“Parlaklık-Ağırlıklı” (Highlight-Weighted) Ölçüm ile Fotoğraflarınızı Güçlendirin

6
282
Highlight-Weighted ölçüm modu
Share Button

Modern dijital kameralar, mercekten gelen ışığı değerlendirerek, doğru pozlama ayarı yapmanıza yardımcı olmak için çeşitli pozlama ölçüm modları seçeneklerine sahiptirler. Bu modların herbiri farklıdır ve belirli bir ihtiyaca cevap verecek şekilde tasarlanmıştır. Bu modlarla deneyim kazandıkça, çektiğiniz herhangi bir sahne için hangi ölçüm modunun etkin kullanılacağını öğrenmeye başlıyorsunuz. Parlaklık-Ağırlıklı (Highlight-Weighted) ölçüm modu da bunlardan birisi.

Portre çekiyorsanız, Nokta (spot) veya Merkez ağırlıklı ölçüm yapmayı tercih edebilirsiniz; oysa manzara fotoğrafçıları matris (değerlendirmeli) ölçüm modunu tercih ederler. Hangi modun nerede kullanılacağını bilmek zamanla ve uygulama sıklığıyla yerine oturuyor. Ama size “Tüm bunları unutun, yeni geliştirilmiş farklı bir ölçme modu var, temelde her çekiminizde doğru pozlamayı garanti ediyor” desem? İnanmayın. Elbette böyle bir hayat yok, garanti diye bir durum söz konusu bile değil.

Parlaklık-Ağırlıklı (Highlight-Weighted) ölçüm modu

Ama, fotoğraf makineniz Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm yapabiliyorsa kesinlikle fotoğraflarınızdan daha iyi sonuçlar almanıza yardımcı olacaktır. Fotoğraflarınızın her seferinde mükemmel olacağını %100 garanti edememesine rağmen, sahnenizi nasıl ölçeceğinizden ve hangi ölçüm moduna güveneceğinizden emin değilseniz, bu mod gerçekten kullanışlı olabilir.

Farklı durumlar için farklı ölçüm modları

Fotoğrafçıların değişik sahneleri çekerken belirli ölçüm modlarını kullanmasının nedeni, sahnenin doğru bir şekilde pozlandığından emin olmak istemeleridir. Örneğin, bir portre çekiyorsanız, nesnenizin yüzünün ne çok parlak ne de çok karanlık olmadığından emin olmanız önemlidir; ama bu, arka plandaki bazı unsurlarının daha parlak bir beyaza neden olacağı anlamına gelebilir.

Merkez ağırlıklı ölçüm, çerçevenin ortasındaki yere (örneğin modelin yüzü) histogramda tam sağa gelecek şekilde bir pozlama yaparak bu sorunu çözebilir. Nokta, Matris ve Kısmi Metrajlama gibi diğer ölçüm modları da kompozisyonunuzun doğru bir şekilde pozlanmasına yardımcı olması açısından benzer işlevleri yerine getirirler.

Parlaklık-Ağırlıklı (Highlight-Weighted) ölçüm tüm bunları çöpe atar. Bu süreçte yalnızca bir sahneyi ölçmekle kalmayıp, fotoğrafı bir bütün olarak ölçerek, pozlamayı dramatik bir şekilde değiştirebilir.

Nikon kameralarda “Parlaklık-Ağırlıklı” (Highlight-Weighted) ölçüm modu

Bu mod yalnızca birkaç Nikon kamerada (bu yazıyı yazdığım tarih itibarı ile D5, D850, D810, D750, D500 ve D7500) mevcuttur. Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm, modern görüntü algılayıcılarının o inanılmaz dinamik aralığını kullanarak size fotoğraflarınız üzerinde büyük bir kontrol alanı sağlar.

Bir sahnedeki merkez veya odak noktası gibi belirli alanlar yerine, en parlak öğelerine bakar ve doğru bir pozlama okuması için bunları temel alarak çalışır. İlk bakışta bu yanlışmış gibi görünebilir, çünkü bunun bu şekilde yapılması fotoğrafınızın büyük bir kısmının çok karanlık ve kullanışsız olabileceği anlamına gelebilir.

Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm ayarı

Şimdiye kadar Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm yapabilen kameralara sahip birçok fotoğrafçıyla konuştum. Bazıları kameralarının bu kabiliyete sahip olduklarının farkında bile değildiler. Hatta birçoğu böyle bir pozlama ölçüm modunun varlığından bile habersizdi.

