Polarize Filtre kullanmanın manzara fotoğraflarımıza etkisi

Bazı fotoğrafçılardan filtrelerin işe yaramaz ekipmanlar olduğunu sıkça duyarsınız. Bazıları, UV ve koruyucu filtreler gibi belirli tipteki filtrelerin gereksiz olduğunu savunur, bazıları Polarize filtre ve ND filtreleri buna dahil ederek tüm bu filtrelerin sağlayacağı ekstra faydayı post prodüksiyon aşamasında yazılımlarla üretebileceğini iddia ederler. Filtre taraftarı veya karşıtı argümanlar, “Nikon / Canon” ya da “DSLR / Aynasız” gibi konulara benzer şekilde fotoğrafçı topluluğunda hala sayısız ateşli tartışmaların konusu. Bence bu tartışmalarda yanlış bir şey yok, çünkü genellikle bu, hangi açıdan baktığınıza bağlı olarak değişir, filtre kullanmanın artıları da var, eksileri de.

Hobim ve merakım gereği farklı deneyimlerden birçok farklı fotoğrafçı tanıyorum, deneyimlerime dayanarak şunu söyleyebilirim ki; bu topluluk içerisinde, filtreler ve bunların doğru kullanımı konusunda ne yazık ki çok fazla bilgi mevcut değil. Birçoğumuz yalnızca filtrelemeyi değil, aynı zamanda bunun post prodüksiyon iş akışımız üzerindeki önemli etkilerini de yeterince bilmiyoruz. Ben doğa fotoğraflarımda filtre kullanmayı seviyorum. Bunun bana çekim sonrası işleme adımlarımda zaman ve kalite kattığına inanıyorum. Bu, beni değişik şeyler denemem konusunda zorluyor ve motive ediyor. Bu şekilde düşünmemin nedeni belki de Photoshop vb işleme yazılımlarına profesyonel düzeyde hakim olmamam olabilir, kim bilir!

Bu makalemde polarize filtre kullanarak doğa fotoğraflarımızı nasıl geliştirebileceğimizi kendi deneyimlerimden yola çıkarak anlatacağım. O halde önce Polarize filtreden başlayalım.

Polarize Filtre Ne Yapar?

Polarize filtreler fotoğraflarımıza daha fazla “pop” faktörü verirken rastgele ışık kaynaklarının neden olduğu parlamayı azaltarak renk kontrastını ve doygunluğu artırırlar. En güzeli de, etkilerinin kullanım sırasında kolaylıkla görülebilmeleri nedeniyle kullanımlarının çok kolay olmasıdır.

Filtreden en fazla faydayı elde etmek için, güneş ışığının filtremize 90° dik olması yani ışığın tam önümüzden ya da tam arkamızdan değil, sağımızdan, solumuzdan ya da tam üstümüzden gelmesi gerekir. Sahnemiz bizi bunun tersine zorlarsa polarize filtre çok işimize yaramayacaktır. Filtre doğru açıda kullanıldığında ve döndürüldüğünde renklerdeki değişiklikler ve yansımalardaki azalmalar hemen fark edilebilir olmalıdır. Birçok kişiden polarize filtre kullandıklarında sahnede hiçbir şeyin değişmediğini, filtreye o kadar para verdikleri halde işe yaramadığını duyuyorum;

Filtreyi ne kadar çevirseniz de hiçbir şey değişmiyorsa,
Işığınız doğru yönden gelmiyor demektir.

Polarize filtreyi sahnedeki bazı ışıkları yok etmek için kullandığımızdan, bu işlemin genel pozlamamızı etkileyeceği unutulmamalıdır. Çoğu polarize filtre lensimize giren ışığı 1 ila 2 durak arasında azaltır. Bu da polarize fitrenin kameramıza giren ışığı 2 ila 4 kat azalttığı anlamına gelir. Bu nedenle Manuel Mod kullanarak çekim yapıyorsak bunun telafisi için yani Doğru Pozlama için, ISO, Diyafram veya Deklanşör hızı buna göre ayarlanmalıdır.

Polarize filtreler en çok hangi sahnelerde faydalıdır?

