Daha
    Ana SayfaFOTOĞRAFÇILIKFlaşlı FotoğrafçılıkFlaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    -

    Speedlight angle of view

    Youtube’da fotoğrafa ilişkin izleme yapıyorsanız neredeyse hepsinin yapay ışık dediğimiz flaş (speed-light) ve paraflaş (strobe-light) ile olduğu dikkatinizi çekmiştir. Üstelik bu durum dış ve makro çekimlerde bile böyle anlatılıyor. Ve tabii bu ışık kaynakları değişik ışık şekillendirici (bizim ‘softbox’) dediğimiz yabancıların ‘modifier’ dediği) sistemlerle kullanılıyor.

    Bütün bu sistemlerin ışık kaynakları (lambaları) için iki şekilde kullanım yöntemi var. Birincisi fotoğrafta görebileceğiniz gibi lamba açıkta (bare-bulb) kullanılıyor.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme
    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Diğeri ise lamba bir metal hazne içinde ve önünde de ışık kesici bir filtre yer almaktadır. Bare-bulb olarak kullanıldığında ışık huzmesi 3600 yayılacaktır.Diğerinde ve normal flaşlarda ise ışığın bir yayılma açısı olacağı aşikardır.

    Ancak youtube’da yayınlanan videolarda dikkat çekici bir nokta da bu şekillendiricileri ışık kaynağına nasıl ve hangi mesafeye uyguladıkları. Genelde -yani videolardan anlayabildiğim- 50 cm’den daha kısa bir mesafeye monte ediyorlar. Flaşlarda kullanılan ışık şekillendiricilerde bile buna dikkat etmedikleri çok bariz görünmektedir. Üstelik anlatımlarında da bundan bahsedene rastlamadım.

    Yeni nesil flaşların tamamında zoom özelliği var. Yani flaşın içindeki lambayı ileri hareket ettirerek ışığın geniş alana yayılarak ya da geri hareket ettirerek ışığın dar alanda gitmesini sağlamak mümkün. Bu konuda üreticilerin herhalde ortak bir standardı oluşmuş. Zoom aralığı genel olarak 20 mm ile 200 mm arasında demek yanlış olmayacak. Eğer flaşta orijinal olan ışık kesiciyi (diffuser) açarsanız zoom değeri otomatik 14 mm oluyor ve değiştirilemiyor.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Değişik zoom değerlerinde flaşın çakma anının fotoğrafları bunu görsel olarak doğrular. Muhtemelen bu fotoğraflar çekilirken flaş-şekillendirici mesafesi sabit tutulmuştur.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Ancak hiçbir kaynakta bir paraflaşın (biri hariç zoom özelliği yok. Çünkü lamba açıkta kullanılıyor) ışık yayılım açısını veren bir bilgi de yok. Ayrıca flaşların kullanma kitaplarında bu zoom değerlerine karşılık gelen yayılma açısının bilgisini bir firmada bulabildim. Sizce hangi firma olabilir? Tablodaki dikey (vertical) ve yatay açıların farklı olmasının nedeni flaş kafasının dikdörtgen olmasından kaynaklanır. Bazı değerler ufak farklılıklar göstermekle beraber objektif odak açılarına yakın değerler olduğu kabul edilebilir.

    Bu arada profoto B10 ve B10 Plus paraflaşlar için ışık demeti açısının 680 olduğunu (The B10 Plus and the B10 measures a 68 degree half value beam angle) buldum. Bu da 28 mm objektif değerine yakındır. Ancak B10 da 4 kademe, B10 Plus da ise 7 kademe zoom özelliği var. Yani ışık yayılım açısı değiştirilebiliyor. Dolayısıyla tablo ve bu bilgi yeterli olacaktır.

    Diğerleri için bu açıların (zoom olan flaşlar için) objektiflerinin odak değerlerine denk gelen açılara aynı olduğu varsayımını yapmak yanlış olmayacaktır. Bu bilgiyi de aşağıdaki görselde hatırlayalım. Elimizin altında bulunsun.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Yine bu videolarda oldukça büyük çaplı şekillendiricilerin kullanıldığını görüyoruz.

    Bu yazıya ilişkin mühendislik problemi şu: Acaba kaynaktan çıkan ışık şekillendiricinin tüm alanını kapsayıp doğru işlev yapıyor mu? Fotoğrafçı şekillendiriciyi monte ederken kaynak-şekillendirici mesafesini ne kadar önemsiyor?

    Çözüm için şu düşüncenin cevabına ihtiyacımız var:

    Burada flaş veya lamba önünde ışık kesici olan paraflaş ele alınacaktır. Lambası tamamen açıkta (bare-bulb) olan paraflaşlarda durum farklıdır.