Bu ortamda sıklıkla belirttiğim gibi; Nikon kullanıcıların tek adresi konumundaki Nikonturk.com sitesinin yönetim ekibindeyim ve aynı zamanda forum editörüyüm. Bu ortamda her gün yüzlerce soru sorulur, herkes bildiği konularda cevaplar verir, yorumlar yapar. En sık karşılaştığım ve dikkatimi çeken şu oluyor; “biz Türkler okumayı sevmiyoruz“. Öyle sorular geliyor ki şaşırırsınız. Örneğin; bu ortamdaki üyelerimizden biri, yaklaşık 6 aydır Nikon D7200 gövde kullandığını, gün ışığında çektiği fotoğraflarda genellikle sorun yaşamadığını, ancak gece veya karanlık ortam çekimlerinde fotoğraflarının hem çok karanlık hem de çok bulanık çıktığını belirtmişti. Ben de kendisine hangi çekim modunda çekim yaptığını sordum, bana “Onu nereden görebilirim?” diye sormuştu. Sonradan öğrendim ki; makinesini ikinci el olarak almış, aldığında makine “A”-Diyafram öncelikli moda ve f/16 diyaframa ayarlıymış. O günden beri bu ayarla çekim yapmış ve hiç değiştirmemiş.

Bu ayarı yapmak için kameranızdaki ölçüm düğmesine basılı tutarak, üst kontrol panelde aşağıdaki gibi görünene kadar döner kadranı çevirin.

Highlight-Weighted ölçüm modu

Kameranızın arka LCD ekranına baktığınızda da aynı simgeyi görürsünüz.

Şimdi bu ölçüm modunun nasıl kullanılacağına bakalım:

Yüksek ışığın pozlanması

Bunun ne kadar önemli olduğuna karar vermeden önce Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modunun gerçekten gündelik çekimler için en iyi çözüm olmadığının altını çizmek önemlidir. Bu mod kompozisyonunuzda en parlak kısımların fazla pozlanmaması için tasarlanmıştır; bu da karanlık ortamlarda fotoğrafın büyük kısmının karanlık olacağı anlamına gelir. Bir konserde, sahnedeki sanatçının sadece arkadan güçlü bir spot ile aydınlatıldığı düşünün, işte bu mod tam da bu gibi durumlar içindir.

Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modu aşırı pozlamayı önlemek için
ışık kaynağının rengini dikkate alır.

Matris ve nokta ölçümü, katı bir renkte olan veya renkli aydınlatmayla aydınlatılan nesnelerde vurgulamaya eğilim gösterir; ilk bakacağı şey tüm çerçeve için en iyi pozlamayı sağlamaktır, sınırlı da olsa bazı bölgelerde veri kaybını kabul eder, çünkü yalnızca parlaklık ölçer. Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm vurguların rengini dikkate alır, böylece her zaman doğru şekilde görünür ve pozlanırlar.

RAW çekim yapmadığınız sürece bu modu kullanmanın avantajlarını göremezsiniz, çünkü post-prodüksiyon aşamasında çalışmanız gereken veri miktarı nedeniyle size son derece esnek bir görüntü verecek şekilde tasarlanmıştır. JPEG dosyaları böyle büyük miktardaki görüntü verilerini ayıkladığından, Photoshop, Lightroom vb gibi uygulamalarda fotoğraflarınızı düzenlemek için fazla hareket alanı bulamazsınız. Eğer bu ölçüm modunu kullanacaksanız mutlaka RAW çekin.

Ölçüm Modu Karşılaştırması

Parlaklık-Ağırlıklı ölçümün nasıl çalıştığını anlamak için Nikon D810 kameramla çektiğim bu üç görüntüyü ele alalım. Aşağıdaki çekimi, vurgular ve gölgeler arasında iyi bir denge kurmaya çalışan Matris (değerlendirmeli) ölçme modunu kullanarak gerçekleştirdim. Matris mod birçoğumuzun varsayılan olarak kullandığı bir moddur çünkü çoğu çekim koşulunda düzgün bir şekilde pozlanmış görüntüler elde etmenize yardımcı olur.

Highlight-Weighted ölçüm modu
Matris ölçümü iyi bir genel pozlama ile sonuçlandı, ancak gökyüzü o kadar parlak ki post-prodüksiyonda düzeltilemez.

