Bu yazı “Kamera Çekim Modları” yazı dizisindeki ikinci bölümümüz. Bu bölümün ilk yazısı olan ve “P”-Program (otomatik mod), “A”-Diyafram öncelikli ve “S”-Enstantane öncelikli modlarını detaylı anlatan, “Kamera Çekim Modları: Diyafram ve Enstantane Öncelikli Modlar” başlıklı yazımı okuyabilirsiniz. “Kamera Çekim Modları: Manuel Mod” yazımda, Manuel mod kavramı, kullanım yerleri hakkında örnekleriyle birlikte tekrar bir aradayız.

Pozlama ölçüm modları yazımda kameralarımızın pozlama değerini nasıl hesapladığını görmüştük. Çok gelişmiş olmalarına rağmen kameraların pozlama ölçüm sistemleri bazen yanlış sonuçlar üretebiliyor.

Kameranızı herhangi bir otomatik pozlama moduna (“P”-Program, “A”-Diyafram önceliği veya “S”-Enstantane önceliği gibi) alın ve pozlama ölçüm modunu örneğin “Matris” olarak ayarlayın. Çekmek istediğiniz nesneyi netleyin, vizörde pozlama değerlerini takip edin. Ardından kadrajınızı yeniden oluşturun, vizörde pozlama değerinin değiştiğini göreceksiniz. Üstelik ortamdaki ışık seviyelerinde herhangi bir değişim olmamasına rağmen.

Teorik olarak, ortamdaki ışık seviyesi sabitse, kameranız nesneyi nasıl çerçevelediğinize bakmaksızın aynı pozlama değerini döndürmelidir öyle değil mi? Hayır, öyle değil. Çünkü kamera pozlama ölçüm sistemi özneden yansıyan ışığı ölçer. Çerçevenizdeki açık ve koyu tonların dengesi değişirse kamera tarafından verilen pozlama değeri de değişecektir.

Yukarıdaki fotoğraf bunun oluşabileceği bir durumu göstermektedir. Model ve at koyu renkte ve parlak bir arka plan var. Böyle bir sahnede pozlamayı modelin gövdesinden almanız ile modelin başına takılı başlıktan almanız bile pozlama ayarlarını değiştirir.

Manuel moda geçilmesi bu durumun oluşmasını engeller. Manuel modun avantajı optimum pozlama ayarlarını belirlediğinizde, ISO, diyafram ve perde hızını ayarlayabilir ve ışık değişinceye kadar sabit tutabilirsiniz (veya yaratıcılığınız kullanmak isteyip farkılı pozlama denemeleri istemeniz nedeniyle değiştirmek isteyebilirsiniz).

Ortam ışık seviyesi sabit ise Manuel moddan en iyi sonucu alırsınız. Işık sürekli değişiyorsa, örneğin güneş bulutların arkasına girip çıkıyorsa, otomatik pozlama modlarından (P, S, A) birini kullanmalısınız.

Manuel modu özellikle kullanmayı tercih edeceğiniz konular şunlar olabilir:

Portre fotoğrafçılığı

Portre çekerken kompozisyona ve ifadeye konsantre olmak istersiniz. Model ile iletişim kurulması ve yönlendirilmesi esastır. Bunlara konsantre olmak yerine sürekli makinenizin pozlama ayarlarıyla mücadele etmek istemezsiniz. Bu nedenle Manuel mod idealdir.

Fotoğraf makinenizi “A”-Diyafram öncelikli moda ayarlayıp bir test fotoğrafı çekerek başlamak, ardından pozlamanın ne kadar doğru olduğunu görmek için histogramı kontrol etmek, gerekirse istediğiniz pozlamaya ulaşana dek başka bir test fotoğrafları çekmekle başlayabilirsiniz.

Sonuçlarından memnun olduğunuzda Manuel moda geçer ve seçtiğiniz ISO, diyafram ve perde hızını kilitlersiniz. Işık seviyelerini değişirtirirseniz pozlamayı yukarıdaki gibi tekrar ayarlamanız yeterli olacaktır.

Portre fotoğrafçılığı konusunda uzman, bu işin profesyoneli bir dostum ile, Portre fotoğrafı çekim teknikleri konulu bir çalışma yapıyoruz, bu çalışmayı en kısa sürede sizlerle buradan paylaşacağım.

Manzara fotoğrafçılığı

Çok sevdiğim alan olan manzara fotoğrafları çekerken kesinlikle manuel mod kullanıyorum. Akşamın alacakaranlığı manzara çekimleri için en sevdiğim zamandır ve güneşin batmasıyla birlikte çektiğim fotoğraflardan müthiş haz duyuyorum.

