıp bir gelir kaynağı oluşturulmuş. Yanı sıra, bu atların uzun bacaklı gibi mutasyona uğramışları ayıklanıp çiftletirilerek Arap atı, İngiliz atı gibi ırklar yapılmıştır. Rahvan atı bunların atasıdır. Avrupa’da ata binme Orta Asya’dan bir kaç bin yıl sonra gerçekleşmiş; atın et dışında yardımcı hayvan olarak kullanılmaya başlaması aslında bir anlamda “sanayi” devrimi olmuştur. Tabi, zaman içinde de konu çok çeşitli hale gelmiştir. Donları (renkleri) bile başlı başına bir deryadır. Bu uzmanların işidir. Özellikle, bir çok konuda olduğu gibi yok olmaya yüz tutmuş Türk Geleneği olan Rahvan Atçılık konusuna bu çalışmamız ile bir katkımız olacaksa ne mutlu bize…

Sebahattin Demir

Bu projenin sergi açılışında bulunma şansına sahip oldum. Çok ilginç ve etkili fotoğraflarla güzel bir zaman geçirdiğimi hatırlıyorum. Sevgili Okyar ve Zafer Gazi’nin bu ortak çalışmasının basılı kitabı da kütüphanemde yerini almış durumda. Arada açar tekrar göz gezdiririm. Okyar’ın stilini bildiğimden, oradaki fotoğrafları çekmek için neler yaptığını tahmin etmeye çalışırım. Özellikle bayanların olduğu fotolarda nasıl bir ikna yeteneği kullanmış olduğunu 🙂

Corona zorunlu tatili başlamadan bir hafta önce Okyar, Zafer Gazi ve bir grup diğer sevgili fotoğraf gönüllüsü arkadaşımızla İzmir’in Ödemiş ilçesine fotoğraf turuna çıkmıştık. Okyar’ın Ödemiş çarşı içinde her sokakta Okyar’ın birileri ile çok samimi sohbetlerine tanık olmuştum. Çoğu, bu yazının konusu Rahvan Atçılık projesinde tanıştığı kişilerdi.

Güzel yazı ve fotoğraflar için emeklerinize sağlık sevgili Okyar ve Zafer Gazi!
Sevgiler.

Makale yazarı

Okyar Atilla
Geçmişte bir ara mühendisti. Şimdi tam zamanlı yönetici, gerçek zamanlı fotoğrafçı. Gündem "Fotoğraf" ise akan suları durdurur. Seyahat denildiğinde kapının önündedir. Klasik müzik ve kitap olmazsa olmazıdır. İki sokak köpeği, muhtelif sayıda kedi ile sürekli temas halindedir. Hızını alamadı mı dağda bayırda bulduğu gerçek köpeklerle konuşur. Sürekli sorgular. Merak ettiği bir konu olursa elinden kimse alamaz. "Bilgi ve sevgi paylaştıkça çoğalır" ilişkilerinin ana fikridir.

Manşet

Sony A7S III: Beklenen makine 5 yıl sonra geldi

Artık tek boynuzlu at, Yeti, Lochness canavarı, gulyabani, dünya lideri Türkiye ekonomisi kadar efsaneleşen Sony A7S III nihayet geldi.

EDİTÖRÜN SEÇTİĞİ

Bir Fotoğraf, şehir hatları vapurundaki Çocuk ve Martılar

Bir Fotoğraf, şehir hatları vapurundaki Çocuk ve Martılar

Tüm hücrelerinde hissettiği o sonsuz huzurla Mısır çarşısına doğru yürürken elindeki bozukluklara şöyle bir baktı ve gülümsedi. Dönüşte martıların simit parası çıkmıştı! İçinden mırıldanmaya başladı:

Beni mutlu edecek şey, senin paran değil.
Sıyrıl bütün önyargılarından..
Hoş geldin aslıma!
İşte ben böyleyim.
İşte ben böyleyim…

POPÜLER İÇERİKLER

Eyvah! Şirketim büyüyor. Artık fotoğraftan da eskisi gibi zevk alamıyorum...

Eyvah! Şirketim büyüyor. Artık fotoğraftan da eskisi gibi zevk alamıyorum…

Geçtiğimiz hafta sonu, yakın bir arkadaşımı ziyaret etmek için eşimle birlikte günübirlik bir seyahate karar verdik. Arkadaşım ne zamandır bu ziyaretimiz için bana baskı yapıyordu. Ziyaret edeceğimiz yer, benim gibi tutkulu bir fotoğraf gönüllüsü olan çok yakın arkadaşım Cengiz'in birkaç yıl önce satın alıp, kendi zevklerine göre yeniden inşa ettirdiği şehir dışındaki çiftliğiydi.
3
0
Düşünceleriniz bizim için önemli. Belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapın.x
()
x