Sahnemizde gökyüzü varsa bir polarize filtre kullanarak çok daha canlı gökyüzüne sahip bir fotoğrafa sahip oluruz. Bununla da kalmaz, daha birçok iyileşme sağlarız. Atmosferin kendisi, aynı zamanda havadaki toz, sis ve pus gibi etkenler ışık saçılmasına neden olurlar. Havadaki pusla başa çıkmak gerçekten zordur. Uzak manzaraları fotoğraflarken pus çok yaygın bir durumdur. Pus, havadaki rutubet, kirlilik, toz ve dumanın mevcudiyetinden kaynaklanır. Bu durum güneş ışınlarının kameraya yansıması nedeniyle daha az kontrast oluşmasına neden olur ve bu, altın saatler de dahil gün boyunca herhangi bir zamanda olabilir.

Polarize filtreler ışığın bir kısmını keserler

Polarize filtre kullanmak yukarıda bahsettiğim atmosferik koşulların oluşturduğu saçılan ışığı keser ve sonuçta karşımızda gözlerimizin bile algılayabileceğinden çok daha canlı bir sahne ve gökyüzü buluruz. Bulutlardaki detaylar artar, daha keskin görünürler ve gökyüzündeki mavilik daha derin olur ve sahnemizdeki kontrast artar. Çoğu zaman alt ve üst atmosfer tonlarındaki farklılıklar da netleşir. Bence sadece bu nedenlerle bile polarize filtreler manzara fotoğrafçıları için gelecekte de vazgeçilmez bir araç olmaya devam edecektir.

Yine de dikkatli olunması gereken bazı durumlar söz konusudur.

Sahnemizde gökyüzü çok geniş bir yer kaplıyorsa polarize filtre kullandığımızda “degrade gökyüzü” olarak adlandırılan özel bir sorun ortaya çıkabilir. Işık kaynağının yani güneşin konumu ve aynı zamanda filtrenin açısı, gökyüzünde yumuşak bir geçişten ziyade açık ve koyu bantların göründüğü ayrı bir etki yaratabilir. Bu etki özellikle manzara fotoğrafçılarının sevdiği geniş açılı lensler ile yapılan çekimlerde oldukça dramatik olabilir ve fotoğrafımızın kalitesini olumsuz yönde etkiler.

Bu durum, polarize filtrenin maksimum polarizasyona kadar döndürülmesi ve gökyüzünün görüntüde kapladığı alanın azaltılmasıyla yani küçük bir kadraj ayarıyla önlenebilir. Eğer gökyüzüne kadrajımızda daha az yer vermek hayal ettiğimiz tüm sahneyi çekmemizi engelliyorsa filtre kullanmamak daha iyidir. Böyle durumlarda gökyüzüne polarize filtre etkisi vermek için, Lightroom veya Photoshop’ta bulunan degrade filtre aracını kullanmayı düşünebiliriz, ama bu işlemin kumlanmaya neden olabileceğini ve bu işlemin ardından bu bölgelerde kumlanma azaltma işlemi uygulamayı unutmamak gerekir.

Polarize filtreler ve su çekimleri

Polarize filtreler ayrıca su fotoğraflarında da bize çok yardımcı olurlar. Güneşli bir günde bir su birikintisini çektiyseniz, suyun gerçek rengini yakalamanın ne kadar zor olduğunu bilirsiniz. Güneş ışığı suyun üzerinden yansıdığında suyun altındaki taşların, yosunların ve diğer nesnelerin netliğini ve ayrıntıları yakalamak neredeyse imkansızdır. Polarize filtreler suyun yüzeyinde oluşan parlamayı azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yardımcı olurlar.

Parlak renkli nesneler polarize edici bir filtre kullanıldığında daha fazla canlılık kazanır. Hemen belli olmasa bile nesnemizin renklerindeki diğer dalga boylarında yansımalar olabilir. Ağaçlar buna iyi bir örnektir; polarize filtreler ağaçlarda daha canlı yeşil tonlar ortaya çıkarma eğilimindedir. Sonbahar yaprakları, özellikle uzaklardakinler daha hoş görünürler.

Bir polarize filtrenin etkilerini bilgisayar yazılımı kullanarak oluşturmak zordur. Bazen Lightroom’daki Clarity ayarı ve Dehaze iyi bir iş çıkartır ve atmosferdeki pusları oldukça iyi şekilde yok eder. Ancak, aşırıya kaçmak ve orijinalde renk doygunluğunu bozan bir kötü görüntü oluşturmak çok kolaydır.

Bir polarize filtre, ışığın rastlantısal bir kısmını keser, ama bu dramatik bir fark yaratır. Filtrenin etkisinin sahnemize bağlı olarak değişeceğini unutmamak gerekir. Bulutlu bir günde güneşli bir güne kıyasla daha az etki alırız.