Yukarıdaki fotoğraftan, kameramın açık tonları ve gölgeleri dengelemek için elinden gelenin en iyisini yaptığını ve sonuçta ürettiği çıktının düzgün olduğunu, ancak gökyüzünün büyük bir kısmının çok parlak olduğunu ve Lightroom, Photoshop vb uygulamalar ile buradaki detayların geri getirilemeyeceğini görebilirsiniz.

Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modunu kullandığımda, fotoğraf makinem gökyüzünün aşırı pozlanmasına mani oldu ve bu da aşağıdaki gibi başlangıçta kullanılamaz görünen bir sonuç üretti.

Highlight-Weighted ölçüm modu
Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm, görüntünün en parlak kısımlarını korudu ancak geri kalanının çok azını aydınlık bıraktı. Bu görüntü, kameradan alınan direk çıktıdır.

Neyse ki, benim makinemdeki ve diğer bazı modern kamera algılayıcılarındaki (sensördeki) inanılmaz dinamik aralıktan dolayı böyle bir görüntüden mükemmel bir sonuç elde edilebilir. Önemli olan vurguların kaybolmamış veya kırpılmamış olmasıdır, bu nedenle gökyüzü iyi bir şekilde pozlanırken, görüntünün karanlık kısımları halen çok fazla veri içerdiğinden (RAW formatında çekim yapmamdan dolayı) birkaç tıklama ve ayar ile baskı alınabilecek kalitede çok güzel bir fotoğraf elde edebildim, ve sonuç.

Highlight-Weighted ölçüm modu
Gökyüzü düzgün bir şekilde pozlandı, düzenleme için hala bol miktarda gölge ayrıntıları mevcuttu. Gölgede kalan alanlarının detaylarını açığa çıkarmak için birkaç küçük dokunuş ile sonuç bu oldu. Bu yukarıdaki karanlık fotoğrafın aynısıdır.

Hareketli nesneler

Hareketli bir nesneyi çekiyorsanız, nokta (spot) ölçüm seçili bir alanı hedeflemesine rağmen nesneniz hareket halindeyken doğru pozlama ayarını belirlemesi zor olabilir. Matris ölçümü, arka plan da dahil olmak üzere pozlamayı tüm çerçeve boyunca dengeler ve dolayısıyla bazı alanları aşırı pozlayabilir veya bu alandaki bilgileri kayıt edemeyebilir. Matris ölçümü kullanırken poz telafisini sürekli olarak ayarlamanız gerekebilir. Aksine, Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm, en iyi pozlamayı elde etmek için sahnenizdeki vurguları otomatik olarak algılar ve ölçer.

Dikkat edilmesi gereken bazı konular da yok değil

Her şeyden önce deneyimli fotoğrafçılar, benzer sonuçların pozlama telafisi ile elde edilebilmesi mümkünken burada farklı nelerin yapıldığını merak ediyor olabilirler. Yani, bir çekim yaptığınızda görüntünün aşırı pozlanmış olduğunu görürseniz, pozlamanızla oynayarak bunu telafi edebilirsiniz, öyle değil mi?

Evet bu doğru, ama bu yaklaşımdaki sıkıntı bunun çok aşamalı bir çözüm olmasıdır ve bu da siz pozlamayı ayarlarken o kritik anı kaçırabilmeniz anlamına geliyor. Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modunu kullandığınızda görüntünün en parlak bölümlerindeki detaylar yok olmadığından, düzenlemede kullanılacak bol miktarda veriye sahip olursunuz.

Ayrıca, Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modunun faydalarından yararlanmak istediğinizde gölgeleri ortaya çıkarmak için fotoğraflarınızı daha sonra düzenlemeye istekli olup olmadığınıza karar vermeniz gerekir. JPEG çekmeye veya en az düzeyde düzenleme yapmaya alışkınsanız, bu çözüm iş akışınızda ek bir süreye ve sizin için zaman kaybına neden olabilir.

Son bir nokta daha

Algılayıcıdan (sensörden) gelen veriler daha kullanışlı olacağından, en iyi faydayı elde etmek için düşük ISO değerlerini kullanmanız gerekir. Algılayıcının dinamik aralığı, yüksek ISO değerlerinde düşer. ISO 6400, 3200 veya 1600 gibi değerlerde fotoğraf çekerseniz, ISO 100 veya 200’de çekilen görüntülerle çektikleriniz gibi detaylı gölgeler elde edemezsiniz.

