Uzun pozlamalarda ışık kaçakları neden oluşur, nasıl önlenir?

Özellikle manzara çekerken uzun pozlamalı çekimler yapmaktan çok hoşlanıyorum, eğlenceli oluyor. Fotoğraflara farklı etkiler katıyor ve onları diğerlerinden benzersiz kılıyor. Bu etkilerden ilki, gökyüzüne veya akan bir su kaynağına verdiği tül etkisi ve hareket bulanıklığı. Yıldızları gökyüzünde hareket eden beyaz çizgiler haline getirebilmek veya sahnedeki hareketli insanları ve araçları renk ve ışık bulanıklığına dönüştürmek, uzun pozlamanın iyi yanlarından.

Bir başka etken ise, sensörün daha fazla ışık almasına izin vermesi, bu da sahnede çok ışık olmadığında bile daha net bir görüntü yakalayabileceğimiz anlamına geliyor.

Kuruyorsunuz sağlam bir üçayağı, üzerine kameranızı oturtuyorsunuz, filtrelerinizi de kullanarak an’ın keyfini çıkartıyorsunuz.

Ancak dikkatli olmazsanız, uzun pozlama yaparken sizi büyük bir sorun bekliyor olacaktır; kameranıza lensiniz dışındaki başka bir kaynaktan giren ve fotoğraflarınızı mahvedecek olan ışık sızıntısı. Bu durum, fotoğrafınızın orantısız pozlanmasına neden olur ve beklediğinizden çok farklı bir sonuçlarla karşılaşabilirsiniz, dolayısıyla çok sinir bozucu bir durumdur.

Yukarıdaki fotoğrafın orta kısmındaki pembe şeridi görmemeniz mümkün değil. Bu bozulma ışık sızdırması nedeniyle oluştu.

Eğer kameranız fiziksel bir zarar görmemişse veya gövdesinde bir imalat hatası yoksa, bu ışık sızıntılarının tek bir kaynağı olmalıdır: VİZÖRÜNÜZ. Vizör nasıl böyle bir probleme neden olur, bu sorunu çözmek için neler yapılabilir?

Öncelikle bu sorun nasıl oluşur ona bakalım:

Işık sızıntıları neden olur?

DSLR kameralarımızda optik vizörü kısaca hatırlayalım: Objektifimizin içinden giren ışık, aynadan prizmaya yansır, oradan tekrar iki kez yön değiştirip yansıyarak bakaç adını verdiğimiz optik vizörden geri çıkar. Böylece deklanşöre basmadan önce neyi çekeceğimizi görebiliriz.

Düzenek böyle olunca, vizörümüzden de kameramız içine aynı yolun tersi yönünde dış ortamdan ışık girmesi anormal bir durum olmayacaktır. Uzun pozlamalı çekimlerde görüntüyü bozan vizörden içeri giren bu ışıktır. Bu tersten giren ışık kontrolsuz bir şekilde bir çok yerden farklı yönlere yansıyabilir.

Bu soruna hem dijital hem de filmli kameralarda rastlarız; bunun tek istisnası, optik vizörü olmayan, Elektronik Vizör‘lü ve/ya aynasız kameralardır. Elektronik vizör bulunan kameralarda optik vizör yerinde olan bakaç, aslında küçük bir LED ekrandır ve sensörden aldığı bilgiyi yansıtır.

“Benim kameram optik vizörlü, ama ben uzun pozlama çekimlerimi canlı önizleme (Live View) modunda yapıyorum. Bu durumda ayna kalkık durumda olduğu ve vizörün önü ayna tarafından kapandığı için bu problem oluşmaz” diyorsanız, ne yazık ki yanılıyorsunuz. Yukarıdaki şekle tekrar bakın o zaman. Optik vizör kullanan her kamera bu probleme açıktır.

Diğer bir neden, kameramızın gövdesinde bir yerde ışığın sızmasına neden olan bir boşluk veya çatlağın olmasıdır. Bu son derece nadir karşılaşılan bir durumdur, ancak kameranızı düşürdüyseniz veya sert bir yere çarptıysanız gövdede oluşabilecek çok ince bir kırılma olma olasılığı vardır. Normalde bu gibi sorunlar, genellikle gövdenin birleştiği yerlerde olur. Bunun olabileceğini düşünüyorsanız ve uzun pozlamalı çekimler konusunda ciddiyseniz, kameranızı bir servise götürüp tamir ettirmelisiniz ya da kameranızı değiştirmeyi düşünmelisiniz.