Polarize filtre nasıl seçilir?

Filtre çapı kullanacağınız objektifin çapıyla eşit olmalıdır. Örneğin 52mm çaplı bir lensiniz varsa, 52mm bir filtre almalısınız. Peki çapları birbirinden farklı birden fazla objektife sahipseniz ne olacak, her objektif için ayrı filtre mi alacaksınız? Bu soru tıpkı benim durumumu yansıtıyor. Ben Nikon D850 DSLR, Fujifilm X-T1 ve Olympus OM-D E-M1 MII aynasız olmak üzere 3 farklı kamera gövdesinde, en büyüğü 77mm, en küçüğü ise 52mm filtre çaplı çok değişik objektifler kullanıyorum. Her birine ayrı filtre almak hem çok masraflı ve hem de gereksiz, ama ben sahip olduğum tek bir polarize filtremi tüm kamera gövdelerimde ve lenslerimde kullanabiliyorum!

Nasıl mı? Şöyle;

Polarize filtremi, bendeki en büyük çaplı objektifime göre yani 77mm olarak aldım. Ardından bunun dışındaki çaplara sahip objektiflerim için, her çap için çevirici ringler satın aldım. Bahsettiğim çeviricilerin fiyatı 50-75TL civarında. Eğer 77mm polarize filtremi Nikon 50mm f/1.4 objektifim ile kullanmak istersem, objektife önce 52mm-77mm çevirici ringi takıyorum, ardından ringin diğer tarafına 77mm filtremi takıyorum. Böylece toplamda 50-75TL bir harcama ile filtrelerimi tüm objektiflerimde kullanabiliyorum.

Filtrelerin yapısı kadar kullanılan camın kalitesi fiyatını etkileyecek önemli bir unsurdur. Piyasada 10 Doların altına da polarize filtre bulabilirsiniz. Peki fotoğraflarınızın kalitesi sizin için ne kadar önemlidir? Polarize filtrenin lensinizin önüne takıldığını unutmayın. Bu nedenle kalitesiz cam size berbat fotoğraf olarak geri dönecektir. Pahalı olan profesyonel camlar, örneğin parlama ve gölgelenmeye daha az eğilimlidirler. Üst düzey objektifler bu sorunları azaltmak veya ortadan kaldırmak için özel kaplamalara sahip olsa da, onların işini daha da zorlaştırmak istemezsiniz.

Polarize filtrelerin dezavantajları

Polarize filtreler çok yararlı ekipmanlar olsa da bazı dezavantajları da vardır:

• Gelen ışığı 2-3 durak (4-8X) keserler.
• En pahalı filtre türlerinden biridir.
• Maksimum etki için kameranın güneşe dik bir açıyla yönlendirilmesi gerekir.
• Döndürülmeleri gerektiğinden kompozisyonu oluşturmak daha uzun sürebilir.
• Filtre çok temiz tutulmazsa görüntü kalitesini düşürür.
• Panorama çekimlerinde kullanılamazlar.
• Bazı geniş açılı objektiflerde pahalı ek filtre tutucu gerekir.

Bazen bazı fotoğraf için yansımalar da şarttır. Örnek gün batımları ve gökkuşağı fotoğrafları gibi. Bu gibi durumlarda bir polarize filtre kullanmak yansıyan ışığı ve renklerini yok eder.

Sonuç

Manzara fotoğrafçılığı için polarize filtreler neredeyse bir üçayak kadar zorunludur. Çok yönlüdürler. Bunlar dışında değişik amaçlı çok çeşitli filtreler kullanılabilir, ancak dairesel polarize filtreler her manzara fotoğrafçısının ekipman çantasındaki ayrıcalıklı bir yeri hak ederler.

Polarize filtreler bize yalnızca manzara çekimlerinde yardımcı olmazlar, daha birçok fotoğrafçılık türünde kullanılabilirler. Bu türlere de gelecek yazılarımızda değineceğiz. Bir sonraki yazımızda bir başka alandaki polarize fitre kullanımında görüşmek dileğiyle…

Sizin filtreler ve onların kullanımları konusunda farklı görüş, deneyim veya yorumlarınız varsa, aşağıdaki “Yorumlar” kısmından lütfen benimle paylaşın.

Işığınız bol olsun.