    1.  Işık şekillendirici olarak geçirgen (transparen) ya da yansıtıcılı şemsiye ya da parabol yansıtıcı kullanıldığında ışık kaynağının hangi mesafeye koymamız gerekir ki kaynağın ışık demeti tamamen şekillendiriciyi kapsasın ne içinde kalsın ne de dışına taşsın?
    2. Işık kaynağı parabol şekillendiricinin (softbox) merkezine konulduğunda durum ne olacaktır?

    Artık bu problemi şekille göstererek lise temel geometri bilgimizi kullanmanın zamanı geldi. 84 cm (33 inch) çapında bir şekillendirici kullandığımızı ve flaşımızın 28 mm zoom değerinde olduğunu kabul edelim. Bu üreticinin verdiği değere göre 700 ‘lik açıya denk gelecek ve yarısı 350’lik açı olacaktır. Şekillendiricinin çapı 84 cm olduğuna göre yarısı 42 cm (mavi kesik çizgiler) olacaktır.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Artık yapmamız gereken basit bir tanjant açı hesabıdır. Yani;

    Tan 350 = 42 cm / uzaklık

    (Burada “uzaklık” ışık kaynağının şekillendiriciye olan mesafesidir)

    Yani; uzaklık = 42 cm / tan 350

    Hesap makinasından baktığımızda Tan 350 = 0,70 değerini buluruz.

    Sonuç olarak uzaklık = (42/0,7) = 60 cm olacaktır. Bu mesafenin şekillendiricinin fiziksel merkezinden olmadığını vurgulamakta fayda var. Yani şekillendiricinin merkezindeki derinliği unutmamak gerekir.

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Bu görüntüyü Adorama TV’nin fotoğrafçısı Mark Wallace’ın videosundan (videonun tamamını buradan izleyebilirsiniz) alındı. Kırmızı çizgi hesap yaptığımız sınırı gösteriyor. Mavi olan flaş. Yorumu size bırakıyorum.

    Bu da başka bir uygulayıcı:

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Burada flaşın kafası merkezde de değil!…

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Yine Adorama TV’nin fotoğrafçısı Pye Jirsa’nın videosundan (videonun tamamını buradan izleyebilirsiniz) alındı. Burada kullanılan Profoto B10 Plus. Yine kırmızı çizgi hesap yaptığımız sınır. Mesafe oldukça kısa.  Yayılım açısı düşünülmemiş gibi duruyor.

    Eğer izlediğim videolarda kullanılan 120 cm şekillendirici olursa;

    Uzaklık = 120 / 0,7 = 170 cm ışık kaynağının monte edilmesi gereken mesafe olarak bulunur. Bu aynı zamanda kaynak gücünü arttırmayı gerekecektir. Ayrıca ışığın bir miktar saçılacağını da göz önünde bulundursak da hiçbir zaman bu boyuttaki bir şekillendiricinin bütün yüzeyini kullanamayacağız sonucu çıkmaktadır.

    İyi de videolarda hiçbir zaman bu mesafelere uymuyorlar ki… Hele dikdörtgen şekillendirici kullandıklarında iş daha da tuhaflaşacaktır.

    Flaşın ışık kesicisini açıp 14 mm’lik zoom (açı = 1200) ile 120 cm şekillendiricideki duruma bakalım:

    Uzaklık = [120 / (-1,73)] = 69 cm (tanjant değerinin eksi çıkması 900’yi geçtiği için. Bunu mutlak değer olarak alıp eksi işaretini göz ardı edeceğiz). Bu mesafe nispeten daha mantıklı ve kullanılabilir. Bu durumda videolarda anlatanlar yanlış mı kullanıyor?

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    “Eğer ışık kaynağı “bare-bulb” olsa idi dikkat edilmesi gereken tek şey şekillendiricinin oluşturacağı kürenin merkezine konulması olmalıydı. Işığın hızından dolayı göz ve fotoğraf makinası algılayamasa da lambanın şekillendiricinin yüzeyinin farklı noktalarına olan uzaklığı değişeceği için ışık demetlerinin bu noktalardan yansımaları arasında zaman farkı olacaktır. Bunu uygulamada normal şartlarda görmek mümkün değildir. Hesapla bulunabilir.’L2<L1’ olduğu için ışık bu noktaya daha geç erişecektir.”

    Parabol kullanıldığında bu durum değişmeyecektir. Eğer ışık yayılım açısı ile parabol çapı uyumlu değilse ışığın direkt giden kısmı daha fazla olacaktır. Bu da ikinci sorunun ilgi alanına giriyor. Bunu şekilde gösterirsek:

    Flaş ve paraflaş ışığının yayılım açısı üzerine bir deneme

    Eğer 28 mm zoom değerinde kullanıyorsak ışık demetleri mavi ile belirtilen 700 lik açıda Yok eğer 14 mm zoom ile kullanırsak kırmızı ile belirtilen 1200 lik açıyla dağılacaktır.