Makinenizde Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modu yoksa ne olacak?

Fotoğraf makinenize Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm yoksa benzer bir metodu siz de manuel olarak gerçekleştirebilirsiniz. Bunu yapmak için, Nokta ölçüm moduna geçin, sahnenizdeki en parlak alanın üzerindeyken makinenizdeki “AE/AF” pozlama kilidine basıp pozlamayı bu alan için kilitleyin, ardından kadrajınızı belirleyin ve çekin. Bu teknik, kompozisyonun en parlak kısmı olarak gördüğünüz yerin temel alınarak pozlama değerlerini ayarlamanıza, ayarlarınızı kilitlemenize ve ardından kadrajınızı yeniden oluşturmanıza olanak tanır. Bu yöntem Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modu kadar pratik ve basit değil; ancak kameranızda bu özellik yoksa denemeye değer.

Sonuç

Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm modu çekimlerimde her zaman kullandığım bir mod değil. Çoğu çekimlerim için Matris (değerlendirmeli) ölçüm modunu kullanırım; çünkü genellikle ihtiyacım olduğunda üzerinde azıcık da olsa oynayabileceğim düzgün pozlanmış sonuçlar üretir.

Eğer sahnemde en açık ve en karanlık kısımlar arasında aşırı kontrasta sahip durumlar varsa, çoğunlukla Parlaklık-Ağırlıklı ölçüm moduna geçerim. Böylece ayarlarımı kontrol etmek ve pozlama telafisiyle zaman kaybetmekten kurtulurum.

Siz de bu konudaki deneyimlerinizi ve tavsiyelerinizi aşağıdaki “Yorum yaz” kısmından benimle paylaşır mısınız?

Işığınız bol olsun.

Yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim.

Yazılanların ilgisini çekecek birini tanıyorsanız lütfen "Paylaş" kısmından onlara iletin.


Sizlerden gelecek yorumları çok önemsiyorum.
Lütfen aşağıdaki "Yorumlar" kısmından benimle paylaşın.


Yeni içeriklerden ilk siz haberdar olmak istiyorsanız hemen abone olabilirsiniz.

Abonelik kaydınız başarıyla alınmıştır.

Bir hata meydana geldi, lütfen daha sonra tekrar deneyiniz.

Mühendis ama Tıp meraklısı. Seyahat etmeyi seven bir fotoğraf gönüllüsü. Okumayı, araştırmayı, sorgulamayı sever. İnsan ilişkilerine, kişiye saygıya önem verir. Bildiklerini anlatmaktan mutluluk duyar.

Yorumlar

avatar
  Bana bildir  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bana bildir
l_uysal
Ziyaretçi

Merhaba,
Faydalı paylaşımlar yapıyorsunuz, teşekkürler. Ton farkının yoğun olduğu durumlarda ben makine özelliğinde bulunan hdr çekim yapıyorum. (d750 ile) bu ölçüm modu ile hdr çekimde elde edilecek sonuçları kıyaslarsak nasıl bir yorum yapılabilir ?

Sebahattin DEMİR
Ziyaretçi
Merhaba, Beğenmenize sevindim, ben de teşekkür ederim katkıda bulunduğunuz için. Eğer sahnenizde dinamik aralık yüksekse ve sahneniz durağansa, yani hareketli bir nesne yoksa HDR tekniği daha uygun bir seçim olur. Çünkü en az 3 kare çekiyorsunuz ve sahnenizdeki tüm tonlamalarda detay alıyorsunuz. Highlight-weighted ölçüm modu bu durumlar için değil de, daha çok tonlamanın özellikle parlak alanların yoğun olduğu durumlarda ve bu ortamda hareket eden nesneleri çekerken hayat kurtarıyor. Çünkü diğer ölçüm modları bu durumda yanlış ölçüm yapıyor. Buna yanlış demek de yanlış aslında; çünkü aslında doğrusunu yapıyor, yani gölgelerdeki detayları alıyor, ama burada bir seçim yapmak zorunda, seçimini de parlak… Devamını oku »
H_kahraman
Ziyaretçi

Highlight weighted ölçüm metodu ile sahnenin en parlak noktasını mı ölçüyor, normal spot ölçümü aynı şeyi yapmaz mı?