Bazı lensler, özellikle kamera gövdesine takıldıkları yerlerde hafif sızıntılara neden olabilirler. Yine bu da çok nadir görülür ve genellikle kameranıza yanlış lens takma işleminin veya belki de eski veya hasar görmüş bir mercek kullanmanın bir sonucudur. Birçok fotoğrafçı fotoğraflarında gördükleri ve anlam veremedikleri bu yanlış pozlamalarının ve renk bozulmalarının suçlusunun kullandıkları filtreler olduklarını sanırlar, hatta iddia ederler, ancak asıl suçlu genellikle yukarıda belirttiğim nedenlerden kaynaklıdır.

Işık sızıntıları nasıl önlenir?

Işık sızıntısı nedeniyle fotoğraflarınızda oluşan bu hatayı işlem sonrası düzeltmek istiyorsanız, Photoshop’ta çok fazla zaman geçirmeye hazırlıklı olmalısınız! Çekim sonrası süreciniz çok daha uzun sürecek ve büyük olasılıkla tam istediğiniz sonucu alamayacaksınız.

Hafif sızıntılar, sıklıkla fotoğrafta renkli şeritlerin her fotoğrafta farklı farklı yerlerde oluşmasına neden olur. Sızıntıyı tamir etmeden fotoğraf çektiğinizde, çektiğiniz her karede bunları farklı yerlerden gidermek zorunda kalırsınız ve bu da çok sinir bozucu olur.

Bunca çile yerine, çekim yapmadan önce, ışığın kameranıza sızmasına sebep olan kaynağı bulup sorunu düzeltmek en doğru seçenektir.

Vizörün kapatılması veya kaplanması

Kullandığımız ekipmanların gövdesinde fiziksel bir hasar yoksa, bu problemin tek kaynağının optik vizörümüz olduğunu bildiğimize göre oradan başlayalım. Sızıntıları düzeltmenin en kolay yolu, vizörün tamamını bir parça siyah tampon bandı ile kenarlarda hiç boşluk olmayacak şekilde tamamen kaplamaktır.

Bu durum, kadrajınızı ayarlamanızı zorlaştırabilir, ayarlamayı önce vizör açıkken yapmalı, kadrajınıza karar vermelisiniz. Sonrasında, deklanşöre basmadan önce vizörü kapatmalısınız. Odaklanmanızı da manuel yapmak en iyisidir veya siz de benim gibi Back Button Focus – AF-ON Tekniği ile odaklanmak isteyebilirsiniz.

Kameranızın canlı görüntü etkin bir LCD ekranı varsa, çekim yapmak istediğinizde vizörü kapatmak ve açmak konusunda endişelenmenize gerek yoktur. Vizörü bir kez örtün ve daha sonra çekimlerinizi düzenlemek için canlı görüntü modunu kullanın.

Benim Nikon D850 kameram da dahil bazı kamera gövdeleri, özellikle profesyonel segmentte yer alanlar, bu gibi durumlar için kullanılabilecek bir vizör kapağına sahiptir. Bu kapaklar tüm ışık sızıntılarını engellediğinden, bantlarla uğraşmanıza gerek kalmaz.

Yanınızda bant ya da siyah bir bez yoksa lensinizi veya gözlüklerinizi temizlemek için kullandığınız mikrofiber bez bile bir seçenek olabilir. Vizörün üzerine kapatın ve bir fark yaratıp yaratmadığına bakın.

Çekimleri kontrol etme

Artık vizör problemini hallettiğinize göre, çekiminizi mahvedecek başka ışık sızıntısı olmamalıdır. Eğer fotoğraflarınızı etkileyen başka bir sızıntı kaynağınız varsa, çözmeye çalışırken tüm olasılıkları gözden geçirmelisiniz. En iyi yol, her seferinde bir bölge olmak üzere, sızıntı içerebilecek bir yeri örtmektir. Işık sızıntısı olmadan çekim yapmayı başardığınızda, en son kapladığınız yer problemin kaynağı olacaktır.

Çok hafif bile olsa sızıntılar can sıkıcıdır ve işinizi mahvetmek için her an hazırdırlar. Uzun pozlamalarınızda bundan kaçınmak için, yanınızda daima bir siyah band veya siyah bir bez örtü bulundurun!

Siz de uzun pozlamalarınızda ışık sızıntısı problemleri yaşadınız mı? Bu konudaki bilgi, deneyim ve yorumlarınızı aşağıdaki “Yorumlar” kısmından bizimle paylaşır mısınız?