    Yapay ışık kullanımı konusunda kusursuz diyebileceğim bir kadın moda fotoğrafçısı Lindsay Adler. Yapay ışık kullanmıyorsanız bile izlemenizi öneririm.

    Burada anlatılanlar mühendislik merakından yola çıkarak yazıldı. Yukarıda bahsi geçen fotoğrafçılara verilen sponsorluklar çerçevesinde fotoğrafçıların çalışmalarına bakılırsa yazılanların bir anlamı yok gibi duruyor. Ancak geometri ile uymayan taraflarının olduğu da aşikâr. Kim bilir, belki ben yanılıyorumdur.

    Bu sistemlerin üreticilerini ellerindeki mühendislik imkanlarıyla bunları değerlendirmeden üretim yaptıklarını düşünemeyiz. En azından üzerinde düşünmeye değer bir konuydu.

    Konu hakkında sizin yorumlarınız nedir, aşağıdaki “Yorumlar” kısmından bizimle paylaşır ısınız?

    İLİŞKİLİ İÇERİKLER

    Ortam ışığını flaş ile dengeleme ipuçları

    Sokakta fotoğraf çekenler olarak yapay ışık kullanmaya burun kıvırırız. Yapay ışık, yani flaş ve paraflaş kullanımını gece, düğün dernek gibi etkinliklerde ya da stüdyoda kullanılması nedense bize daha doğru gelir. Ancak bildiğimiz bir şey gündüz çok sert doğal ışıkta yüzdeki gölgeleri yumuşatmak için yapay ışık kullanımının doğru tercih olduğudur.

    FV Kilidi (Flaş Pozlama Kilidi) nedir, ne zaman kullanılır?

    FV kilidi fotoğrafçılar arasında genellikle az bilinir ya da unutulur ve "AEL" Pozlama kilitleme ile karıştırılır. Ama, flaşlı fotoğraf çekimlerinde bence bir fotoğrafçının en önemli yardımcısıdır. Peki, Flaş pozlama kilitleme anlamına gelen bu FV Kilidi nedir, ne için, ne zaman ve nasıl kullanılır?

    TTL Flaş, gücünü netlenen noktaya göre mi ayarlar?

    Konu nasıl aydınlatılır, flaş gücünü neye göre ayarlar?

    Hiç teorik detaylara girmeden, bu olayın nasıl gerçekleştiğini, evimde gerçekleştirdiğim basit bir çekim senaryosu ile açıklamaya çalışacağım.

    5 Farklı Portre Işık Seti – 5 Fotoğraf

    Amacım, sadece 1 yardımcı ışık kullanarak 5 farklı aydınlatma seti kurulumu ile 5 farklı portre fotoğrafı çekmeyi denemek ve çalışmamda kullandığım kamera ayarları, ışık yerleşim şeması, kompozisyon ve 5 değişik görünüm oluşturmak üzere kullandığım ışık değiştiricilerine ilişkin tüm bilgileri sizlerle paylaşmak...

    E-POSTA ABONELİĞİ

    Yorum Politikamız: Arthenos.com ekibi olarak tüm okuyucularımızı tartışmalara aktif olarak katılmaya teşvik etsek de, Davranış Kurallarımıza uymayan veya yayınlanan materyalin editoryal standartlarını karşılamayan herhangi bir içeriği Silme / Değiştirme hakkını saklı tutarız.

    Abone ol
    Bana bildir
    guest

    0 Yorum
    Satır içi geribildirimler
    Bütün yorumları göster

    Bu makaleyi paylaş

    Okyar Atilla
    Okyar Atilla
    Geçmişte bir ara mühendisti. Şimdi tam zamanlı yönetici, gerçek zamanlı fotoğrafçı. Gündem "Fotoğraf" ise akan suları durdurur. Seyahat denildiğinde kapının önündedir. Klasik müzik ve kitap olmazsa olmazıdır. İki sokak köpeği, muhtelif sayıda kedi ile sürekli temas halindedir. Hızını alamadı mı dağda bayırda bulduğu gerçek köpeklerle konuşur. Sürekli sorgular. Merak ettiği bir konu olursa elinden kimse alamaz. "Bilgi ve sevgi paylaştıkça çoğalır" ilişkilerinin ana fikridir.

    MANŞET

    POPÜLER İÇERİKLER

    0
    Düşünceleriniz bizim için önemli. Belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapın.x