Histograma mutlaka göz atarım, güneş batmaya, hava iyice kararmaya başlar, histogram sola doğru yaslanır. Bunu telafi etmek için perde hızını arttırıyorum (veya bazen duruma bağlı olarak mesela yanımda üçayak (tripod) yoksa diyaframı açıyorum veya ISO’yu yükseltiyorum). Gerçi üçayağın yanımda olmadığı zamanlar çok nadir olur, çünkü onu devamlı arabamın bagajında taşıyorum. Arabam olmadan seyahat ediyorsam ya da yurtdışındaysam kamera çantamda mutlaka mini bir üçayak bulunduruyorum.

Uzun pozlama fotoğrafçılığı

Hangi çekim modunda çekiyor olursanız olun, P,S,A,M farketmez, gereken pozlama 30 saniyeden uzun olduğunda (bu çoğu dijital kameranın sağladığı en uzun çekim hızıdır) “Bulb” moduna geçmeniz gerekir. Bulb modunda deklanşöre bastığınız süre boyunca perde açık kalır, fotoğraf çekimi başlar, siz deklanşörden elinizi kaldırınca perde kapanır, pozlama sona erer, çekim biter. Eliniz deklanşöre basılıyken kamerayı titretmeden bunu yapmak imkansızdır, deneyin göreceksiniz. O nedenle bu gibi durumlarda kablolu/kablosuz deklanşör tetikleyici kullanmak gerekir. Bulb modu da manuel modun başka bir biçimidir.

Yukarıdaki fotoğraf 1/125 saniye perde hızı ile çekildi.

Aynı fotoğrafı (kadraj değişikliğini gözardı edin) aynı ışık koşullarında, Bulb modunda 4 dakika uzun pozlama süresiyle çektim. Deniz dokusuna yaptığı farkı görmek için önceki fotoğraf ile karşılaştırın.

Bunu nasıl yaptığımı merak ediyorsunuz değil mi? Öyle ya; aynı ışık koşullarında çekilmiş iki farklı fotoğraf var. Her ikisi de aynı diyafram ve ISO değeriyle çekilmiş. Biri 1/125 saniye perde hızında çekilmişken, diğeri 4 dakika perde hızında nasıl çekilir?

Elinizde nötr yoğunluk (ND – Neutral Density) filtreniz varsa bunu yapmak çok kolay. Ben de bu işlemde yani uzun pozlama çekimi yapmak için filtre setimdeki 15 duraklık LEE Super Stopper ND filtre kullandım. Böylece 1/125sn olan perde hızımı filtrem sayesinde (15 durak daha yavaş olan) 4 dakikaya kadar çıkardım. Tabi ki üçayak ve kablolu uzaktan kumanda kullandım.

Biraz egzersize ne dersiniz?

Manuel modu kullanmak ISO, diyafram ve perde hızı arasındaki ilişkiyi öğrenmek için mükemmel bir yoldur. Burada yapacağımız alıştırmaların amacı pozlama üçgenini oluşturan ISO, Diyafram ve Perde hızlarını değiştirerek, bunlar arasındaki ilişkiyi pekiştirmektir.

Normal pozlama değeri varsayımımız:

ISO: 100
Diyafram: f/8
Perde Hızı: 1/250sn
Fotoğrafımızın pozlaması ideal

Diyaframı 1 durak açalım ( f/8 > f/5.6 );

ISO: 100
Diyafram: f/5.6
Perde Hızı: 1/250sn
Fotoğrafımız aşırı pozlandı

Diyaframı 2 durak kısalım ( f/5.6 > f/11 );

ISO: 100
Diyafram: f/11
Perde Hızı: 1/250sn
Fotoğrafımız az pozlandı

Perde hızını 1 durak yavaşlatalım ( 1/125 > 1/60 );

ISO: 100
Diyafram: f/11
Perde Hızı: 1/60sn
Fotoğrafımızın pozlaması ideal

Perde hızını 1 durak daha yavaşlatalım ( 1/60 > 1/30 );

ISO: 100
Diyafram: f/11
Perde Hızı: 1/30sn
Fotoğrafımız az pozlandı

ISO’yu 1 durak arttıralım ( 100 > 200 );

ISO: 200
Diyafram: f/11
Perde Hızı: 1/30sn
Fotoğrafımız pozlaması yine ideal oldu

ISO’yu 1 durak daha arttıralım ( 200 > 400 );

ISO: 400
Diyafram: f/11
Perde Hızı: 1/30sn
Fotoğrafımız fazla pozlandı

Bu dizimizde yeralan önceki makaleleri de okuyun, fotoğraf makinesinin pozlama ölçüm sisteminin pozlamayı her zaman doğru bir şekilde hesaplayamayacağını göreceksiniz. Örneğin, beyaz bir çiçeğin fotoğrafını çekiyorsanız, optimum pozlamayı elde etmek için fotoğrafa iki durak artı pozlama telafisi uygulamak zorunda kalabilirsiniz. Kullanacağınız ayarlara karar verdikten sonra fotoğrafı çekin ve pozlamanızın ne denli doğru olduğunu görmek için histograma mutlaka bakın. Daha sonra gerekirse tekrar ayarlayın ve tekrar çekin.

Işığınız bol olsun.